De bouwsector staat voor een belangrijke verandering met de introductie van nieuwe grenswaarden voor beroepsmatige blootstelling aan lood en diisocyanaten. Deze regels, vastgesteld door de Europese Unie in 2024, moeten uiterlijk op 9 april 2026 in de Nederlandse wetgeving zijn opgenomen. Bedrijven in de bouw en infra worden aangespoord om nu al maatregelen te nemen om risico’s te beperken.
Nieuwe grenswaarden voor een veilige werkomgeving
De Europese Unie heeft in 2024 striktere grenswaarden vastgelegd voor stoffen zoals lood en diisocyanaten, die veel voorkomen in de bouwsector. Deze normen zijn bedoeld om werknemers beter te beschermen tegen gezondheidsrisico’s die ontstaan door langdurige of hoge blootstelling aan deze materialen. Het is opnieuw een stap richting een gezondere en veilige werkplek voor vakmensen in de branche.
Risico’s van diisocyanaten in bouwproducten
Diisocyanaten zitten in veelgebruikte producten zoals isolatieschuim, PUR-schuimen, kitten, lijmen en coatings. Deze stoffen kunnen irritatie aan huid en ogen veroorzaken. Bij langdurige blootstelling is er zelfs kans op schade aan organen. Daarom zijn er sinds 2023 verplichte opleidingen voor wie met deze stoffen werkt.
Om werkgevers en werknemers te ondersteunen, hebben Bouwend Nederland en Volandis een webinar over ontwikkeld*. Daarnaast is er een handige toolbox voor medewerkers beschikbaar. Deze hulpmiddelen helpen om risico’s beter in kaart te brengen, tegen te gaan en te vermijden.
Maatregelen om blootstelling aan diisocyanaten te beperken
Bedrijven kunnen verschillende stappen zetten om de blootstelling aan diisocyanaten terug te dringen. Denk aan het kiezen van producten zonder of met minder diisocyanaten. Ook het gebruik van gesloten systemen bij bijvoorbeeld schuimen helpt. Als dat niet kan, is goede ventilatie of bronafzuiging nodig. Daarnaast zijn persoonlijke beschermingsmiddelen zoals handschoenen en ademhalingsbescherming belangrijk. Veilige werkinstructies en een goede opleiding voor medewerkers mogen niet ontbreken.
Onderzoek
Volandis voert momenteel onderzoek uit via de Schadelijke Stoffen Assistent (SSA) om te bepalen welke producten en werkzaamheden met diisocyanaten binnen de nieuwe grenswaarden vallen. De uitkomsten, gecombineerd met berekeningen, worden volgend jaar verwacht. Tot die tijd adviseren zij om de SSA-tool te gebruiken voor een inventarisatie van producten en passende maatregelen.
Gezondheidsrisico’s van lood
Lood is een bekende stof in de bouw, te vinden in accu’s, soldeer, verf en dakbedekking. Het kan schade toebrengen aan de vruchtbaarheid, het ongeboren kind en organen zoals de nieren. Omdat er geen veilige ondergrens bestaat, moet blootstelling zo laag mogelijk worden gehouden.
Om risico’s te minimaliseren, kunnen bedrijven kiezen voor loodvrije alternatieven. Werken met afschermingen of gesloten systemen helpt verspreiding te voorkomen. Hygiënemaatregelen, zoals wasgelegenheden, beperken opname via de huid. Persoonlijke beschermingsmiddelen zijn ook hier van groot belang. Daarnaast is het nodig om blootstelling te monitoren via arbeidsgezondheidskundig onderzoek. De regels hiervoor worden strenger, zoals te lezen op het Arboportaal.
*De webinar over veilig werken met diisocyanaten terugkijken.
Bron: Rijksoverheid, Volandis, Bouwend Nederland.
Bekijk ook:
SSVV introduceert VCA 2026/6.1 voor (nog) veiliger werken.
GGD en bouwbranche waarschuwt: gebruik geen UF schuim bij isolatie.
