Het kabinet heeft opnieuw vijf woningbouwlocaties aangewezen waar de ontwikkeling van nieuwe woonwijken moet worden versneld. Dat is een duidelijk signaal dat het Rijk meer regie neemt om het sneller huizen bouwen mogelijk te maken. De nieuwe locaties zijn in Assen, Best, Roosendaal, Zuidplas en in het gebied rond Middelburg en Vlissingen. In totaal zijn er nu 31 woningbouwlocaties aangewezen.
“Samen moeten deze woningbouwlocaties goed zijn voor ongeveer 25000 woningen die vóór 2040 gereed moeten zijn, zodat er sneller nieuwe huizen beschikbaar zijn”
Voor veel marktpartijen komt deze stap niet onverwacht. De betrokken gemeenten hadden hun plannen voor gebiedsontwikkeling al langer voorbereid. Toch blijkt de realisatie in de praktijk vaak weerbarstig. Procedures rond vergunningen, bezwaartrajecten van omwonenden en de aanhoudende stikstofproblematiek zorgen ervoor dat projecten vertraging oplopen. Met de nieuwe aanwijzing wil het kabinet juist op deze punten ondersteuning bieden, zodat sneller huizen niet alleen een beleidsdoel blijft, maar ook leidt tot ‘direct’uitvoerbare projecten.
Nieuwe locaties voor sneller huizen bouwen
De vijf aangewezen gebieden sluiten aan op een bredere landelijke aanpak om de woningbouwproductie op te voeren. Eerder wees het kabinet al meerdere versnellingslocaties aan. Met deze nieuwe tranche komt het totaal uit op 31 locaties, verspreid over alle provincies. Volgens het kabinet moeten op deze plekken samen ruim 400.000 woningen sneller worden gerealiseerd dan oorspronkelijk gepland. Daarmee wordt sneller huizen bouwen een vaste lijn binnen het rijksbeleid voor wonen en ruimtelijke ordening.
Voor de sector is vooral van belang dat deze woningbouwlocaties niet vanaf nul hoeven te starten. De planvorming is in veel gevallen al aanwezig, waardoor de aandacht nu verschuift naar uitvoering, fasering en juridische haalbaarheid. Dat kan voordelen bieden voor ontwikkelaars, aannemers, adviseurs en toeleveranciers die op korte en middellange termijn capaciteit willen inzetten. Tegelijk vraagt het om goede afstemming tussen overheden, marktpartijen en netbeheerders, zodat sneller huizen niet vastloopt op randvoorwaarden zoals ontsluiting, milieuruimte en beschikbare bouwlogistiek.
Lees verder onder de afbeelding.
Belemmeringen rond procedures
Een belangrijk knelpunt blijft de doorlooptijd van vergunningprocedures. Gemeenten lopen geregeld aan tegen complexe bezwaarprocedures, terwijl ook de beoordeling van stikstofeffecten veel tijd vraagt. Het Rijk wil daarom vaker ondersteunen bij vergunningaanvragen en bij het wegnemen van bestuurlijke obstakels. Meer informatie over deze landelijke aanpak van woningbouw is te vinden via de bouwregelgeving van de Rijksoverheid en de pagina over woningbouw.
Dit betekent dat projecten mogelijk eerder naar de ontwerpfase, aanbesteding en realisatie kunnen doorstromen. Dat biedt perspectief, al blijft de praktijk complex. Vooral op locaties waar bestaande bedrijven aanwezig zijn, kan de ontwikkeling extra tijd kosten. Als bedrijven moeten verplaatsen, vraagt dat om heldere afspraken over planning, compensatie en tijdelijke bedrijfscontinuïteit. Minister Elanor Boekholt-O’Sullivan heeft in een Kamerbrief aangegeven dat hierover zorgvuldige afspraken nodig zijn. Dat lijkt logisch, omdat sneller huizen bouwen alleen haalbaar is als ook de economische functies in een gebied ordelijk worden ingepast of verplaatst.
Bereikbaarheid van de woningbouwlocaties
Opvallend is dat het kabinet voor deze vijf locaties geen extra budget voor infrastructuur uittrekt. Volgens de minister is dat niet nodig, omdat de aangewezen gebieden al goed bereikbaar zijn. Goede bereikbaarheid kan de uitvoeringsfase versnellen, zeker wanneer bouwverkeer, materiaalstromen en toekomstige bewoners gebruik kunnen maken van bestaande netwerken. Tegelijk blijft het van belang om lokaal te toetsen of wegen, ov-verbindingen en nutsvoorzieningen de extra druk aankunnen.
Juist bij binnenstedelijke of gemengde gebiedsontwikkelingen is bereikbaarheid meer dan alleen een verkeerskundige opgave. Het raakt ook de fasering van de bouw, de inrichting van de openbare ruimte en de aansluiting op bestaande voorzieningen. Als het kabinet verwacht dat op deze locaties sneller huizen kan worden gerealiseerd zonder extra infrastructuurgeld, dan legt dat ook verantwoordelijkheid bij gemeenten en regio’s om de uitvoering strak te organiseren. Dat vraagt om een realistische planning en een goede samenhang tussen civiele werken, woningbouw en vergunningverlening.
Waar en hoeveel nieuwe woningen?
De nieuwe woningbouwlocaties zijn in Assen, Best, Roosendaal, het gebied rond Middelburg en Vlissingen en ook in Zuidplas. Dat is een omstreden gebied in verband met de ligging op het laagste punt van ons land.
In Assen komen in Kloosterveen, Stadskwartier en Zuidoost rond de 5500 woningen. In Best 3500 huizen Op Walcheren komen in en rond Middelburg, Vlissingen en Veere zo’n 5000 woningen. In Roosendaal komen in de spoorzone 5000 tot 6000 woningen. In Cortelande in het Zuid-Hollandse Zuidplas komt een heel nieuw dorp met ongeveer 6000 woningen.
Haalbaar?
Komende periode zal moeten blijken hoe snel de ondersteuning van het Rijk in de praktijk effect heeft. Plannen liggen er al, maar de vertaling naar tempo op de bouwplaats vraagt meer dan bestuurlijke ambitie alleen. Voor de sector biedt dat werk, maar ook een opgave om slim, schaalbaar en met oog voor de omgeving te bouwen. Als de procedurele druk afneemt en verplaatsing van bedrijven goed wordt geregeld, kan sneller huizen op deze vijf locaties uitgroeien tot een haalbare versnelling van de landelijke woningbouwproductie. Dat is geen makkelijke route, maar wel een route die voor veel partijen nu dichterbij komt en misschien sneller tot uitvoering leidt dan eerder werd gedacht.
Bron: Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening, NOS. Infogram: Ministerie VRO.
