Twente werkt de komende decennia aan een grote ruimtelijke en economische uitbreiding. Rijk, provincie, gemeenten en waterschap hebben hiervoor een gezamenlijke verstedelijkingsstrategie vastgesteld. Dit betekent een langjarige ontwikkelopgave met veel impact op gebiedsontwikkeling, mobiliteit, infrastructuur en de regionale arbeidsmarkt. Vooral de spoorzone Hengelo-Enschede krijgt voor de nieuwe woningbouw Twente een centrale plaats, met een duidelijke focus op stedelijke verdichting, bereikbaarheid en samenhang tussen wonen en werken.
“De afspraken voor de nieuwe woningbouw Twente lopen tot 2050 en zijn omvangrijk. Men wil in die periode circa 80000 woningen toevoegen en tegelijk ongeveer 62000 extra arbeidsplaatsen realiseren”
Daarmee kiest het gebied voor een combinatie van verstedelijking en economische versterking. Voor uitvoerende partijen in ontwerp, bouw, civiele techniek en mobiliteit ontstaat hierdoor een breed werkveld waarin integrale planning een vaste rol krijgt. De Woningbouw Twente is daarbij niet alleen een kwantitatieve opgave, maar ook een ruimtelijke en technische opgave die vraagt om afstemming tussen overheden en marktpartijen.
Ruimte voor groei in wonen, werken en economie
Twente heeft al langere tijd een stevige basis door de aanwezigheid van kennisinstellingen, maakindustrie en een herkenbare stedelijke structuur. Volgens de nieuwe strategie moet die basis verder worden benut. De regio wil groeien zonder dat de kwaliteit van het landschap, de leefomgeving en de bestaande voorzieningen onder druk komt te staan. Dat vraagt om een aanpak waarbij woningbouwlocaties, werklocaties en infrastructuur gelijktijdig worden ontwikkeld.
Het is vooral van belang dat de regio niet kiest voor versnipperde uitbreiding, maar voor concentratie op plekken waar voorzieningen en verbindingen al aanwezig zijn. Dat maakt de uitvoering doelmatiger en beperkt de druk op nieuwe infrastructuur in het buitengebied. Tegelijk blijven ook kleinere kernen in beeld, zodat de leefbaarheid buiten de grote steden overeind blijft. Zo ontstaat een model waarin de nieuwe woningbouw in Twente wordt verbonden aanbereikbaarheid, economische groei en de kwaliteit van de openbare ruimte.
Sinds 2022 zijn al ongeveer 10000 woningen gerealiseerd en kwamen er circa 12000 arbeidsplaatsen bij. Dat laat zien dat de regio de eerste stappen al heeft gezet. Voor ontwikkelaars en aannemers is dit een teken dat de uitvoeringsfase niet meer alleen toekomstmuziek is, maar al volop loopt. De nieuwe agenda bouwt voort op deze voortgang en moet zorgen voor verdere opschaling in de komende jaren.
Concentratie in stedelijke clusters
De grootste bouwopgave ligt in Hengelo, Enschede en Almelo. In deze drie steden moeten samen circa 60000 woningen worden toegevoegd. Dat is driekwart van de totale regionale opgave. De keuze voor deze stedelijke concentratie sluit aan op bestaande infrastructuur, voorzieningen en werkgelegenheid. Voor de bouwpraktijk betekent dit dat binnenstedelijke ontwikkeling, transformatie en verdichting een groot deel van de productie zullen bepalen.
Naast deze drie hoofdkernen worden ook de dynamische knopen aangewezen als groeilocaties. Het gaat om Oldenzaal, Borne, Rijssen, Nijverdal, Goor, Wierden, Haaksbergen en Vriezenveen. Hier is ruimte voor circa 20000 woningen. Deze plaatsen zijn geselecteerd vanwege hun goede aansluiting op openbaar vervoer en wegennet. Dat vergroot de haalbaarheid van projecten en ondersteunt een efficiënte inzet van bestaande netwerken. Binnen de Woningbouw Twente ontstaat daarmee een tweedelige structuur: stevige stedelijke groei in de grote steden en gerichte uitbreiding in goed bereikbare kleinere kernen.
Voor gemeenten en marktpartijen vraagt dit om maatwerk in programmering en fasering. Niet iedere locatie kent dezelfde marktdruk of dezelfde technische randvoorwaarden. Binnenstedelijke locaties hebben vaak te maken met complexe gronduitgifte, milieuzonering, mobiliteitsvraagstukken en hogere bouwkosten. In de dynamische knopen kunnen juist snelheid en schaalbaarheid een grotere rol spelen. Toch blijft de samenhang tussen beide typen locaties van groot belang voor een stabiel regionaal aanbod.
Spoorzone Hengelo-Enschede motor voor versnelling
Een sleutelpositie in de regionale strategie is weggelegd voor de Spoorzone Hengelo-Enschede. Deze locatie is in 2025 aangewezen als nationale grootschalige woningbouwlocatie. Dat geeft de gebiedsontwikkeling extra gewicht binnen het landelijke ruimtelijke beleid. Ook zijn mobiliteitsmiddelen beschikbaar gesteld, waardoor de koppeling tussen woningbouw en bereikbaarheid verder kan worden uitgewerkt.
De Spoorzone Hengelo-Enschede is een project met meerwaarde op meerdere niveaus. De zone kan fungeren als aanjager voor woningproductie, stedelijke vernieuwing, functiemenging en mobiliteitsinvesteringen. Juist in spooromgevingen liggen vaak kansen voor compacte bouw, herontwikkeling van bestaande terreinen en betere aansluiting tussen wonen, werken en voorzieningen. De regio ziet deze locatie daarom als vliegwiel voor bredere groei.
De toekenning van mobiliteitsmiddelen is van direct belang voor de uitvoerbaarheid. Zonder goede ontsluiting neemt de druk op bestaande netwerken snel toe en wordt gebiedsontwikkeling trager en duurder. Door mobiliteit vroeg in het proces mee te nemen, kan de Woningbouw Twente beter aansluiten op de dagelijkse verplaatsingen van bewoners en werknemers. Dat maakt projecten robuuster en vergroot de kans op tijdige realisatie.
Randvoorwaarden bepalen tempo en haalbaarheid
De strategie maakt ook duidelijk dat groei niet vanzelfsprekend is. Water, energie en bereikbaarheid zijn harde randvoorwaarden voor de uitvoering. Als deze systemen niet op orde zijn, kan de productie van woningen en werkplekken achterblijven. Voor de bouwkolom is dat een bekend risico. Netcongestie, beperkte capaciteit in watersystemen en druk op wegen en ov kunnen de planning van projecten fors beïnvloeden.
Daarom krijgt de komende periode een uitvoerings- en investeringsagenda vorm. Daarin wordt onderzocht welke maatregelen nodig zijn om de afgesproken doelen haalbaar te maken. Dat gaat niet alleen over woningbouwlocaties, maar ook over investeringen in infrastructuur, nutsvoorzieningen en het bredere leefmilieu. De woningbouw Twente staat dus niet los van civiele werken en publieke investeringen.
Ook de regionale woondeal wordt geactualiseerd. Dat is van belang omdat marktomstandigheden, demografie en uitvoeringscapaciteit in de tijd veranderen. Door die afspraken bij te stellen, kan de regio beter inspelen op actuele vraag en beschikbare middelen. Voor bouw- en infrabedrijven en ontwikkelende partijen biedt dat meer duidelijkheid over prioriteiten, tempo en type projecten. Soms zal de uitwerking wat trager gaan, maar de richting is wel helder.
Nota Ruimte geeft woningbouw Twente landelijke betekenis
De ontwikkeling van Twente sluit aan op de ontwerp Nota Ruimte van het Rijk. Binnen die koers wordt de regio gezien als een gebied met kansen voor een brede schaalsprong. Dat betekent dat niet alleen woningen worden toegevoegd, maar dat ook economie, leefomgeving en voorzieningen gezamenlijk worden versterkt. Voor de sector is dat een belangrijk signaal: Twente wordt niet benaderd als losse woningbouwopgave, maar als een compleet ontwikkelgebied met nationale betekenis.
De woningbouw in Twente krijgt hierdoor een steviger beleidsmatige basis. Dat vergroot de kans op langdurige samenwerking tussen overheden en uitvoerende partijen. De strategie is opgesteld door het Rijk, de provincie Overijssel, de veertien Twentse gemeenten en Waterschap Vechtstromen. Die brede samenwerking is nodig om ruimtelijke keuzes, investeringen en vergunningstrajecten op elkaar af te stemmen. Voor de praktijk betekent dit dat projecten in Twente steeds vaker onderdeel zullen zijn van een groter regionaal raamwerk.
Bron en beeld: Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
