Vanaf 1 juli 2026 verandert de manier waarop stroomaanvragen worden behandeld in gebieden met netcongestie. Voor de bouw-, installatie- en vastgoedsector betekent dit dat je aanvragen voor nieuwe aansluitingen of verzwaringen nog zorgvuldiger en eerder in het proces moet voorbereiden. De overgangsregeling tot 1 januari 2027 moet zorgen voor een ordelijke overstap naar een systeem met één wachtlijst, periodieke vrijgave van capaciteit en voorrang voor specifieke maatschappelijke functies, zoals woningbouw en scholen.

“Voor marktpartijen is het van belang om tijdig projectinformatie rond de gevraagde stroomlevering aan te leveren. Denk aan aantallen woningen, fasering, bouwstart, type installaties en het verwachte aansluitvermogen”

Overgangsfase moet stroomnet en projecten beter op elkaar afstemmen

De nieuwe aanpak voor stroomaanvragen start op 1 juli 2026 met een overgangsfase van zes maanden. Die periode loopt tot 1 januari 2027 en is opgesteld in samenspraak met de ministeries van EZK en BZK, toezichthouder ACM en koepels als VNG en IPO. Het doel is om de overstap van de huidige werkwijze naar het nieuwe prioriteringssysteem beheerst te laten verlopen, zonder dat lopende projecten onnodig vastlopen.

Voor de bouwpraktijk is die overgangsfase van groot belang. Veel projecten hebben een lange voorbereidingstijd, terwijl de aanvraag voor elektra vaak pas later in het proces definitief wordt. Juist daar zit nu een risico. Door de nieuwe regels komt de volgorde van toekenning centraler te staan. Dat betekent dat de timing van stroomaanvragen meer invloed krijgt op de uitvoerbaarheid van woningbouw, utiliteitsbouw en maatschappelijke voorzieningen.

De netbeheerders maken duidelijk dat prioritering geen extra ruimte op het net oplevert. Het systeem bepaalt alleen wie beschikbare capaciteit als eerste krijgt op het moment dat er ruimte is. Voor aannemers, ontwikkelaars en installateurs is dat een belangrijk uitgangspunt. Het is dus niet zo dat een nieuwe aanvraag automatisch sneller leidt tot een aansluiting. De werkelijke ruimte op het net blijft afhankelijk van de situatie in het betreffende gebied, het moment van aanvragen en de uitkomsten van periodieke berekeningen van beschikbare capaciteit.

Aanvragen voor 1 juli 2026 krijgen nog behandeling volgens huidige werkwijze

Stroomaanvragen die vóór 1 juli 2026 zijn ingediend door kleinverbruikers vallen nog onder de bestaande aanpak. Volgens de regeling worden deze aanvragen in de meeste gevallen nog aangesloten. Daarbij gaat het om huishoudens en kleinere aansluitingen, maar de impact raakt ook de gebouwde omgeving breder. In renovatieprojecten, kleinschalige transformaties en kleine bedrijfsunits kan dit nog ruimte geven om geplande verzwaringen tijdig rond te krijgen.

Ook woningbouwprojecten die voldoende concreet zijn, voor 1 juli 2026 bekend zijn bij de netbeheerder en binnen drie jaar starten met de bouw, vallen in veel gevallen nog onder het zogenoemde onderhanden werk en buiten de aansluitstop. Voor ontwikkelaars en gemeenten is dit een belangrijk venster. Wie een project tijdig en volledig aanmeldt, vergroot de kans dat capaciteit nog onder de lopende systematiek wordt toegekend. Dat vraagt om goede dossieropbouw, heldere fasering en afstemming tussen initiatiefnemer, adviseur en netbeheerder.

De druk op het systeem neemt intussen toe. Het aantal aanvragen van kleinverbruikers ligt al ruim 50 procent hoger dan in dezelfde periode van 2025. Dat laat zien dat de behoefte aan transportcapaciteit snel groeit. Voor de bouwsector is dit een signaal dat aansluitcapaciteit niet langer als vanzelfsprekend onderdeel van de uitvoering kan worden gezien. Netcapaciteit wordt steeds vaker een randvoorwaarde die al in de planfase meegewogen moet worden.

Nieuwe stroomaanvragen komen in netcongestiegebieden op één wachtlijst

Voor stroomaanvragen die vanaf 1 juli 2026 binnenkomen in een congestiegebied geldt een andere route. Deze aanvragen komen eerst op een integrale wachtlijst terecht. Netbeheerders brengen vervolgens in kaart waar capaciteit beschikbaar kan komen en waar de grootste knelpunten zitten. Periodiek wordt berekend of en hoeveel ruimte er op het net kan worden vrijgegeven. Pas daarna kan capaciteit worden toegekend op basis van beschikbare ruimte en de plek op de wachtlijst.

Voor aannemers en projectontwikkelaars verandert daardoor de voorspelbaarheid van de aansluiting. Een aanvraag indienen blijft nodig, maar de toekenning volgt niet meer vanzelf op korte termijn. De wachtlijst wordt daarmee een bepalende factor in de haalbaarheid van projecten. Zeker bij gebiedsontwikkelingen, seriematige woningbouw en schoolgebouwen kan de aanwezigheid van netcongestie direct effect hebben op de start van de bouw en op de opleverplanning.

Tussen 1 juli 2026 en 1 januari 2027 wordt vrijgekomen capaciteit periodiek verdeeld onder geprioriteerde partijen. Daarbij kan per regio een ander beeld ontstaan. In sommige gebieden zal nog enige ruimte vrijkomen, terwijl elders in de tweede helft van 2026 nauwelijks of geen capaciteit beschikbaar komt. Deze regionale verschillen maken het voor landelijke bouwers en installateurs nodig om projectlocaties technisch en planologisch nog scherper te beoordelen.

De wachttijd voor niet-geprioriteerde bedrijven kan hierdoor verder oplopen. Vooral voor bedrijfsverzamelgebouwen, kleinschalige maakindustrie en logistieke voorzieningen is dat relevant. Zij kunnen in de meeste gevallen geen prioriteit aanvragen en moeten dus rekenen op langere doorlooptijden. Dat heeft gevolgen voor investeringsbesluiten, contractvorming en de afstemming met huurders of eindgebruikers.

Vanaf oktober eerder ruimte voor woningbouw binnen stroomaanvragen

Per 1 oktober 2026 krijgen gemeenten de mogelijkheid om eerder in het bouwproces capaciteit aan te vragen voor woningbouw en scholen. Daarmee wordt geprobeerd om juist deze functies een beter passende positie op de lijst te geven. Voor woningbouwprojecten kan zo eerder duidelijk worden of er netcapaciteit beschikbaar komt. Dat geeft ontwikkelaars en bouwpartners meer zekerheid in de voorbereiding en helpt om vertragingen later in het traject te beperken.

Voor de praktijk betekent dit dat gemeentelijke regie belangrijker wordt. Gemeenten zullen woningbouwprogramma’s en onderwijsprojecten eerder moeten koppelen aan de planning van stroomaanvragen. Voor marktpartijen is het van belang om tijdig de juiste projectinformatie aan te leveren, zodat aanvragen inhoudelijk voldoende onderbouwd zijn. Denk aan aantallen woningen, fasering, bouwstart, type installaties en het verwachte aansluitvermogen.

Deze vervroegde aanvraagmogelijkheid kan helpen om woningbouwproductie beter te laten aansluiten op de realiteit van het stroomnet. Tegelijk vraagt het om strakke samenwerking tussen publieke en private partijen. Wanneer gegevens te laat, onvolledig of niet goed afgestemd worden aangeleverd, kan ook dit systeem stroperig worden. Juist daarom zal een meer technische en vroegtijdige voorbereiding in veel projecten nodig zijn.

Na januari 2027 volgen vrijgaven voor resterende stroomaanvragen

Begin januari 2027 wordt eventueel resterende netcapaciteit vrijgegeven aan zowel geprioriteerde als niet-geprioriteerde aanvragen op de wachtlijst. Als er dan nog ruimte beschikbaar is, kan deze dus ook terechtkomen bij andere partijen die al langer wachten op een aansluiting of verzwaring. Alle nog aanwezige capaciteit wordt dan verdeeld. Nieuwe stroomaanvragen die daarna in congestiegebieden worden gedaan, of bestaande aanvragen die op dat moment geen capaciteit hebben gekregen, blijven op de wachtlijst staan.

Voor de bouwkolom is dat een belangrijk moment. Projecten die in de tweede helft van 2026 geen ruimte kregen, kunnen begin 2027 alsnog in aanmerking komen. Tegelijk blijft de boodschap zakelijk. Alleen wanneer er daadwerkelijk transportcapaciteit beschikbaar is, kan er worden toegewezen. De nieuwe regels lossen het tekort op het elektriciteitnet dus niet op, maar geven wel meer structuur in de volgorde van toekenning.

Voor uitvoerende partijen groeit daarmee het belang van een realistische planning, goede afstemming met de netbeheerder en slim omgaan met de bestaande aansluiting.

Huishoudens en bedrijven zonder behoefte aan een nieuwe of zwaardere aansluiting merken in principe weinig van de nieuwe regeling. Wie wel extra vermogen nodig heeft, doet er verstandig aan eerst te onderzoeken wat binnen de bestaande aansluiting mogelijk is. Door verbruik slimmer over de dag te spreiden en pieken te vermijden, kunnen apparaten soms toch worden ingezet zonder directe verzwaring. Dat is niet altijd ideaal, maar het is in de praktijk vaak wel een bruikbare tussenoplossing.

Bron: Netbeheer Nederland, Rijksoverheid.