Home Blog Pagina 2

Bouwen op een kwetsbare ondergrond: hoe voorkom je schade aan het terrein?

0
Bouwen op een kwetsbare ondergrond: hoe voorkom je schade aan het terrein?

Een bouwplaats op zachte of natte grond vraagt om een goede voorbereiding. Zware machines, vrachtwagens en bouwmaterialen belasten de bodem dagelijks. Zonder de juiste maatregelen ontstaan al snel diepe rijsporen, verzakkingen en schade aan het terrein. Dit kan leiden tot vertraging, extra herstelwerk en hogere kosten. Hoe houd je een bouwplaats goed bereikbaar en beperk je tegelijkertijd de schade aan de ondergrond?

Waarom is een kwetsbare ondergrond een uitdaging?

De bodemgesteldheid verschilt per bouwlocatie. Op zandgrond is de draagkracht vaak gunstiger dan op veen- of kleigrond. Vooral na langdurige regenval kan de bodem zachter worden en minder belasting verdragen.

Zodra zwaar materieel over deze ondergrond rijdt, ontstaan er problemen. Wielen zakken weg, voertuigen trekken diepe sporen en de bodem raakt steeds verder beschadigd. Bij herhaald gebruik van dezelfde routes neemt de schade vaak toe.

Ook de planning ondervindt hier de gevolgen van. Vrachtwagens bereiken hun losplaats moeilijker en machines hebben meer tijd nodig om zich over het terrein te verplaatsen. In sommige gevallen zijn extra werkzaamheden nodig om de bouwplaats weer toegankelijk te maken.

Voorkom schade met een goede bouwplaatsinrichting

Een slimme inrichting van de bouwplaats helpt om schade aan de bodem te beperken. Daarbij is het belangrijk om vooraf te bepalen waar voertuigen rijden, waar materieel wordt opgesteld en welke delen van het terrein extra bescherming nodig hebben.

Door vaste rijroutes aan te wijzen, voorkom je dat bouwverkeer zich over het hele terrein verspreidt. Ook helpt het om zware machines zoveel mogelijk op geschikte opstelplaatsen te laten werken.

De draagkracht van de bodem speelt hierbij een grote rol. Een ondergrond die geschikt is voor lichte bedrijfswagens, kan bij het gebruik van zware kranen of vrachtwagens alsnog problemen opleveren. Daarom is het verstandig om de verwachte belasting al tijdens de werkvoorbereiding te beoordelen.

Belasting verdelen

Een veelgebruikte manier om kwetsbare grond te beschermen, is het aanleggen van tijdelijke rijroutes met rijplaten. Deze platen verdelen de belasting van voertuigen over een groter oppervlak. Hierdoor neemt de plaatselijke druk op de bodem af en beperk je de kans op diepe rijsporen en verzakkingen.

Er bestaan verschillende soorten, waaronder staal en composiet. Welke uitvoering geschikt is, hangt af van de bodem, het gewicht van het materieel en de werkzaamheden.

Zo levert Ferex composiet rijplaten voor tijdelijke wegen, werkvloeren en opstelplaatsen. Deze platen combineren een relatief laag gewicht met een hoge belastbaarheid. Door het gekoppelde systeem ontstaat een aaneengesloten rijvlak dat helpt om de ondergrond te beschermen.

Bij geschikte omstandigheden zijn deze platen rechtstreeks op de bestaande bodem te plaatsen. Hierdoor is uitgebreide grondbewerking vaak overbodig.

Minder grondwerk betekent minder herstelwerk

Bij traditionele tijdelijke bouwwegen wordt regelmatig gebruikgemaakt van zand of puin om de ondergrond te verstevigen. Dat vraagt om aanvoer van materiaal en graafwerkzaamheden. Na afloop van het project moet de tijdelijke verharding vaak weer verwijderd worden.

Tijdelijke rijplaten bieden in veel situaties een alternatief. Doordat ze op de bestaande ondergrond geplaatst kunnen worden, blijft de bodem zoveel mogelijk intact. Na de werkzaamheden kunnen de platen weer worden verwijderd.

Dit kan vooral voordelen bieden op locaties waar het terrein na afloop in de oorspronkelijke staat moet terugkeren. Bijvoorbeeld bij werkzaamheden op landbouwgrond, in natuurgebieden of op tijdelijke bouwterreinen.

Ook het transport speelt een rol. Het lichte gewicht maakt het mogelijk om meer vierkante meters per vrachtwagen te vervoeren. Dat kan het aantal transportbewegingen en de bijbehorende uitstoot beperken.

Houd rekening met de belasting en het gebruik

Een tijdelijke rijroute die geschikt is voor bestelwagens, is daarmee nog geen geschikte ondergrond voor zwaar bouwmaterieel. De belasting verschilt sterk per voertuig en toepassing.

Bij het kiezen van rijplaten verdienen daarom verschillende punten aandacht:
1. Bodemgesteldheid: hoe stevig is de ondergrond en hoeveel belasting kan deze dragen?
2. Type materieel: welke voertuigen en machines gebruiken de tijdelijke route?
3. Gebruiksduur: blijft de tijdelijke verharding enkele dagen of meerdere maanden liggen?
4. Weersomstandigheden: welke invloed hebben regen en wisselende grondwaterstanden op de bodem?
5. Bereikbaarheid: welke routes en opstelplaatsen zijn nodig om het werk veilig uit te voeren?

Vooral bij zware machines en kraanopstelplaatsen is een goede beoordeling van de draagkracht belangrijk. Rijplaten verdelen de belasting, maar nemen de beperkingen van de onderliggende bodem niet automatisch weg.

Wie tijdelijke rijplaten wil inzetten, kan de beschikbare uitvoeringen vergelijken. Wil je weten welke oplossing past bij jouw bouwproject? Bekijk de mogelijkheden.

Bescherm de bodem vanaf het begin van het project

Schade aan de ondergrond ontstaat vaak geleidelijk. Wat begint met een paar kleine rijsporen, kan na meerdere transportbewegingen uitgroeien tot een slecht begaanbare bouwplaats. Achteraf herstellen kost tijd en brengt extra werkzaamheden met zich mee.

Door al tijdens de voorbereiding aandacht te besteden aan de bodemgesteldheid, rijroutes en tijdelijke verharding, verklein je de kans op problemen tijdens de uitvoering. Een goed beschermde ondergrond helpt om het bouwterrein bereikbaar te houden en beperkt de schade die na afloop hersteld moet worden.

NDP Handreiking geeft richting aan kwaliteit van begroeide hellende daken

0
NDP Handreiking geeft richting aan kwaliteit van begroeide hellende daken

De vernieuwde NDP Handreiking voor hellende daken is tijdens vakbeurs Daken & Zaken onder de aandacht gebracht van de Nederlandse dakensector. Met deze publicatie wil het Nationaal Dakenplan de kwaliteit van begroeide hellende daken verder verbeteren. Voor professionals biedt de handreiking een praktisch kader om ontwerp, uitvoering en beheer beter op elkaar af te stemmen.

“De uitreiking van het eerste exemplaar NDP Handreiking markeert een nieuwe stap in de verdere professionalisering van integrale dakkwaliteit”

Dak-coryfee en eerdere Dakenman van het jaar, Erik Steegman van Kiwa, overhandigde het document aan Nadia van den Berg, van het Nationaal Dakenplan. Daarmee kreeg de NDP Handreiking direct een zichtbaar podium binnen een vakbeurs waar dak- innovatie, techniek en samenwerking centraal staan.

Dakvorm en vakgebieden

De nieuwe NDP Handreiking sluit aan op de eerder verschenen handreiking voor nieuwbouw, maar richt zich specifiek op de technische en organisatorische eisen van begroeide hellende daken. Juist bij deze dakvorm komen meerdere vakgebieden samen. Denk daarbij aan waterdichting, afwatering, detaillering, vegetatiesystemen en installatietechniek. Wanneer die onderdelen niet vroegtijdig op elkaar worden afgestemd, ontstaan in de praktijk regelmatig faalkosten, herstelwerkzaamheden en een kortere levensduur van de dakconstructie.

Integrale samenwerking bij hellende daken

Volgens de opstellers laat de NDP Handreiking zien dat een goed functionerend hellend groendak niet vanuit één discipline kan worden ontworpen. Architecten, bouwkundig adviseurs, dakdekkers, hoveniers en installateurs moeten al vanaf de eerste ontwerpfase samen optrekken. Dat geldt niet alleen voor nieuwbouw, maar ook voor renovatieprojecten binnen de bouw- en vastgoedsector.

De handreiking beschrijft dat de kans op verborgen gebreken toeneemt wanneer ontwerpkeuzes los van elkaar worden gemaakt. Bij hellende daken spelen bovendien extra aandachtspunten, zoals afschuifkrachten, bouwfysica, waterhuishouding en veilige bereikbaarheid voor aanleg en onderhoud. Door deze thema’s integraal te benaderen, ontstaat een dakconcept dat beter presteert op levensduur, duurzaamheid en beheer. Daarmee biedt de NDP Handreiking niet alleen technische richtlijnen, maar ook een werkmethode voor partijen die in bouwteamverband willen samenwerken.

Rol van dakregisseur in de NDP Handreiking

Een belangrijk advies uit de NDP Handreiking is het vroeg aanstellen van een onafhankelijke dakregisseur. Deze functionaris bewaakt de samenhang tussen waterdichting, groenvoorziening en installatietechniek. In veel projecten blijkt juist op de grensvlakken tussen deze disciplines de meeste afstemmingsschade te ontstaan. Een dakregisseur kan die risico’s in een vroeg stadium signaleren en de betrokken partijen sturen op samenhang in ontwerp en uitvoering.

Voor bestaande gebouwen adviseert de werkgroep om niet direct uit te gaan van de gewenste eindfunctie van het dak. Eerst moet duidelijk zijn wat de bouwkundige staat van het dak is. Daarom noemt de publicatie het belang van een dakadvies, een conditiemeting en een constructief onderzoek. Pas daarna kan een veilige en duurzame oplossing worden ontworpen. Dat maakt de NDP Handreiking ook relevant voor vastgoedeigenaren en adviseurs die werken aan renovatie, verduurzaming en klimaatadaptatie.

Technische richtlijnen voor ontwerp en uitvoering

De NDP Handreiking bevat zeventien principedetails die door Kiwa BDA zijn ontwikkeld. Deze details ondersteunen ontwerpers bij het maken van onderbouwde keuzes in een vroege projectfase. De publicatie gaat onder meer in op ventilerende hellende dakconstructies met waterdichte cassettevoorzieningen en op niet-ventilerende hellende daken met isolatie en gesloten dakbedekkingssystemen. Ook komen doorsnede details, aansluitdetails en de integratie van vegetatiesystemen uitgebreid aan bod.

Voor de praktijk is vooral van belang dat waterberging, afwatering en veiligheidsvoorzieningen niet als losse onderdelen worden behandeld. De handreiking koppelt deze onderwerpen aan beheer en onderhoud, zodat al tijdens de planvorming rekening wordt gehouden met de gebruiksfase. Dat voorkomt latere aanpassingen op de bouwplaats en helpt om kwaliteit beter te borgen. Voor veel projecten is dat een goede basis om gespecialiseerde marktpartijen eerder te betrekken, zodat het ontwerp minder vaak hoeft te worden herzien. Zo ontstaat een meer stabiele en doelgerichte aanpak, al blijft goede afstemming tussen alle partijen nodig.

Meerwaarde van de NDP Handreiking voor de sector

De meerwaarde van de NDP Handreiking ligt in de combinatie van technische kennis en procesmatige afspraken. Het document is bedoeld als praktisch hulpmiddel voor opdrachtgevers, ontwerpers, aannemers en beheerders die werken aan toekomstbestendige daken. Daarbij gaat het niet alleen om een functioneel dak, maar ook om oplossingen die bijdragen aan biodiversiteit, energietransitie en klimaatadaptatie.

Voor de sector is dat van groeiend belang. Begroeide hellende daken vragen om een hoge mate van vakmanschap en een duidelijke verdeling van verantwoordelijkheden. Als die basis op orde is, kan een project beter inspelen op eisen rond duurzaamheid, veiligheid en lange termijn prestaties. De NDP Handreiking biedt daarvoor een gestructureerd kader dat direct toepasbaar is in ontwerp- en uitvoeringsprocessen binnen de Nederlandse dakensector.

Toepassing van de NDP Handreiking bij beheer

Ook in de beheerfase houdt de NDP Handreiking waarde. De publicatie maakt duidelijk dat onderhoud, inspectie en veilige toegang al in het ontwerp moeten worden meegewogen. Daarmee verschuift de aandacht van alleen aanleg naar de volledige levensduur van het dak. Voor bouwprofessionals die werken aan duurzame dakconcepten biedt dat een bruikbare leidraad om kwaliteit aantoonbaar te verbeteren en projecten beter voor te bereiden op de praktijk van morgen.

De Handreiking Integrale Dakkwaliteit Hellende Daken is binnenkort beschikbaar via het Nationaal Dakenplan. Wij houden je op de hoogte over de verschijningsdatum.

Bron en beeld: Kiwa.

Zie ook: Servicepunt helpt bewoners en bedrijven op weg met duurzame daken.

Gebruikt bouwmaterieel van de veiling: zo voorkom je een miskoop

0
Gebruikt bouwmaterieel veiling

Een extra minigraver voor een druk voorjaar, een schaftkeet voor een nieuw werk of een partij bouwhekken: het hoeft niet altijd nieuw te zijn. Op online bedrijfsveilingen komt dagelijks tweedehands bouwmaterieel voorbij, van graafmachines en andere bouwmachines tot steigers en elektrisch gereedschap. De prijs kan gunstig uitvallen, maar de spelregels zijn anders dan bij een dealer. Met een goede voorbereiding houd je de risico’s klein.

Tweedehands bouwmaterieel kopen op een veiling: anders dan bij de handel

Bij een handelaar is een gebruikte bouwmachine nagekeken, kun je proefdraaien en krijg je meestal een vorm van garantie. Op een veiling koop je gebruikt bouwmaterieel zoals het erbij staat. Je kunt niet terug als iets tegenvalt, de ophaaldagen liggen vast en boven op je bod betaal je opgeld aan het veilinghuis. Daar staat tegenover dat je zelf bepaalt wat je maximaal wilt uitgeven, en dat je kunt kiezen uit aanbod van veel verschillende verkopers tegelijk.

Dat maakt een veiling vooral interessant voor wie weet wat hij zoekt en een machine of partij op waarde kan schatten. Twijfel je, neem dan iemand mee die er dagelijks mee werkt: je monteur, je machinist of je materieelbeheerder.

Kavelomschrijving lezen: let op de kleine woorden

De kavelomschrijving en de foto’s zijn alles waar je op kunt bouwen. Lees ze zoals je een bestek leest, en ga ervan uit dat wat niet genoemd wordt er ook niet bij zit.
• Bekijk elke foto op volle grootte. Urenteller, typeplaatje, keuringssticker en de staat van banden of rupsen staan er vaak gewoon op.
• Let op kleine woorden. “Ca. 40 bouwhekken” kunnen er ook 35 zijn. “Ongetest” betekent dat niemand heeft gekeken of het werkt. “Body” bij accugereedschap wil zeggen: zonder accu’s en lader.
• Kijk wat er apart verkocht wordt. Bakken, een sloophamer of een snelwissel staan regelmatig als losse kavel in dezelfde veiling.
• Lees de voorwaarden van de veiling. Daarin staan het opgeld, de betaaltermijn en de regels voor het ophalen.

Vijf vragen aan het veilinghuis voordat je biedt

Veilinghuizen zijn gewoon bereikbaar, en een telefoontje of mail vooraf scheelt verrassingen achteraf. Deze vijf vragen leveren het meeste op:
• Waar komt het materieel vandaan? Uit een faillissement, een bedrijfsbeëindiging of de vloot van een verhuurder? Dat zegt iets over onderhoud en papieren.
• Is er een kijkdag? Zo ja: ga, of stuur iemand. Een kwartier bij de machine zegt meer dan twintig foto’s.
• Welke documenten zitten erbij? Denk aan keuringsrapporten, de conformiteitsverklaring, een onderhoudsboekje, kentekenpapieren en sleutels of codes.
• Hoe wordt er geladen? Is er op de ophaallocatie een heftruck of kraan aanwezig, of regel je dat zelf?
• Wanneer moet het weg zijn? Bij een terrein dat leeg moet, heb je soms maar een of twee dagen.

Maximumbod bepalen: reken terug vanaf de handelsprijs

De meeste kopers beginnen bij het huidige bod en kijken hoeveel er nog bij kan. Omgekeerd rekenen werkt beter. Zoek op wat vergelijkbaar tweedehands bouwmaterieel bij de handel kost, nagekeken en geleverd. Trek daar alles van af wat je op een veiling zelf moet regelen: het opgeld, transport en laden, een nieuwe keuring als de oude verlopen is, ontbrekende aanbouwdelen of accu’s en een reserve voor reparaties.

Wat overblijft is je maximale bod. Leg dat bedrag vast voordat de veiling sluit, want in de laatste minuten wordt het vaakst meer geboden dan vooraf de bedoeling was. Vraag ook vooraf een prijs op bij je transporteur: een minigraver past op een machinetransporter, voor een zware rupskraan heb je een dieplader nodig.

Keuring en emissie-eisen: kan de machine meteen het werk op?

Een gewonnen kavel op een bouwmaterieel-veiling is nog geen inzetbare machine. Als werkgever ben je er zelf verantwoordelijk voor dat arbeidsmiddelen veilig en gekeurd zijn. Controleer dus of de keuring van bijvoorbeeld een graafmachine, hoogwerker, steiger of hijsmiddel nog geldig is, en plan anders een keuring in voordat je het materieel gebruikt. Kijk bij bouwmachines ook naar de emissieklasse van de motor: opdrachtgevers stellen daar steeds vaker eisen aan, en een oudere machine kun je dan niet op elk werk kwijt.

Wie twijfelt of iets aan de eisen voldoet, laat de veiligheidskundige of het keurbedrijf meekijken voordat er geboden wordt. Dat kost weinig tijd en voorkomt dat een koopje ongebruikt op de werf blijft staan.

Meer tips per soort bouwmaterieel

Wil je per soort materieel weten waar je op let, van onderwagen en hydrauliek bij een tweedehands graafmachine tot units, steigers, aggregaten en gereedschap? Europe Auctions, een zoekplatform dat kavels van Europese veilinghuizen naast elkaar toont, heeft daarvoor een uitgebreide checklist gemaakt: Bouwmaterieel kopen op een veiling: hier let je op.

Arbeidsinspectie ziet nog te veel risico’s bij nachtwerk

0
Arbeidsinspectie ziet veel risico’s bij nachtwerk

Werkgevers in sectoren waar veel in de nacht wordt gewerkt, nemen de risico’s van nachtwerk nog te vaak onvoldoende mee in hun arbobeleid. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van de Arbeidsinspectie. Ook oor de bouw, infra en techniek is dat een belangrijk signaal. Ook op bouwplaatsen, in productieomgevingen, bij logistieke stromen en in technisch beheer komt werken buiten reguliere tijden voor. Juist dan moet je als werkgever goed onderbouwen waarom nachtwerk nodig is, welke risico’s daarbij horen en hoe je werknemers daartegen beschermt.

Onderzoek Arbeidsinspectie

De Arbeidsinspectie onderzocht in totaal 285 werkgevers in sectoren waar veel ’s nachts wordt gewerkt, waaronder industrie, transport, zorg, horeca en distributie. Van deze groep zijn 193 werkgevers bezocht binnen het onderzoek Arbo in Bedrijf. Daarnaast zijn 92 werkgevers geïnspecteerd op de naleving van de arbozorg en de Arbeidstijdenwet. Bij 58 bedrijven is handhavend opgetreden vanwege tekortkomingen in de arbozorg, overtredingen van de Arbeidstijdenwet of een combinatie van beide. Opvallend is dat bij 20 procent van de bezochte werkgevers permanent in de nacht wordt gewerkt, terwijl dat volgens de regels maar zelden is toegestaan.

Waarom wordt er gekozen voor nachtwerk?

Uit het onderzoek blijkt dat bij 46 procent van de onderzochte werkgevers vooral economische redenen een rol spelen. Het gaat dan om het halen van productiedoelen, het bedienen van klanten of het beter benutten van installaties en processen. Voor bedrijven kan dat op korte termijn aantrekkelijk zijn, maar de keerzijde is dat de belasting van werknemers toeneemt.

De gezondheidsrisico’s van nachtwerk komen in de praktijk vaak bij de werknemer terecht Dit terwijl een deel van de maatschappelijke kosten later elders landt. Bijvoorbeeld in de zorg of via uitval op de arbeidsmarkt.

Aard en noodzaak van het werk

Bij 41 procent van de werkgevers is nachtwerk volgens het onderzoek gekoppeld aan de aard van het werk. Dat geldt vooral voor functies waarbij directe inzet nodig is, zoals in de zorg, bij hulpdiensten of in processen die niet stilgezet kunnen worden. Ook in bouw, techniek en vooral de infra zijn er situaties waarin doorwerken in de nacht voorkomt. Bijvoorbeeld bij spoorwerk, wegwerkzaamheden, onderhoud aan vitale installaties of logistieke operaties die overdag niet mogelijk zijn. Juist in die context vraagt nachtwerk om een stevige risicoafweging en een goed plan van aanpak.

Bijna negen op de tien werkgevers geven aan dat zij weinig mogelijkheden zien om nachtwerk verder terug te dringen. Dat beeld laat zien dat nachtwerk in veel organisaties als vast onderdeel van de bedrijfsvoering is gaan voelen. Toch vraagt de Arbeidsinspectie om een andere houding. Werkgevers moeten eerst nagaan of het werk echt in de nacht moet gebeuren. Als dat niet zo is, dan ligt het voor de hand om planningen, levermomenten of productieprocessen anders in te richten.

Tekortschietende aanpak

De inspectieresultaten laten zien dat de risico-inventarisatie en evaluatie bij veel werkgevers niet op orde is. Bij 54 procent van de geïnspecteerde bedrijven is nachtwerk niet als apart risico opgenomen. Dat is een serieus gemis, omdat werken in de nacht andere belasting geeft dan werk overdag. Denk aan verstoring van het bioritme, minder hersteltijd, vermoeidheid en een grotere kans op fouten. In omgevingen met machines, verkeer, hijswerk of technische installaties kan dat direct gevolgen hebben voor de veiligheid op de bouwplaats en werkvloer.

Ook in het plan van aanpak schiet de uitwerking vaak tekort. Bij 69 procent van de geïnspecteerde werkgevers ontbreken concrete maatregelen. Daarmee blijft onduidelijk hoe een organisatie werknemers wil beschermen, hoe roosters gezond worden ingericht en hoe toezicht wordt georganiseerd. Voor bedrijven is dat een belangrijk aandachtspunt. Een algemene verwijzing naar werkoverleg of rustpauzes is niet genoeg. Er zijn gerichte maatregelen nodig die passen bij de duur, frequentie en zwaarte van het nachtwerk.

Voorlichting over risico’s nachtwerk

Verder blijkt dat de voorlichting aan werknemers niet altijd goed verloopt. Volgens 63 procent van de geïnspecteerde werkgevers worden werknemers geïnformeerd over de risico’s van nachtwerk. Toch zegt slechts ongeveer de helft van de geïnterviewde werknemers die informatie ook echt te hebben ontvangen. Dat verschil is veelzeggend. Voorlichting moet niet alleen formeel geregeld zijn, maar ook aantoonbaar aankomen op de werkvloer. Dat vraagt om heldere communicatie, toolboxen, werkplekinstructies en leidinggevenden die controleren of afspraken ook worden begrepen.

Gezondheid, inzetbaarheid en productiviteit bij nachtwerk

In Nederland werken ongeveer 1,2 miljoen mensen soms of regelmatig in de nacht. Dat maakt het onderwerp breed relevant, ook voor werkgevers die met flexibele planningen, storingsdiensten of projectmatige uitvoering werken. Nachtwerk verstoort het natuurlijke dag- en nachtritme. Daardoor neemt de kans toe op slaapproblemen, hart- en vaatziekten en diabetes type 2. Daarnaast zorgt vermoeidheid voor minder alertheid, wat weer kan leiden tot meer arbeidsongevallen.

Voor de bouw, infra en techniek is dat geen abstract risico. Wie werkt met zwaar materieel, op hoogte, langs wegen en spoor of in afgesloten technische ruimten, weet dat concentratie en reactievermogen direct samenhangen met veiligheid. Vermoeidheid bouwt zich vaak ongemerkt op. Dat maakt het nodig om roosters, rusttijden en taakverdeling heel precies te organiseren. Ook moet je rekening houden met reistijd, de mogelijkheid om te herstellen en de belasting over meerdere nachten achter elkaar. Zeker bij langdurige projecten kan een ogenschijnlijk werkbaar rooster na verloop van tijd toch te zwaar blijken.

Beperken?

Dat de Gezondheidsraad al in 2017 adviseerde om nachtwerk waar mogelijk te beperken, laat zien dat de kennis hierover niet nieuw is. Wat nu vooral opvalt, is dat het aandeel nachtwerkers niet afneemt. Daarmee blijft de druk op werkgevers bestaan om scherper te kijken naar noodzaak, planning en bescherming. Er is dus werk aan de winkel, maar ook ruimte voor verbetering als opdrachtgevers en uitvoerende partijen eerder in het proces keuzes maken.

Minder nachtwerk en betere bescherming

Volgens de Arbeidsinspectie ligt de verantwoordelijkheid niet alleen bij de individuele werkgever. Ook opdrachtgevers, werkgeversorganisaties, werknemersorganisaties en de overheid hebben invloed op de mate waarin nachtwerk voorkomt. In aanbestedingen, onderhoudscontracten en projectplanningen worden keuzes gemaakt die direct gevolgen hebben voor werktijden. Als opdrachtgevers zeer korte doorlooptijden eisen of werkzaamheden alleen buiten openingstijden willen laten uitvoeren, dan neemt de druk op nachtelijke inzet toe.

Voor bedrijven betekent dit dat je al in de voorbereidingsfase moet toetsen of nachtwerk echt nodig is. Soms kan een andere fasering, een slim logistiek venster of een aangepaste afstemming met omgeving en beheerder voldoende zijn om nachtwerk te beperken. Als werken in de nacht toch nodig is, dan vraagt dat om goede arbozorg. Stipte naleving van de Arbeidstijdenwet en duidelijke afspraken over toezicht, pauzes, vervoer en herstel. Dat klinkt wellicht vanzelfsprekend, maar de onderzoeksresultaten laten zien dat dit nog niet overal goed gaat.

De oproep van de Arbeidsinspectie is daarom helder. Voorkom nachtwerk waar dat kan en bescherm werknemers goed waar het moet. Voor de sector is dat niet alleen een verplichting vanuit wet- en regelgeving, maar ook een praktische manier om uitval, fouten en ongevallen te beperken.

Bron: Nederlandse Arbeidsinspectie.

Jaren 60- of 70-woning isoleren: alles over de werkzaamheden en de kosten

0
Jaren 60- of 70-woning isoleren alles over de werkzaamheden en de kosten - bouwenuitvoering

Rijtjeshuizen uit de jaren zestig en zeventig staan in vrijwel elke wijk, en ze komen steeds vaker op de planning van aannemers en uitvoerders. Eigenaren denken bij verduurzamen vaak aan zonnepanelen of een warmtepomp, maar bij woningen uit de jaren zestig en zeventig is het verstandig eerst de bestaande bouwkundige en energetische staat in kaart te brengen.

Vooral voor een warmtepomp zijn warmteverlies, isolatie en het afgiftesysteem belangrijke randvoorwaarden. Zonnepanelen staan daar grotendeels los van. Isolatiemaatregelen kunnen een flinke investering vragen. Eigen middelen, subsidies en verschillende financieringsmogelijkheden kunnen daarom naast elkaar worden bekeken.

Eerst de bestaande constructie inventariseren

Vooral woningen uit 1965–1975 vragen om een grondige opname. Gevels, daken en vloeren zijn vaak ongeïsoleerd of hebben een dunne laag uit de beginjaren van de isolatie. Veel woningen zijn bovendien deels aangepast. Leg per bouwdeel vast wat er zit, in welke staat en wat de randvoorwaarden zijn.

Spouwmuur: de spouw is vaak smal, enkele centimeters. Bij 5 cm vulling met een lambdawaarde van 0,035 W/mK kom je op ongeveer Rd 1,4. Gangbaar zijn EPS-parels, minerale wol en PUR/PIR-schuim. Controleer bij de materiaalkeuze of het toegepaste product voldoet aan de actuele Europese product- en emissie-eisen.

Dak: bepaal de benodigde isolatiewaarde aan de hand van de bestaande constructie en de aard van de verbouwing. Onder het Bbl verschillen de eisen afhankelijk van wat precies wordt vernieuwd of vervangen.

Vloer: bij een kruipruimte zijn hoogte, bereikbaarheid en vocht bepalend. Kies tussen isolatie aan de onderzijde van de vloer en bodemisolatie, met een streefwaarde rond Rc 3,5. Controleer de ventilatie van de kruipruimte en de staat van een eventuele houten vloer.

Glas en kozijnen: HR++ haalt een U-waarde tot 1,2 W/m²K, HR+++ tot 0,7. Controleer of de bestaande kozijnen het zwaardere glas aankunnen en let op de afdichting en de aansluiting op het metselwerk.

Luchtdichtheid en ventilatie: na-isoleren neemt de natuurlijke infiltratie af. Zonder voldoende ventilatie ontstaan condens en schimmel. Controleer na het isoleren ook of de bestaande ventilatievoorzieningen voldoende zijn. Welke oplossing passend is, hangt af van de woning en de uitgevoerde maatregelen.

Natuurbescherming: spouw en dakrand kunnen verblijfplaats zijn van vleermuizen of vogels. Toets dit vooraf aan de regels voor soortenbescherming onder de Omgevingswet.

Kosten en terugverdientijd

Neem een tussenwoning uit 1970 met 110 m² woonoppervlak, een ongeïsoleerd dak en vloer, een geschikte spouwmuur en enkelglas. Voor een rekenvoorbeeld gelden deze indicatieve bedragen:

Dakisolatie: € 4.500
Spouwmuurisolatie: € 1.500
Vloerisolatie: € 2.000
HR++-glas: € 5.000

De totale investering bedraagt 13.000 euro, vóór eventuele subsidie. Dit is een vereenvoudigde raming, geen gemiddelde marktprijs of offerte. Bij dakwerkzaamheden kunnen bijvoorbeeld extra kosten ontstaan door herstel van de constructie of afwerking.

Stel dat de maatregelen het jaarlijkse gasverbruik met 700 kuub verlagen. Bij een rekenprijs van 1,37 euro per kuub gas levert dat 959 euro besparing per jaar op. De eenvoudige terugverdientijd is dan 13.000 euro gedeeld door 959 euro: ongeveer 13,6 jaar.

De uitkomst staat of valt met de uitgangssituatie. Wie al dubbelglas heeft of een deels geïsoleerd dak, behaalt doorgaans een andere besparing. Ook stookgedrag, energieprijzen, subsidies en financieringskosten beïnvloeden het resultaat.

Financiering: hypotheek, duurzaamheidslening en subsidie

Een investering van 13.000 euro is voor veel woningeigenaren een flinke uitgave. Bij voldoende inkomen en overwaarde kan een eigenaar de bestaande hypotheek verhogen of een aanvullende hypotheek afsluiten. De rente kan lager zijn dan bij een consumptieve lening, maar er kunnen advies-, taxatie- en notariskosten bijkomen. De rente over het extra hypotheekdeel kan onder voorwaarden aftrekbaar zijn van de belasting. Daarvoor moet het geleende bedrag worden gebruikt voor de eigen woning en doorgaans binnen dertig jaar ten minste annuïtair of lineair worden afgelost.

Naast een hypotheekverhoging bestaan andere financieringsmogelijkheden voor verduurzaming, zoals een duurzaamheidslening of de Energiebespaarlening van het Nationaal Warmtefonds. Vergelijk daarbij rente, looptijd, bijkomende kosten en fiscale gevolgen.

Daarbij staan rente, looptijd en maandelijkse aflossing vooraf vast. De aanvraag kan eenvoudiger zijn dan een hypotheekverhoging en er zijn doorgaans minder bijkomende kosten. De rente kan bij een dergelijke consumptieve lening voor verduurzaming van de eigen woning in bepaalde gevallen ook fiscaal aftrekbaar zijn.

Ook het Nationaal Warmtefonds biedt de Energiebespaarlening voor goedgekeurde energiebesparende maatregelen. Bij een totaal bruto huishoudinkomen onder €60.000 euro kan deze lening onder voorwaarden tegen nul procent rente worden afgesloten. Het geld kan overigens wel enkel via een bouwdepot besteed aan goedgekeurde werkzaamheden.

Daarnaast kan subsidie het te financieren bedrag verlagen. Via de ISDE-regeling kunnen woningeigenaren onder voorwaarden subsidie krijgen voor bepaalde isolatiemaatregelen. Controleer vooraf welke maatregelen in aanmerking komen en welke eisen gelden.

Neem opnieuw de woning met een investering van 13.000 euro. Ontvangt de eigenaar bijvoorbeeld 3.000 euro subsidie, dan resteert 10.000 euro om te financieren. Bij een veronderstelde energiebesparing van 959 euro per jaar komt de besparing neer op gemiddeld ongeveer 80 euro per maand. Dat is geen gegarandeerde opbrengst: energieprijzen en stookgedrag veranderen, en de maandlasten hangen af van de gekozen financiering.

Van opname naar uitvoerbaar plan

Onderscheid noodzakelijk herstel van energetische verbetering en combineer werk met gepland onderhoud. Een dak dat toch open moet, is het logische moment om te isoleren. Niet iedere woning hoeft in één keer volledig aangepakt te worden. Een goed onderbouwde fasering voorkomt dubbel werk en houdt het bouwkundig én financieel uitvoerbaar. Daarna kun je beoordelen welke vervolgstappen, zoals een warmtepomp of zonnepanelen, technisch en financieel bij de woning passen.

Pylon drone maakt werk aan de weg straks veiliger

0

Een verkeerskegel drone die zelfstandig naar een locatie vliegt en daar verandert in een zichtbare pylon, laat zien hoe ontwerp en techniek kunnen bijdragen aan meer veiligheid langs de weg. Voor wegbeheerders, hulpverleners en de infra is het concept vooral interessant omdat het inspeelt op een bekend risico. Het handmatig uitzetten van een werkvak of afzetting op plaatsen waar verkeer met hoge snelheid passeert.

“De SkyCone vliegende verkeerskegel is ontwikkeld als een drone die de functie van een traditionele pylon combineert met die van een quadcopter”

Onderscheiden

Het ontwerp komt van een team van het Beijing Institute of Technology. De vinding kreeg een onderscheiding tijdens de European Product Design Award in de categorie voor conceptuele industriële productontwikkeling. Het concept van de verkeerskegel drone kan een interessante ontwikkeling zijn. Maar het moet nog worden getoetst op uitvoerbaarheid, regelgeving, beheer, onderhoud en kosten.

Ontwerp van de verkeerskegel drone

De SkyCone start als een quadcopter drone met vier armen die naar buiten zijn gericht. In iedere arm is een afgeschermde propeller opgenomen. Zo’n afgeschermde rotor draagt bij aan een betere bescherming van de draaiende delen en kan schade bij contact beperken. De drone vliegt in deze vorm naar een vooraf ingestelde locatie, bijvoorbeeld bij een ongeval, andere calamiteiten of een zone met wegwerkzaamheden.

Zodra het toestel de bestemming heeft bereikt en is geland, verandert deze. De vier armen klappen omhoog en worden met magnetische vergrendelingen aan elkaar gekoppeld. Daardoor ontstaat een piramidevorm die sterk lijkt op een reguliere verkeers pylon. De herkenbare oranje kleur, de witte reflectievlakken en geïntegreerde ledverlichting moeten ervoor zorgen dat weggebruikers de markering tijdig zien, ook bij beperkt zicht of in de avonduren.

In het midden van het drone systeem zijn onder andere een camera en verlichting gemonteerd. De camera is neerwaarts gericht en kan in theorie ondersteuning bieden bij observatie van de directe situatie ter plaatse. Dat kan nuttig zijn om een eerste beeld te krijgen van een incidentlocatie voordat personeel de gevarenzone betreedt.

Meer veiligheid door gebruik verkeerskegel drone bij incidenten

De grootste meerwaarde van de verkeerskegel drone ligt in het terugdringen van blootstelling van wegwerkers aan rijdend verkeer. Bij het handmatig plaatsen van kegels of andere afzetmaterialen moeten medewerkers vaak dicht langs een actieve rijstrook werken. Dat geldt zowel voor geplande werkzaamheden als voor spoedsituaties, zoals een aanrijding of een plotselinge wegblokkade.

Volgens de cijfers van de ontwerpers zelf, ziet 57 procent van de medewerkers langs snelwegen het handmatig plaatsen van verkeerskegels als de gevaarlijkste taak. Dat beeld is herkenbaar binnen de infra en hulpdiensten sector. Juist de eerste minuten rond een calamiteit zijn vaak onoverzichtelijk en gevaarlijk. De locatie is nog niet volledig afgezet, verkeersdeelnemers reageren soms laat en de stress en werkdruk is hoog. Een systeem waarbij een verkeerskegel drone vooruit wordt gestuurd, kan helpen om sneller een eerste veiligheidszone te markeren.

Verkeerskegel drone voor snellere afzetting wegwerkzaamheden

Veiligheid wegwerkers en hulpdiensten

Het idee past binnen bredere aandacht voor veiligheid op en rond infra projecten. Als je met een automatisch systeem alvast een tijdelijke markering kunt neerzetten, ontstaat mogelijk meer tijd en ruimte voor de wegwerkers om het verdere werkvak ordelijk op te bouwen. De vraag is, of zo’n oplossing in de praktijk robuust genoeg is onder wisselende omstandigheden.

Naast toepassingen op snelwegen noemen de ontwerpers ook bergwegen, bouwlocaties en gladheidswaarschuwingen. In al die gevallen gaat het om plaatsen waar risico’s aanwezig zijn voordat medewerkers veilig toegang hebben tot het gebied. Een verkeerskegel drone kan dan fungeren als eerste visuele markering of tijdelijke waarschuwing.

Praktische toepasbaarheid

Hoewel het concept zeer interessant is, zijn er onbeantwoorde vragen. Een belangrijke vraag betreft de aanschafkosten. Een standaard verkeerskegel is relatief goedkoop en eenvoudig vervangbaar. De verkeerskegel drone bestaat een verkeerskegel drone uit sensoren, accu’s, aandrijving, besturingselektronica, verlichting en dergelijke. Dat maakt het systeem technisch complex en duurder.

Ook de inzetbaarheid onder realistische werkomstandigheden is nog onzeker. Denk aan windbelasting, regen, vervuiling, botsingsgevaar en de stabiliteit na plaatsing op oneffen verharding. Bij werkzaamheden langs snelwegen spelen bovendien luchtverplaatsingen door passerend zwaar verkeer een grote rol. Een lichte constructie moet dan voldoende stevig staan om niet te verschuiven of om te vallen.

Daar komt bij dat de logistiek rond opladen, transport, inspectie en terughalen nog niet is uitgewerkt. Als een meerdere van deze drones worden gebruikt, moet duidelijk zijn hoe die worden beheerd en bestuurd. Je hebt dan te maken met accubeheer, software-updates, periodieke controle en storingsafhandeling. Voor infraaannemers en wegbeheerders zijn dat reële vragen bij iedere nieuwe investering.

Een ander aandachtspunt is wet- en regelgeving. Automatisch vliegende drones in de nabijheid van verkeer brengen extra veiligheidsrisico’s met zich mee. Er moet worden gekeken naar luchtvaartregels, aansprakelijkheid en veiligheidsbepalingen. Maar ook naar noodprocedures en afstemming met meldkamers en verkeerscentrales van de hulpdiensten.

Alternatieven

Het basisdoel van de SkyCone is niet nieuw. Er zijn al systemen die het plaatsen van verkeerskegels automatiseren, maar dan vanuit een voertuig. Voorbeeld daarvan is de Automated Cone Truck van Arrowes uit Australië. Dit systeem wordt onder meer ingezet op de Eastern Freeway in Melbourne. Daar zijn tienduizenden kegels geplaatst en de blootstelling van de wegwerkers aan het verkeer sterk is verminderd.

Dat verschil is relevant. Bij voertuiggebonden systemen blijven de kegels conventioneel, terwijl de plaatsing wordt gemechaniseerd. De SkyCone pakt het anders aan. Iedere kegel is tegelijk transportmiddel en afzetmiddel. Dat maakt het concept opvallend en vernieuwend, maar ook technisch complexer.

Toch laat de verkeerskegel drone zien dat ontwerpers zoeken naar nieuwe vormen van risicobeheersing op de werkplek. Zeker nu digitalisering, robotisering en onbemande systemen vaker worden toegepast. Niet ieder concept haalt de praktijk, maar dit soort ideeën helpen wel om anders te kijken naar bekende handelingen die al jaren als normaal worden gezien.

Potentie van verkeerskegel drone voor infra en veiligheid

De waarde van het ontwerp is mede gelegen in de discussie die het oproept. Hoe kun je wegwerkers en personeel van bijvoorbeeld, rijkswaterstaat, politie, brandweer en ambulance, beter beschermen tijdens een incident of wegwerk? Welke taken zijn geschikt voor automatisering en welke juist niet? En hoe verhoudt nieuwe techniek zich tot uitvoerbaarheid, training en acceptatie op de openbare weg, bouwplaats en werkvloer?

De SkyCone geeft nog geen definitief antwoord op die vragen, maar maakt wel duidelijk dat veiligheid langs de weg op meerdere manieren benaderd kan worden. Een verkeerskegel drone is voorlopig vooral een ontwerpconcept. Maar wel een concept dat aansluit bij actuele thema’s. Thema’s zoals veilige werkmethoden, beperking van blootstelling aan verkeer en slimmer gebruik van autonome systemen. Juist daarom verdient het plan aandacht van opdrachtgevers, uitvoerders en veiligheidskundigen die nadenken over de volgende stap bij incidenten en tijdelijke verkeersmaatregelen.

Bron: Beijing Institute of Technology, European Product Design Award, Drone Watch, Wikipedia. Beeld: European Product Design Award.

“Steeds meer werken door na hun AOW”

0
Meer werknemers blijven actief na de AOW leeftijd

Steeds meer werknemers blijven ook na het bereiken van de AOW leeftijd actief in loondienst. Nieuwe cijfers van het CBS laten zien dat deze ontwikkeling doorzet. Voor werkgevers is dat een kleine opsteker. Vooral omdat vakbekwaam personeel lastig te vinden is. Ervaren vakmensen, uitvoerders en ondersteunende krachten blijven langer beschikbaar voor de arbeidsmarkt. Tegelijk vraagt dit om goed personeelsbeleid, aandacht voor duurzame inzetbaarheid en een praktische kijk op instroom, uitstroom en kennisbehoud. Zeker ook in de bouw, infra en techniek.

“Medio 2026 was 1,7 procent ouder dan de AOW leeftijd”

96.000 werknemers werken door

1,7 procent ouder dan AOW leeftijd, dat komt neer op 152 duizend mensen. Ter vergelijking: in het eerste kwartaal van 2018 ging het nog om 1,2 procent. Oftewel 96 duizend werknemers. De stijging laat zien dat doorwerken na de AOW voor een groeiende groep normaal wordt. Voor bedrijven is dat van belang, omdat ervaring, vakkennis en inzetbaarheid van oudere medewerkers op veel plekken nog steeds hard nodig zijn.

Voor de praktijk van bouwen en uitvoering is dit een interessant gegeven. In sectoren waar personeelskrapte, specialistische kennis en projectdruk samenkomen, kan het doorwerken na de AOW helpen om continuïteit te houden in de organisatie. Denk aan functies waarin overzicht, veiligheidsbesef, planning en begeleiding van jongere collega’s een grote rol spelen. Juist daar kan een werknemer met veel praktijkervaring nog van grote waarde zijn.

Mannen vaker in loondienst na AOW-leeftijd

De cijfers maken ook duidelijk dat mannen vaker boven de AOW leeftijd in loondienst blijven dan vrouwen. Van alle mannelijke werknemers was 2,3 procent ouder dan de AOW-leeftijd. Bij vrouwen lag dat aandeel op 1,1 procent. Sinds 2018 zijn beide aandelen met ongeveer 0,5 procentpunt toegenomen. Dat betekent dat de opmars van werken na de AOW breed zichtbaar is, ook al blijven de verschillen tussen mannen en vrouwen bestaan.

Dat de AOW-gerechtigde leeftijd sinds 2013 stapsgewijs is verhoogd tot 67 jaar, heeft de arbeidsmarkt zichtbaar veranderd. Toch is vooral opvallend dat ook boven die grens meer mensen actief blijven. De keuze om langer door te werken hangt vaak samen met gezondheid, plezier in het werk, binding met collega’s en de wens om betrokken te blijven. Voor werkgevers is het dus verstandig om niet alleen naar leeftijd te kijken, maar ook naar belastbaarheid, roosterwensen en inzet op maat.

In de bouw, infra en techniek kan dat bijvoorbeeld betekenen dat oudere werknemers minder zwaar fysiek werk doen. En juist meer bijdragen in werkvoorbereiding, begeleiding op de bouwplaats of kwaliteitscontrole. Zo kan AOW personeel een stabiele factor zijn binnen teams waar kennisoverdracht belangrijk is. Dat temeer omdat ook een groeiende groep, in de bouw en infra, gebruik maakt van de zwaarwerkregeling.

Lees verder onder de afbeelding.
Meer werknemers blijven actief na de AOW-leeftijd

Switch naar andere branche

Het CBS meldt verder dat in het tweede kwartaal ruim 20 duizend mensen ouder dan de AOW-leeftijd instroomden in een bedrijfstak. Dat was 1,3 procent van de totale instroom. Het gaat hier om werknemers die een jaar eerder nog niet in die branche werkten. Ongeveer de helft van deze instroom komt uit een andere bedrijfstak. De rest had eerder geen baan als werknemer.

Die mobiliteit is ook voor werkgevers in uitvoering en projectorganisaties interessant. Een deel van de oudere werknemers kiest er dus niet alleen voor om door te werken, maar stapt ook nog over naar een andere sector of organisatie. Dat kan kansen bieden voor bedrijven die behoefte hebben aan direct inzetbare mensen met werkervaring. Zeker in ondersteunende, coördinerende of controlerende functies kan een werknemer na de AOW snel waarde toevoegen.

Bij de uitstroom blijft het aandeel werknemers boven de AOW-leeftijd beperkt. Van alle uitstromers is 2,2 procent ouder dan de AOW-leeftijd. De groep van 55 jaar tot de AOW-leeftijd is duidelijk groter en komt uit op 14,4 procent. De grootste uitstroom zit nog altijd bij jongere werknemers onder de 25 jaar. Dat is logisch, omdat deze groep relatief vaak wisselt van baan, een opleiding afrondt of een nieuwe stap zet naar een andere bedrijfstak.

Verschillen per sector

De verschillen tussen sectoren zijn groot. In verhuur en handel van onroerend goed en in vervoer en opslag werken verhoudingsgewijs de meeste werknemers boven de AOW-leeftijd. Dit met respectievelijk 4,3 en 3,6 procent. In openbaar bestuur en overheidsdiensten en in informatie en communicatie liggen die aandelen juist laag, op 0,6 en 0,7 procent. Deze spreiding laat zien dat de ruimte voor langer doorwerken sterk samenhangt met het soort werk, de organisatievorm en de personeelsvraag.

De uitstroom onder oudere groepen bestaat voor een groot deel uit pensionering. Voor mensen boven de AOW-leeftijd geldt dat het grootste deel stopt vanwege pensioen. Toch gaat nog 9 procent na het bereiken van de AOW aan de slag in een andere bedrijfstak. In de groep van 55 jaar tot de AOW-leeftijd stroomt 37 procent uit naar pensioen, 22 procent naar een uitkering en 20 procent naar een andere bedrijfstak.

Wanneer gaat jouw AOW gerechtigde leeftijd in? Je AOW-leeftijd bereken je hier.

Bron: CBS, Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

Meer onzekerheid op woningmarkt zet koop en nieuwbouw onder druk

0
woningmarkt en hypotheekrente

De woningmarkt gaat een fase in waarin kopers, ontwikkelaars en bouwbedrijven tegelijk meer risico ervaren. Hogere financieringslasten, strengere acceptatie bij geldverstrekkers en oplopende bouwkosten zorgen voor extra druk op de koopsector. Toch blijft de bestaande markt voorlopig redelijk in beweging, terwijl de bouw, verkoop- en ontwikkelbranche zoekt naar een nieuwe balans tussen betaalbaarheid, haalbaarheid en afzet.

Het vertrouwen van woonconsumenten staat al meerdere kwartalen onder druk. Dat komt niet alleen door de stijgende hypotheekrente, maar ook door bredere economische onzekerheid. Hogere kosten voor energie, brandstof en dagelijkse boodschappen raken huishoudens direct. Daardoor kijken veel kopers kritischer naar hun financiële ruimte. Voor de woningmarkt betekent dit dat aankoopbeslissingen vaker worden uitgesteld en dat vooral nieuwbouw als financieel zwaarder en minder voorspelbaar wordt gezien.

De recente cijfers uit de Monitor Koopwoningmarkt laten zien dat meerdere ontwikkelingen tegelijk samenkomen. Waar de markt eerder vooral werd bepaald door schaarste en sterke prijsstijgingen, spelen nu ook rente, leencapaciteit, grondexploitatie, stichtingskosten en afzetrisico een grotere rol. Dat is vooral relevant voor professionals in bouw en uitvoering, omdat projecten daardoor later in aanbouw gaan of opnieuw moeten worden doorgerekend.

Renteontwikkeling remt koopkracht

De stijging van de kapitaalmarktrente heeft de woningmarkt duidelijk geraakt. In het derde kwartaal van 2026 liep deze rente op tot 3,35 procent. Ook de gemiddelde hypotheekrente bij nieuw afgesloten leningen steeg stevig door en kwam uit op 3,93 procent. Voor huishoudens betekent dit een lagere maximale leencapaciteit. Bij twee modale inkomens gaat het om een daling van ongeveer 5 procent. Bij één modaal inkomen loopt dit op tot bijna 11 procent.

Die ontwikkeling werkt direct door in de betaalbaarheid van koopwoningen. Lagere en middeninkomens worden daarbij het hardst geraakt. Vanaf 1 januari 2027 gelden nieuwe financieringslast -normen. Die bieden wel enige extra ruimte door inkomensgroei en een beperkte aanpassing van de normen, maar het effect blijft bescheiden. Tegelijk scherpen banken hun acceptatiebeleid verder aan, onder meer bij aflossingsvrije delen en bij toetsing richting pensioen. Vooral oudere doorstromers merken dat financiering minder makkelijk rondkomt.

Niet alleen starters, maar ook bestaande eigenaren krijgen te maken met extra drempels. Daardoor verschuift de vraag, en dat heeft gevolgen voor verkooptempo, prijsvorming en projectontwikkeling. Voor bouwpartijen betekent dit dat afzetprognoses met meer voorzichtigheid moeten worden opgesteld.

Afkoeling op de woningmarkt en prijsontwikkeling

Ondanks de aanhoudende schaarste stijgen de prijzen van bestaande koopwoningen minder hard dan in voorgaande jaren. Volgens de prijsindex van het CBS en het Kadaster kwam de stijging in het derde kwartaal van 2026 uit op 3,3 procent op jaarbasis. Dat is het zevende kwartaal op rij waarin de prijsontwikkeling afzwakt. Gecorrigeerd voor inflatie was zelfs sprake van een lichte daling.

Ook in het biedproces is de verandering merkbaar. Er wordt minder vaak en minder hoog overboden. Dat wijst op een woningmarkt die nog steeds krap is, maar minder overspannen dan voorheen. Voor aannemers en ontwikkelaars is dat relevant, omdat kopers kritischer kijken naar prijs-kwaliteitverhouding, meerwerk en energielasten. De verkoop van nieuwbouw staat daardoor vaker onder druk wanneer de ‘volledig op naam’ prijs verder oploopt.

Tegelijk blijft de bestaande koopmarkt nog redelijk dynamisch. In de eerste drie kwartalen van 2026 werden ruim 122.100 woningen verkocht, tegen ongeveer 118.400 in dezelfde periode een jaar eerder. Een deel van die beweging komt door de verkoop van voormalige huurwoningen. Die uitstroom zorgt tijdelijk voor extra aanbod en ondersteunt de doorstroming. Maar voor 2027 wordt een kleiner aanbod verwacht, waardoor die impuls kan verzwakken.

Nieuwbouw onder druk door kostenstijging en risico

Voor de nieuwbouwsector stapelen de knelpunten zich verder op. Hogere olie- en gasprijzen hebben geleid tot stijgende materiaalprijzen en hogere kosten voor materieel, transport en uitvoering. Volgens gegevens uit de markt, onder meer via Archidat, blijven de bouwkosten ook in de komende periode op een hoog niveau. Dat dwingt ontwikkelaars en bouwbedrijven om lopende plannen opnieuw financieel te toetsen.

Juist bij projecten met een nadruk op betaalbare woningen en appartementen neemt de druk toe. De combinatie van hogere stichtingskosten, beperkte verkoopruimte en oplopende rente maakt de businesscase fragiel. Daardoor ontstaan vertragingen bij planvorming, prijsvaststelling en start bouw. In sommige gevallen worden projecten versoberd, gefaseerd of tijdelijk stilgezet. Dat zie je niet alleen in de randstad, maar ook in regionale markten waar de rek aan de verkoopprijs beperkter is.

Het aanbod van nieuwbouwkoopwoningen vertoont sinds begin 2026 al een lichte daling. Tegelijk zijn de verkoopprijzen van nieuwbouwwoningen in eerdere perioden nog flink gestegen, met jaar-op-jaarstijgingen tot 8 procent. Daarmee verslechtert de concurrentiepositie ten opzichte van bestaande bouw. Kopers krijgen bij bestaande woningen vaak meer gebruiksoppervlak of een betere locatie voor een vergelijkbaar budget. Dat maakt de afzet van nieuwbouw ingewikkelder, hoe duurzaam en energiezuinig het product ook is.

Vertrouwen

De daling van het consumentenvertrouwen werkt steeds duidelijker door op de woningmarkt. De Eigen Huis Marktindicator daalde in zeven kwartalen van 99 eind 2024 naar 86 in het derde kwartaal van 2026. Daarmee is het sentiment negatief geworden. Ook het vertrouwen in de eigen financiele situatie neemt af. De hogere lasten voor energie en levensonderhoud spelen daarin een grote rol.

Uit de NHG-gegevens over woonlasten blijkt dat meer huishoudens zich zorgen maken over hun financiële positie, ook al blijven betalingsproblemen vooralsnog beperkt. Dat beeld is belangrijk voor marktpartijen. Een consument hoeft niet direct in de problemen te komen om toch af te haken bij een aankoop. Zeker bij nieuwbouw, waar tussen koopbeslissing en oplevering veel tijd zit, weegt onzekerheid zwaar mee.

Dat heeft gevolgen voor reserveringen, optieomzetting en het tempo waarin projecten verkoopdrempels halen. Voor ontwikkelaars en aannemers is consumentengedrag dus niet alleen een commerciële factor, maar ook een uitvoeringsrisico. Een trager verkoopproces werkt door in de financiering van het project en in de planning van de bouwstart.

Beweging op hypotheekmarkt

Ondanks alle onzekerheden laat de hypotheekmarkt een beeld van normalisering zien. Volgens cijfers van HDN bleef het aantal verstrekte hypotheken in de eerste drie kwartalen van 2026 vrijwel gelijk aan dat van een jaar eerder. Wel daalde het aandeel hypotheken voor nieuwbouw van 8 naar 6 procent. Ook financieringen voor verbouwingen en oversluitingen nemen af, omdat hogere hypotheekrente deze producten minder aantrekkelijk maakt.

Opvallend is dat doorstromers hun positie licht verbeteren ten opzichte van starters. In het derde kwartaal van 2026 steeg het aantal hypotheekaanvragen van potentiële doorstromers met 13 procent ten opzichte van het voorgaande kwartaal en met 15 procent ten opzichte van dezelfde periode in 2025. Dat helpt de woningmarkt voorlopig overeind, omdat doorstroming zorgt voor transacties in meerdere segmenten.

Vooruitzichten woningmarkt en bouwproductie

Voor 2027 blijft het beeld gemengd. De woningmarkt krijgt mogelijk wat steun van loonstijgingen en een beperkte verruiming van financieringsruimte, maar die steun is niet groot genoeg om alle tegenwind op te vangen. Hogere rente, strengere acceptatieregels en terughoudende consumenten blijven de betaalbaarheid onder druk zetten. Daarbij komt dat het aanbod van voormalige huurwoningen waarschijnlijk kleiner wordt, waardoor een tijdelijke motor achter transacties wegvalt.

Voor de nieuwbouw zijn de risico’s groter. Als bouwkosten hoog blijven en de afzet kwetsbaar is, neemt de kans toe dat projecten later starten of niet doorgaan. Dat raakt niet alleen ontwikkelaars, maar de hele keten van ontwerp, uitvoering en toelevering. Tegelijk biedt de huidige fase ook ruimte voor meer marktconforme programmering, scherpere productontwikkeling en betere afstemming tussen prijs, doelgroep en woonkwaliteit.

De volledige kwartaalrapportage van de Monitor Koopwoningenmarkt inzien (pdf).

Bron: TU Delft, CBS, Kadaster.

Herontwikkeling Peperkwartier in Schiedam met 140 woningen

0
Peperkwartier Schiedam

In Schiedam-Oost krijgt het Peperkwartier vorm als een brede gebiedsontwikkeling waar wonen, onderwijs, sport en maatschappelijke functies in één samenhangend plan samenkomen. Met 140 woningen, een basisschool, een sportzaal en een Huis van de Wijk ontstaat een nieuw stedelijk ankerpunt binnen Schiedam en het grotere SchieDistrict.

“Schiedam-Oost krijgt met Peperkwartier van bijna 200.000 vierkante meter niet alleen extra woningen, maar ook een centrale voorziening die de sociale structuur van de wijk moet versterken”

Rond station Schiedam Centrum

De locatie maakt deel uit van de bredere gebiedsontwikkeling SchieDistrict, het stedelijk netwerk rond station Schiedam Centrum. Door de ligging tussen Schiedam, Rotterdam en Schieveste sluit het Peperkwartier aan op een groter stedelijk kader. Daarin worden wonen, mobiliteit, werken en leren steeds sterker met elkaar verweven.

De herontwikkeling van het Peperkwartier markeert de transformatie van een verouderde schoollocatie naar een multifunctionele en toekomstbestendige plek voor dagelijks gebruik. In het plan worden onderwijs, zorg, sport en wonen met elkaar verbonden.

Noord

Stedenbouwkundig bestaat het plan uit een noord- en zuidblok, die samen één ensemble vormen. Tussen beide bouwdelen ontstaat een royale canyon, een beschutte binnenruimte waar licht, lucht en groen de boventoon voeren. Deze tussenruimte is meer dan een doorgangsgebied. Zij functioneert als verblijfsruimte, speelomgeving en ontmoetingsplek, en biedt ook plaats aan de buitenruimte van de school. Daarmee krijgt het Peperkwartier een duidelijke binnenwereld die de menselijke maat versterkt.

Het noordblok, ontworpen door MoederscheimMoonen Architects, neemt binnen deze ontwikkeling een centrale positie in. Hier worden een basisschool, een sportzaal, maatschappelijke functies en 140 woningen in één gebouw geïntegreerd. Dat maakt het gebouw tot het functionele hart van het Peperkwartier. De opzet zorgt ervoor dat verschillende gebruikersgroepen dezelfde locatie gedurende de hele dag benutten. Juist die doorlopende bezetting vergroot de levendigheid en het gevoel van sociale veiligheid.

Aan de buitenzijde toont het noordblok juist een meer stedelijke en robuuste uitstraling. De gevelcompositie is ritmisch opgezet en het volume heeft een helder silhouet richting het spoor en Schieveste. Daardoor werkt het gebouw niet alleen op wijkniveau, maar ook op het schaalniveau van de stad. Het project krijgt zo herkenbaarheid voor gebruikers van buiten Schiedam-Oost en sluit aan op de stedelijke dynamiek van de omgeving.

Zuid

Het zuidblok is ontworpen door Orange Architects. In samenwerking met MoederscheimMoonen Architects is gezocht naar een sterke onderlinge afstemming in materiaalgebruik en gevelopbouw, zonder dat de afzonderlijke bouwdelen hun eigen identiteit verliezen. Lichtbruin metselwerk vormt de robuuste buitenschil van het ensemble en past bij het stedelijke karakter van Schiedam. Binnen de gebouwengroep zorgen houtaccenten, vergroening en een zachtere materialisatie voor een aangenamer verblijfsklimaat. Die combinatie geeft het plan een duidelijk eigen gezicht.

Programmatische mix versterkt de wijk

De kracht van het Peperkwartier ligt in de stapeling van functies. In het noordblok een multifunctioneel centrum dat wonen, onderwijs, sport en maatschappelijke voorzieningen logisch met elkaar verbindt. Ook voor voor- en vroegschoolse educatie is ruimte opgenomen. Deze inzet maakt dubbel gebruik van ruimten beter mogelijk en draagt bij aan een efficiënte exploitatie van het gebouw.

De architectuur ondersteunt dat door transparantie, zichtlijnen en uitnodigende entrees. Daardoor voelt het complex niet aan als een verzameling losse onderdelen, maar als één samenhangend geheel.

Voorzieningen dichterbij

Voor Schiedam-Oost betekent het project dat dagelijkse voorzieningen dichter bij bewoners worden georganiseerd. Het Peperkwartier moet daardoor uitgroeien tot een plek waar ontmoeting vanzelf ontstaat. Zowel in het gebouw als op het plein en in de openbare ruimte. Dat past bij de bredere stedelijke ambitie om compacte, gemengde en sociaal sterke buurten te ontwikkelen.

Duurzaamheid en klimaat in Peperkwartier

Op het gebied van duurzaamheid zet het Peperkwartier stevig in op klimaatadaptatie en energieprestatie. In het plan zijn groene daken, polderdaken en ondergrondse waterberging opgenomen. Deze maatregelen zorgen ervoor dat regenwater bij piekbuien tijdelijk wordt vastgehouden en vertraagd wordt afgevoerd. Daarmee wordt de kans op wateroverlast kleiner en neemt de belasting van het riool af.

Daarnaast dragen de groendaken, groene gevels en schaduwrijke buitenruimten bij aan het beperken van hittestress. In een steeds dichter bebouwde stedelijke omgeving is dat een belangrijk onderdeel van toekomstgericht bouwen. Door vegetatie op en aan gebouwen toe te passen, ontstaat een aangenamer microklimaat voor bewoners, scholieren en andere gebruikers.

Het Peperkwartier noordgebouw wordt energieneutraal uitgevoerd. Het ontwerp gaat uit van een hoogwaardige geïsoleerde gebouwschil, een gasloze opzet en duurzame installaties zoals WKO-systemen en zonnepanelen. Ook natuurinclusief bouwen is meegenomen, met inheemse beplanting en voorzieningen voor vogels, insecten en vleermuizen.

Nadere info:

Architect Noordblok: MoederscheimMoonen Architects.
Architect Zuidblok: Orange Architects.
Opdrachtgever: Ballast-Nedam Development.
Co-ontwikkelaar: GetYourKikx.
Bouwer: De Vries en Verburg.
Constructie:IMd Raadgevende Ingenieurs.
Bouwfysica: Cauberg Huygen.
Adviseurs installaties E & W: Klictet.
Interieurarchitect: Includi.
Landschapsontwerp: Felixx i.s.m. Beindorff CW.
Technische uitwerking: INBO.

Bron en beeld: MoederscheimMoonen Architects.

Enorm verschil in prijs koopwoning per gemeente

0
Koopwoningen huizenprijzen

De markt voor koopwoningen liet in het derde kwartaal van 2026 opnieuw een stijging zien, maar de verschillen tussen gemeenten zijn groot. Nieuwe cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek en het Kadaster laten zien dat bestaande huizenprijzen in veel delen van Nederland hoger liggen dan een jaar eerder. Vooral in gemeenten met sterke vraag, beperkte voorraad en doorstromingsdruk blijven koopwoningen in waarde toenemen, terwijl in enkele andere plaatsen juist een correctie zichtbaar is.

Woudenberg noteerde de sterkste prijsstijging. Daar lagen de huizenprijzen van bestaande koopwoningen bijna 15 procent hoger dan vorig jaar. In Best daalden de prijzen met bijna 5 procent”

Dat maakt duidelijk dat de ontwikkeling van koopwoningen niet alleen door landelijke rente- en inkomensfactoren wordt bepaald, maar ook sterk samenhangt met regionale schaarste, woningtype en het tempo van transacties.

Koopwoningen huizenprijzen

Regionale verschillen in huizenprijzen worden groter

Voor de bouw- en vastgoedsector zijn deze cijfers relevant omdat zij iets zeggen over investeringsruimte, haalbaarheid van projecten en de positie van kopers op de markt. In gemeenten waar huizenprijzen stevig oplopen, neemt de druk op nieuwbouw, transformatie en binnenstedelijke verdichting vaak verder toe. Tegelijk zie je dat bestaande koopwoningen in zulke gebieden voor veel huishoudens minder bereikbaar worden. Dat heeft gevolgen voor de vraag naar middeldure nieuwbouw, betaalbare grondgebonden woningen en appartementen voor starters en senioren.

De uitschieter in Woudenberg past in een patroon dat vaker zichtbaar is in middelgrote en kleinere gemeenten rond economisch sterke regio’s. Als de druk op de woningmarkt in grotere steden hoog blijft, wijken huishoudens uit naar omliggende plaatsen. Daar kan een beperkt aanbod al snel leiden tot een scherpe stijging van huizenprijzen. Voor aannemers, ontwikkelaars en toeleveranciers ontstaan in zulke gemeenten kansen, omdat de vraag naar uitbreiding en verbetering van de woningvoorraad toeneemt. Ook renovatie van bestaande koopwoningen wint dan aan belang, zeker wanneer gemeenten inzetten op verduurzaming en langer zelfstandig wonen.

De daling in Best laat juist zien dat de markt niet overal in hetzelfde tempo beweegt. Een prijsafname hoeft niet direct te wijzen op een structurele verzwakking. Soms speelt de samenstelling van de verkochte woningen een rol. Wanneer in een kwartaal relatief veel kleinere of minder luxe woningen van eigenaar wisselen, kan dat de gemiddelde prijs drukken. Ook afwachtend gedrag van kopers, veranderde financieringslasten en een iets ruimer aanbod kunnen invloed hebben.

Afvlakking bij koopwoningen geeft markt meer balans

Volgens de nieuwste analyses vlakt de prijsstijging af. Voor de uitvoering van bouwprojecten heeft deze ontwikkeling meer dan alleen financiële waarde. Als de huizenprijzen minder hard stijgen, kan de aandacht weer sterker verschuiven naar kwaliteit, energieprestatie en wooncomfort. Dat past bij de bredere opgave waar de sector voor staat. Nederland moet niet alleen meer woningen bouwen, maar ook betere woningen leveren. Bestaande koopwoningen spelen daarin een grote rol, omdat een fors deel van de voorraad de komende jaren onderhoud, isolatie en technische vernieuwing nodig heeft.

Koopwoningen huizenprijzen

Lokale markt van koopwoningen vraagt om gerichte bouwstrategie

Gemeenten met snel stijgende huizenprijzen krijgen vaker te maken met druk op vergunningverlening, infrastructuur en publieke voorzieningen. Dat vraagt om een integrale aanpak waarbij woningbouw niet los wordt gezien van bereikbaarheid, duurzaamheid en leefomgeving. In zulke markten kunnen koopwoningen een belangrijke rol spelen in de doorstroming, mits het aanbod voldoende divers is.

Daarnaast maakt de spreiding in huizenprijzen duidelijk dat standaardoplossingen minder goed werken. In de ene gemeente is vooral behoefte aan betaalbare rijwoningen en compacte appartementen, terwijl elders juist grotere gezinswoningen of levensloopbestendige concepten nodig zijn. Voor bouwers en ontwikkelaars ligt daar een kans om projecten beter af te stemmen op lokale demografie en marktvraag. Ook industriële bouwmethoden en conceptmatige woningbouw kunnen helpen om sneller en doelmatiger te leveren, al blijft de inpassing per locatie bepalend.

Wat verder opvalt, is dat de markt voor bestaande koopwoningen nauw verbonden blijft met de nieuwbouwopgave. Als doorstromers hun huidige woning niet kunnen verkopen of geen passend alternatief vinden, vertraagt dat de hele keten. Andersom kan een evenwichtiger prijsbeeld juist helpen om transacties los te trekken. Daarmee ontstaat ruimte voor nieuwe investeringen in gebiedsontwikkeling, renovatie en uitbreiding van de woningvoorraad.

De cijfers van CBS en Kadaster geven dus meer dan alleen een overzicht van prijsbewegingen. Ze laten zien waar spanning op de woningmarkt verder oploopt en waar tijdelijke ontspanning zichtbaar is.

Bron: CBS, Kadaster.