Rijkswaterstaat heeft een volgend groot contract verleend voor de vernieuwing van de Brienenoordbrug in Rotterdam. De aannemerscombinatie SAMEN, een samenwerking van Mammoet en Sarens, neemt het transport en de installatie van de nieuwe en bestaande boogbruggen voor haar rekening. Daarmee komt een technisch zwaar en logistiek nauwkeurig project dichterbij, dat tussen 2028 en 2033 stapsgewijs wordt uitgevoerd en veel specialistisch werk met zich meebrengt.
“In de zomer van 2030 is het eerste grote moment bij de vernieuwing van de Brienenoordbrug”
Met deze opdracht legt Rijkswaterstaat opnieuw een belangrijk deel van de totale aanpak van de Brienenoordbrug vast. Eerder werd al een contract gegund voor de vernieuwing van de basculebrug. Nu volgt het onderdeel dat voor veel vakmensen en omwonenden het meest zichtbaar zal zijn. Het vervoer van stalen boogbruggen met een gewicht tot ongeveer 8,5 duizend ton over het water van Dordrecht naar Rotterdam, gevolgd door het demonteren, hijsen en plaatsen op locatie.
Gunning voor transport en installatie
De opdracht is gegund aan SAMEN, de combinatie van Mammoet en Sarens. Volgens Rijkswaterstaat kwam deze partij als beste uit de beoordeling op basis van de beste prijs-kwaliteitverhouding. Daarbij speelde mee dat de voorgestelde werkwijze de risico’s beperkt bij het laden en lossen van de boogbruggen op pontons, tijdens de vaart en bij de passages langs en onder andere kunstwerken in het gebied.
De werkzaamheden hebben betrekking op het transport van zowel de oude als de nieuwe boogbruggen tussen de werf op Duivelseiland in Dordrecht en de Brienenoordbrug. Ook het verwijderen van de bestaande boogdelen en het installeren van de nieuwe of gerenoveerde boogbruggen maakt deel uit van het contract. Dat vraagt om specialistische middelen, zoals zware hijsinstallaties, aangepaste pontons en tijdelijke voorzieningen om de brugdelen veilig te kunnen behandelen.
Lees verder onder de afbeelding.
De werf op Duivelseiland.
Rijkswaterstaat kiest bij de vernieuwing van de Van Brienenoordbrug bewust voor een opdeling in afzonderlijke contracten. Met die aanpak sluit de opdrachtgever beter aan op specialistische kennis uit de markt. Tegelijk wordt de beheersing van planning, techniek en risico’s beter hanteerbaar gemaakt. Voor uitvoerende partijen betekent dit dat zij zich kunnen richten op hun eigen expertise binnen een groter integraal programma.
Technische aanpak rond de Brienenoordbrug
De vervanging van de twee stalen boogbruggen is een werk van uitzonderlijke omvang. De nieuwe westelijke boogbrug wordt volgens de huidige planning in de zomer van 2030 over water naar Rotterdam vervoerd. Na aankomst bij de Brienenoordbrug wordt eerst de bestaande boogbrug verwijderd. Daarna volgt de plaatsing van het nieuwe brugdeel. De oude westelijke boog gaat vervolgens terug naar de werf in Dordrecht, waar renovatie plaatsvindt.
In een latere fase keert deze gerenoveerde boogbrug terug naar Rotterdam. Volgens de planning gebeurt dat in de zomer van 2032, wanneer de huidige oostelijke boogbrug wordt vervangen. Deze gefaseerde aanpak beperkt de uitvoeringsdruk en maakt het mogelijk om lessen uit de eerste vervanging mee te nemen naar de tweede fase. Voor de uitvoering is dat van grote waarde, omdat iedere hijs- en transportbeweging op dit schaalniveau nauwkeurig moet worden voorbereid.
Een bijzonder onderdeel van de aanpak is de inzet van een nog te bouwen bruggenlift bij de Brienenoordbrug. Deze liftconstructie moet ervoor zorgen dat een boogbrug veilig op hoogte gebracht kan worden, waarna plaatsing op de pijlers beheerst kan plaatsvinden. Voor de sector is dit een technisch interessant gegeven, omdat hiermee de koppeling wordt gemaakt tussen zwaar verticaal hijswerk en een zeer beperkte montagetolerantie op een drukke bestaande verkeerscorridor.
Ook de werf op Duivelseiland speelt een grote rol. Daar worden de boogbruggen voorbereid voor transport over water. Rijkswaterstaat heeft samen met marktpartijen al in een vroeg stadium gekeken naar de inrichting van deze locatie. Dat leidde onder meer tot aanpassingen in het ontwerp en in de opzet van de werf, zodat de brugdelen beter van en aan land gebracht kunnen worden. Die voorbereiding laat zien dat maakbaarheid al ver voor de aanbesteding een vaste plek in het proces heeft gekregen.
Logistiek over water door de regio
De transporten van en naar de Brienenoordbrug varen via de Oude Maas en de Nieuwe Maas. Onderweg passeren de pontons diverse bruggen en infrastructuur in en rond Rotterdam. Daarbij gaat het onder meer om de Botlekbrug, de Erasmusbrug, de Koninginnebrug en De Hef. Dat maakt de route niet alleen technisch uitdagend, maar ook operationeel gevoelig. Hoogtes, doorvaartbreedtes, waterstanden, stroming en venstertijden moeten allemaal kloppen.
De vaartochten zijn bovendien sterk afhankelijk van weer en getij. Dat betekent dat de logistieke planning niet alleen nauwkeurig, maar ook flexibel moet zijn. Voor de uitvoering vraagt dit om voortdurende afstemming met vaarwegbeheerders, spoorwegbeheerders en wegbeheerders. Een vertraging op één onderdeel kan invloed hebben op het hele tijdslot waarbinnen een transport veilig kan plaatsvinden.
Voor de bouwpraktijk is juist dit onderdeel leerzaam. Grote objecten transporteren door een dicht netwerk van water, spoor en weg vraagt om meer dan techniek alleen. Het gaat ook om vergunningen, verkeersmaatregelen, nautische begeleiding, communicatie met omgevingspartijen en de beschikbaarheid van materieel. De planning moet daarom niet alleen op papier goed zijn, maar ook uitvoerbaar onder wisselende omstandigheden. Dat klinkt simpel, maar in de praktijk is dat een secuur proces.
De historische lading van deze transporten speelt daarbij ook mee. Veel Rotterdammers herinneren zich nog het vervoer van de tweede boog van de brug in 1989. Ook het transport van de nieuwe Suurhoffbrug in 2021 staat veel mensen nog bij. De aanstaande verplaatsingen van de boogbruggen van de Brienenoordbrug zullen daarom niet alleen vaktechnisch aandacht trekken, maar ook publieke belangstelling krijgen langs de route.
Lees verder onder de afbeelding.
Van links naar rechts: H.M. Boelsma (Sarens), L.P. Schouwstra (Rijkswaterstaat) en D. Andreani (Mammoet).
Samenwerking
Rijkswaterstaat onderstreept dat samenwerking met de markt een belangrijk uitgangspunt is in dit project. Al voor publicatie van de aanbesteding zijn gesprekken gevoerd met marktpartijen. Die consultaties leverden kennis op uit de praktijk van transport, montage en werfinrichting. Het resultaat daarvan is terug te zien in de gekozen contractvorm, de technische uitwerking en de voorbereiding van de uitvoeringslocaties.
Voor uitvoerende bedrijven is dat een positieve ontwikkeling. Bij complexe infra-opgaven zoals de Brienenoordbrug is vroege betrokkenheid van specialisten vaak bepalend voor een realistische uitvoeringsstrategie. Wanneer maakbaarheid en risico’s al in de planfase worden besproken, ontstaat een beter evenwicht tussen ambitie, veiligheid en haalbaarheid. Dat is niet alleen gunstig voor de opdrachtgever, maar ook voor aannemers die verantwoordelijk worden voor planning en realisatie.
SAMEN brengt daarbij ervaring mee op het gebied van zwaar hijswerk en exceptioneel transport. Dat vakmanschap is nodig, omdat het verwijderen en plaatsen van boogbruggen op grote hoogte behoort tot de meest complexe operaties binnen de civiele sector. Het gaat om hoge belastingen, beperkte marges en een omgeving waar bestaande infrastructuur in bedrijf blijft of waar hinder strak moet worden ingeperkt. Dat vraagt om materieelkeuze, engineering en uitvoeringsdiscipline op hoog niveau.
Vijf contracten
De totale aanpak bestaat uit vijf afzonderlijke opdrachten. Naast het contract voor transport en installatie gaat het om de vernieuwing van het beweegbare deel van de brug, de bouw van een nieuwe boogbrug, de renovatie van de bestaande westelijke boog en de realisatie van de circulaire werf op Duivelseiland in Dordrecht. Door deze splitsing kan per onderdeel de juiste expertise worden ingeschakeld.
De uitvoering staat gepland voor de periode van 2028 tot en met 2033. Werkzaamheden met verkeershinder worden zoveel mogelijk gebundeld in vooraf bepaalde periodes. Dat is van groot belang, omdat de Brienenoordbrug deel uitmaakt van een van de drukste verkeersaders van Nederland. De combinatie van bereikbaarheid, veiligheid en bouwsnelheid vraagt daarom om een strakke fassering en een goed afgestemde hinderstrategie.
Voor de sector laat dit project zien hoe grote renovatie- en vervangingsopgaven in Nederland steeds vaker worden opgeknipt in specialistische deelcontracten. Dat vraagt aan de ene kant om scherpe afstemming, maar biedt aan de andere kant ruimte aan bedrijven die in een specifiek bouw of infra domein sterk zijn.
Planning en uitvoering bij de Brienenoordbrug
Als de huidige planning standhoudt, vormt de zomer van 2030 het eerste grote moment in de feitelijke vervanging van een boogbrug. Daarna volgt in 2032 de tweede grote operatie. Tussen die mijlpalen in lopen renovatie, voorbereiding, werfactiviteiten en afstemming door. Voor aannemers, ingenieursbureaus en leveranciers ontstaat daarmee een langlopend traject waarin engineering en uitvoering dicht op elkaar blijven aansluiten.
De brug is daarmee niet alleen een zichtbaar project voor het publiek, maar ook een mega project dat de komende jaren richtinggevend kan zijn voor vergelijkbare (vervangings-) opgaven rond bruggen en andere kunstwerken. De combinatie van demontage, renovatie, nieuwbouw, transport over water en installatie op een bestaande verkeerslocatie maakt dit werk uitzonderlijk in vele opzichten.
Beeld en bron: Rijkswaterstaat.
