Berlijn staat voor een bijzondere uitdaging: hoe kan het immense Tempelhofer Feld, een van de grootste stedelijke open ruimtes in Europa, verder ontwikkeld worden zonder zijn unieke karakter te verliezen? Dit historische veld, geliefd bij Berlijners voor recreatie en ontspanning, biedt enorm potentieel voor wonen, sociale functies en nieuwe verbindingen met de stad. Het Nederlandse bureau De Zwarte Hond is een van de zes winnaars van een internationale ontwerpwedstrijd die zoekt naar duurzame en creatieve oplossingen voor dit iconische gebied.
Toekomstplannen voor Tempelhofer Feld
Het Tempelhofer Feld beslaat ongeveer 300 hectare en ligt centraal in Berlijn. Het is niet alleen een plek voor sport en vrije tijd, maar ook een locatie met een rijke geschiedenis. De ontwerpwedstrijd, georganiseerd door de Senatsverwaltung für Stadtentwicklung, Bauen und Wohnen Berlin, trok 164 internationale inzendingen. De jury koos zes winnende ontwerpen, waaronder dat van De Zwarte Hond in samenwerking met Grieger Harzer Dvorak Landschaftsarchitekten.
Het doel van de wedstrijd was helder: ontwerpen die recht doen aan de diverse wensen van de Berlijnse bevolking. Het veld moet open blijven, maar tegelijkertijd ruimte bieden aan nieuwe functies. Denk hierbij aan wonen, onderwijs en sociale infrastructuur, zonder de historische waarde te schaden.
Strategie van geven en nemen
Het winnende ontwerp van De Zwarte Hond volgt een strategie van geven en nemen. De randen van het Tempelhofer Feld worden verder ontwikkeld, afgestemd op de behoeften van omliggende stadsdelen. Dit gebeurt door zeven zelfstandige deelgebieden te creëren. Elk gebied krijgt een eigen functie, zoals wonen of onderwijs, maar blijft verbonden met het geheel.
Een opvallend idee is de zogenaamde ‘Flächenrochade’, een ruil van ruimte. Bestaande functies worden verplaatst om plek te maken voor nieuwe ontwikkelingen. Zo verhuizen volkstuinen naar de zuidrand, terwijl op de vrijgekomen plek een woonwijk met scholen en groen ontstaat.
Verbinding tussen stad en veld
Een belangrijk aspect van het plan is het versterken van de band tussen Berlijn en het Tempelhofer Feld. Nieuwe doorgangen, paden en pleinen zorgen voor betere toegang. Een nieuw S-Bahn-station in het zuiden verbetert de bereikbaarheid. Dit alles moet het gevoel geven dat het veld groter wordt, niet door verdichting, maar door slimme verbindingen.
Het monumentale luchthavengebouw speelt ook een grote rol. Dit wordt omgevormd tot een cultureel en sociaal centrum, met ruimte voor onderwijs en ambacht. Het blijft een herkenningspunt, terwijl het een nieuwe functie krijgt.
Tempelhofer Feld halverwege als balanspunt
In het midden van het plan staat het behoud van de open ruimte van Tempelhofer Feld centraal. Het weidse grasland blijft volledig intact en toegankelijk voor iedereen. Dit evenwicht tussen ontwikkeling en behoud is de kern van het ontwerp. De stad krijgt nieuwe mogelijkheden, terwijl het veld zijn unieke sfeer behoudt.
De zeven deelgebieden worden onafhankelijk ontwikkeld, maar zijn inhoudelijk op elkaar afgestemd. Dit maakt een gefaseerde aanpak mogelijk. Elk gebied draagt bij aan de stedelijke gemeenschap, met ruimte voor gemengde functies en publieke voorzieningen.
Duurzame groei aan de randen
De Nieuwe Kwekerij in het zuiden wordt een centrum voor klimaatvriendelijke bedrijvigheid. Hier komt ruimte voor groene stadsontwikkeling, passend bij de duurzame ambities van Berlijn. Dit soort initiatieven laat zien hoe het veld kan bijdragen aan een toekomstbestendige stad.
Het ontwerp houdt rekening met de wensen van de inwoners. Door dialoogworkshops zijn hun ideeën meegenomen in de plannen. Dit zorgt voor draagvlak en maakt het project relevant voor de gemeenschap.
Tempelhofer Feld als stedelijke motor
Het Tempelhofer Feld wordt in dit plan niet alleen een plek voor ontspanning, maar ook een motor voor stedelijke groei. Door slimme ingrepen en nieuwe verbindingen krijgt het veld een bredere betekenis voor Berlijn. Het blijft een plek van rust, maar biedt ook ruimte voor wonen en werken. Meer informatie over de visie van De Zwarte Hond vind je op hun website over hoogstedelijke projecten.
Met dit ontwerp wordt een balans gevonden tussen behoud en vernieuwing. Het veld groeit door zijn functie, niet door zijn omvang. Dit maakt het een uniek project in de stedelijke ontwikkeling van Berlijn.
