Gisteren presenteerden demissionair minister Robert Tieman en demissionair staatssecretaris Thierry Aartsen de resultaten van intensieve overleggen over het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT). Nederland staat voor een enorme opgave: de bereikbaarheid verbeteren terwijl financiële middelen schaars zijn. Onderhoud van bestaande wegen en spoorlijnen slokt een groot deel van het budget op.
Infrastructuur onder druk: MIRT stelt prioriteiten
De Nederlandse infrastructuur staat voor flinke uitdagingen. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat worstelt met een tekort van ruim 36 miljard euro voor onderhoud. ProRail kampt met een gat van 1,8 miljard, terwijl Rijkswaterstaat 34,5 miljard tekortkomt voor wegen en vaarwegen. Het MIRT-programma probeert hierin richting te geven door prioriteiten te stellen. Grote nieuwe projecten starten blijkt echter lastig door inflatie en krapte op de arbeidsmarkt.
Minister Robert Tieman zegt hierover: “Het is een zure appel dit jaar. Grote aanlegprojecten zijn nodig om Nederland op lange termijn bereikbaar te houden, maar dat lukt nu niet vanwege beperkte financiële middelen, weinig stikstofruimte en krapte op de arbeidsmarkt.”
Investeren in doorstroming
Desondanks worden er stappen gezet om de mobiliteit te verbeteren. Met een investering van 280 miljoen euro richt het Rijk zich op betere doorstroming op snelwegen. Denk aan het optimaliseren van afritten en het ongelijkvloers maken van aansluitingen. Kleine maar impactvolle maatregelen, zoals het verbeteren van kruispunten, helpen om files te verminderen. Een voorbeeld is de fly-over bij verkeersplein Gieten, waarvoor 17 miljoen euro is vrijgemaakt.
Deze projecten laten zien hoe technologie en slimme planning het dagelijkse verkeer verlichten. Minder oponthoud op de weg betekent meer efficiëntie voor bedrijven en reizigers.
Goederenvervoer anders inrichten
Goederenvervoer krijgt ook een impuls. De Modal Shift Regeling, verlengd met een extra 9 miljoen euro, stimuleert ondernemers om transport van de weg naar spoor en binnenvaart te verplaatsen. Dit ontlast niet alleen de snelwegen, maar verlaagt ook de milieu-impact. Daarnaast ondersteunt een investering van 30 miljoen euro voor Verdeelcentrum Kijfhoek.
Langs goederencorridors komen extra truckparkings dankzij een budget van 43 miljoen euro. Dit soort oplossingen toont hoe technologie en infrastructuur samenwerken om logistiek te transformeren.
MIRT: focus op bereikbaarheid woningbouw
Het MIRT-programma speelt een sleutelrol in de ontsluiting van woningbouwgebieden. Met een eenmalige investering van 3,4 miljard euro maakt het kabinet de bouw van 273.000 woningen mogelijk. Dit geld gaat naar wegen, fietspaden en tramlijnen die nieuwe wijken bereikbaar maken. Technische uitdagingen zoals netcongestie en bodemsanering worden aangepakt met gebiedsgerichte maatregelen.
Projecten zoals de Merwedelijn en het Veluwewaalpad illustreren hoe mobiliteit en woningbouw hand in hand gaan. De bereikbaarheid van deze nieuwe woonwijken heeft prioriteit.
Veluwelijn en Lelylijn
Op het spoor zijn er ook ontwikkelingen die de bereikbaarheid vergroten. Bijna 100 miljoen euro gaat naar de Veluwelijn, waarmee meer treinen tussen Amersfoort en Harderwijk kunnen rijden. Technische aanpassingen, zoals extra overwegmaatregelen, maken dit mogelijk. Dit project ondersteunt de woningbouw in de regio door betere ontsluiting te bieden.
Voor de Lelylijn, een ambitieuze spoorverbinding, is nog geen definitief budget. Lelylijn-gezant Klaas Knot adviseert binnenkort over de financiering van dit 14,5 miljard euro kostende project. Technologie kan hier een doorslaggevende rol spelen in het betaalbaar maken van dergelijke plannen.
Regionaal: van Afsluitdijk tot Brainport
Regionale infrastructuur krijgt eveneens aandacht. De Afsluitdijk wordt aangepakt, waarbij bestaande spuisluizen niet toekomstbestendig blijken door klimaatverandering. Rijkswaterstaat onderzoekt alternatieven terwijl het onderhoud doorgaat. Goed nieuws ook voor fietsers: vanaf 2027 zijn tijdelijke fietsbruggen gepland over de volle 32 kilometer van de Afsluitdijk.
In Brainport Eindhoven versnelt men de Noordwestelijke ontsluiting. Bussen op de vluchtstrook van de A2 en A50 worden prioriteit, met realisatie in 2026. Project Eindhoven XL verbetert station Eindhoven Centraal met een nieuw gebouw en een verdiept busstation.
Stations en OV-verbindingen verbeteren
Stationsgebieden worden opgewaardeerd met slimme technologieën. In Den Bosch investeert het ministerie 105,9 miljoen euro in meer capaciteit en een nieuw busstation. Perrons worden verbreed om de groeiende stroom reizigers aan te kunnen. Dit project ondersteunt ook de woningbouw rondom het station tot 2034.
De OV-verbinding tussen Amsterdam en Haarlemmermeer (OVAH) krijgt vorm met een bovengrondse metro. Vanaf 2039 is jaarlijks 200 miljoen euro gereserveerd, al ligt de uiteindelijke beslissing bij een volgend kabinet. Dit soort systemen kan de reistijd voor duizenden forenzen drastisch verkorten.
MIRT: keuzes onvermijdelijk
Het MIRT programma laat zien dat keuzes onvermijdelijk zijn in een tijd van schaarste. De Oude Lijn, de spoorlijn tussen Leiden en Dordrecht, ontvangt 1,8 miljard euro voor verbeteringen. Stations zoals Leiden Centraal en Schiedam Centrum worden aangepakt. Technische verkenningen naar spoorverdubbeling en frequentieverhoging zijn in volle gang.
Extra stations zoals Dordrecht Leerpark en Rotterdam Van Nelle staan op de planning. Hiervoor is nog circa 2 miljard euro nodig.
Focus op efficiëntie
De focus rond de infrastructuur problemen ligt op efficiëntie. Projecten zoals de N33 Noord en A27 Zeewolde-Eemnes starten MIRT verkenningen om bereikbaarheid te verbeteren. Budgetten van respectievelijk 252,5 miljoen euro en aanvullende middelen maken dit voor nu mogelijk.
