Er is een belangrijke stap vooruit op het gebied van veiligheid met de publicatie van de geactualiseerde Handreiking Veiligheid in aanbestedingen (ViA) gezet. Vanaf 1 juli 2026 geldt voor alle ketenpartners een verplicht minimaal volwassenheidsniveau 3 voor veiligheidscultuur, een aanscherping van de eerdere eisen. Deze update, geïnitieerd door de Governance Code Veiligheid in de Bouw (GCVB), biedt heldere richtlijnen voor zowel opdrachtgevers als opdrachtnemers in aanbestedingen.
Verhoogde eisen aanbestedingen
De vernieuwde handreiking legt een hogere lat voor veiligheid in de bouwsector. Vanaf 1 juli 2026 moeten opdrachtnemers, leveranciers en adviesbureaus bij contracten vanaf 100.000 euro voldoen aan niveau 3 van de veiligheidscultuur. Ook opdrachtgevers, zowel publiek als privaat, committeren zich aan deze norm binnen aanbestedingen. Dit betekent een flinke verzwaring ten opzichte van de huidige situatie.
Een opvallende verandering is de afschaffing van de term ‘tredes’. Voortaan spreekt men van ‘niveaus’, mede om ruimte te bieden voor nieuwe bewijsmiddelen gebaseerd op de veiligheidsladder van Hudson. Dit maakt de handreiking toekomstbestendig en flexibel.
Wijzigingen in bewijsmiddelen rond veiligheid
De Approved Self Assessment verdwijnt uit de handreiking. In plaats daarvan is de SCL Light toegevoegd als bewijsmiddel, specifiek voor kleinere organisaties. Daarnaast wordt de risicomatrix niet langer gebruikt om te bepalen welk bewijsmiddel nodig is. Bedrijven kunnen nu zelf kiezen welk product zij gebruiken om aan de eisen te voldoen, binnen de kaders van de handreiking en de schemabeheerder.
Deze aanpassingen zorgen voor meer vrijheid, maar vragen ook om een bewuste aanpak van veiligheid binnen aanbestedingen. Het doel blijft helder: het veiligheidsbewustzijn in de hele bouwketen vergroten, van ontwerp tot uitvoering en onderhoud.
Handvatten voor aanbestedingen in de praktijk
De geactualiseerde handreiking biedt opdrachtgevers praktische tools om veiligheidseisen op te nemen in contracten. Dit kan als geschiktheid-, selectie- of contract-eis, binnen de grenzen van de Aanbestedingswet 2012. Bij vragen over proportionaliteit of toepassing wordt geadviseerd om contact op te nemen met de opdrachtgever of een certificerende instelling.
Bedrijven zoals ingenieursbureaus, bouwbedrijven en leveranciers hebben tot 1 juli 2026 de tijd om een geldig bewijsmiddel op niveau 3 te verkrijgen, zoals een SCL-certificaat. Meer informatie is te vinden in de laatste versie van de Handreiking Veiligheid in Aanbesteding (pdf).
VCA-MAX als bewijsmiddel?
De SSVV heeft een gedragsmodule ontwikkeld boven op het bestaande VCA-bedrijfscertificaat, genaamd VCA-MAX. De GCVB heeft de Universiteit Antwerpen en TNO opdracht gegeven om te onderzoeken of dit certificaat gelijkwaardig is aan de huidige bewijsmiddelen voor veiligheid in aanbestedingen. Een uitspraak hierover volgt binnenkort.
Zie ook:
Al ingeschreven voor de Bewust Veilig Dag 2026?
Veiligheidsladder voor aanleg digitale infra.
Veiligheid verhogen: TU Delft en Heijmans starten samenwerking.
