Home Blog

Bouwproductie stijgt: meer nieuwbouwwoningen en vergunningen

0
Bouwproductie stijgt: meer nieuwbouwwoningen en vergunningen

De nieuwbouwsector laat in het derde kwartaal van 2026 een duidelijk herstel zien. Vooral de woningbouw valt op, met meer nieuwbouwwoningen, een groeiend aantal bouwvergunningen en een verdere toename van de woningvoorraad. Voor jou als professional in de bouwuitvoering zijn deze cijfers relevant, omdat ze laten zien dat de productie op gang blijft en de orderportefeuille in veel segmenten goed gevuld is. Tegelijk blijft de sector te maken houden met hogere bouwkosten, stijgende prijzen van bouwmaterialen en een krappe arbeidsmarkt. Toch geven de nieuwste kwartaalcijfers van het CBS een overwegend positief beeld van de markt.

Toename van de woningbouw in het derde kwartaal

In het derde kwartaal van 2026 zijn in Nederland 18100 nieuwbouwwoningen gebouwd. Dat zijn er 3200 meer dan in dezelfde periode een jaar eerder. Vergeleken met het tweede kwartaal kwamen er ook 1600 woningen extra bij. Deze stijging wijst erop dat aannemers, ontwikkelaars en andere marktpartijen er in slagen om de productie verder op te voeren. Voor de uitvoerende bouw is dat een belangrijk signaal, want meer nieuwbouwwoningen betekenen meer werk op de bouwplaats, meer vraag naar personeel en meer druk op de planning en logistiek.

De toename zit niet alleen in de oplevering van woningen. Ook in de bredere ontwikkeling van de woningvoorraad is een stijgende lijn zichtbaar. Naast nieuwbouw werden in het derde kwartaal 5200 woningen toegevoegd door ver- of aanbouw. Daartegenover stonden 1700 duizend gesloopte woningen en 1400 woningen die door verbouwing een andere functie kregen. Per saldo kwamen er daardoor 2300 woningen bij. Dat resultaat laat zien dat meer nieuwbouwwoningen een groot aandeel hebben in de groei, maar dat ook transformatie en aanpassing van bestaande gebouwen bijdragen aan het aanbod.

meer nieuwbouwwoningen

Bouwvergunningen zorgen voor meer nieuwbouwwoningen in de pijplijn

Een belangrijke indicator voor de komende periode is het aantal verleende bouwvergunningen. In het derde kwartaal werden 16600 vergunningen afgegeven voor de nieuwbouw van woningen. Daarmee blijft de pijplijn voor toekomstige woningbouw op niveau. Voor bedrijven in ontwerp, engineering, werkvoorbereiding en uitvoering is dit een belangrijk gegeven. Bouwvergunningen vormen immers de basis voor projecten die later in productie gaan en uiteindelijk leiden tot meer nieuwbouwwoningen.

Dat het aantal vergunningen op peil blijft, is positief voor de continuïteit van de markt. Zeker na een periode waarin veel projecten vertraging opliepen door rentestanden, stikstofvraagstukken, hogere bouwkosten en onzekerheid in de afzet, bieden deze cijfers meer vertrouwen. Voor de bouwkolom betekent dit dat opdrachtgevers opnieuw stappen zetten en dat plannen steeds vaker de vergunningsfase passeren.

Omzet in de bouw blijft groeien

Niet alleen de productie van woningen ontwikkelt zich gunstig. Ook de omzet in de bouwsector is opnieuw gestegen. In het derde kwartaal groeide de omzet van de bouwnijverheid met 5,7 procent ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. Daarmee is voor het derde kwartaal op rij sprake van een positieve omzetontwikkeling. Voor aannemers en gespecialiseerde bouwbedrijven is dat een teken dat de markt ondanks verschillende knelpunten voldoende draagkracht houdt.

Deze groei zegt ook iets over het activiteitenniveau in andere delen van de sector. Naast woningbouw blijft er werk in de utiliteitsbouw, de burgerlijke bouw en de grond-, weg- en waterbouw. Wel groeit niet elk segment even hard. Dat past bij een markt waarin opdrachtgevers kritischer rekenen, financiering vaker onder druk staat en projecten scherper worden beoordeeld op haalbaarheid. Toch laat de omzetstijging zien dat de sector als geheel nog steeds produceert op een redelijk hoog nivo.

Bedrijfsgebouwen laten eveneens groei zien

Ook buiten de woningbouw zijn de cijfers bemoedigend. In het derde kwartaal werden 3500 bedrijfsgebouwen nieuwgebouwd. Dat zijn er 400 meer dan in het vorige kwartaal. Ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar is eveneens sprake van groei, want toen ging het om 3100 nieuwe bedrijfsgebouwen. Dit wijst erop dat ook investeringen in bedrijfshuisvesting, opslag, logistiek en andere utilitaire functies doorlopen.

Voor de bouw, infra en techniek betekent dit een bredere werkstroom. Bedrijven die actief zijn in zowel woningbouw als utiliteitsbouw kunnen daardoor beter spreiden in capaciteit en risico. Die ontwikkeling is vooral gunstig in een markt waarin materiaalprijzen blijven stijgen en de beschikbaarheid van vakmensen beperkt is. Meer nieuwbouwwoningen trekken veel capaciteit naar zich toe, maar een stabiele utiliteitsmarkt helpt bedrijven om hun organisatie op peil te houden.

Voor opdrachtgevers en ontwikkelaars maakt dit de voorbereiding complexer. Het realiseren van meer nieuwbouwwoningen vraagt niet alleen om voldoende locaties en vergunningen, maar ook om financieel haalbare businesscases. Hogere kosten kunnen projecten onder druk zetten, zeker wanneer verkoopprijzen, huren of investeringsruimte achterblijven. Toch lijkt de markt op dit moment voldoende veerkracht te hebben om nieuwe projecten te blijven opstarten.

Bouwkosten en materiaalprijzen vragen blijvende aandacht

Ondanks de positieve productie- en omzetcijfers blijft de kostenzijde een punt van aandacht. De bouwkosten van vergunde woningen lagen weliswaar weer lager, maar de prijzen van bouwmaterialen blijven oplopen. Dat zorgt voor spanning in begrotingen, aanbestedingen en contractvorming. Voor uitvoerende partijen betekent dit dat scherp inkopen en goed plannen belangrijk blijven. Wanneer projecten later starten dan voorzien, kunnen prijsstijgingen direct effect hebben op het rendement.

Arbeidsmarkt onder druk bij meer nieuwbouwwoningen

Een andere bekende uitdaging is de situatie op de arbeidsmarkt. De bouw blijft kampen met een tekort aan vakmensen. Dat geldt voor uitvoerders, timmerlieden, werkvoorbereiders, installateurs en technische specialisten. Bij meer nieuwbouwwoningen neemt de druk op bezetting verder toe. Bedrijven moeten daardoor slim omgaan met personeelsplanning, samenwerking in de keten en de inzet van industrialisatie of prefabricage.

Tegelijk vraagt de markt om tempo. Wanneer de vergunningverlening aantrekt en de productie stijgt, moeten bedrijven snel kunnen opschalen. Dat is niet eenvoudig in een arbeidsmarkt die al langere tijd krap is. De combinatie van meer nieuwbouwwoningen, hogere materiaalprijzen en een stevig gevulde orderportefeuille maakt dat het risicobeheer op projecten steeds belangrijker wordt. Voor de uitvoering vraagt dat om strakke organisatie, goede afstemming met onderaannemers en een realistische bouwtijd.

Veerkracht en kosten

Voor opdrachtgevers en ontwikkelaars maakt dit de voorbereiding complexer. Het realiseren van meer nieuwbouwwoningen vraagt niet alleen om voldoende locaties en vergunningen, maar ook om financieel haalbare projecten. Hogere kosten kunnen de nieuwbouw onder druk zetten, zeker wanneer verkoopprijzen, huren of investeringsruimte achterblijven. Toch lijkt de markt op dit moment voldoende veerkracht te hebben om nieuwe projecten te blijven opstarten.

Naast de positieve signalen noemt het CBS ook een stijging van het aantal faillissementen in de bouw. Dat laat zien dat niet ieder bedrijf profiteert van het herstel. Vooral ondernemingen met zwakke marges, hoge financieringslasten of kwetsbare projectportefeuilles kunnen in de knel komen. Toch verandert dat vooralsnog weinig aan het algemene beeld van de sector. De productie groeit, de omzet stijgt en de pijplijn van projecten blijft gevuld.

Bron en infographics: CBS.

’t Zoet met 4.000 tot 6.000 nieuwe woningen in Breda

0
't Zoet met 4.000 tot 6.000 nieuwe woningen krijgt vorm in Breda

Vlak bij het historische centrum van Breda en op korte afstand van het station ontstaat met ’t Zoet een nieuw stedelijk gebied met een grote ruimtelijke en economische waarde. Op het terrein van de voormalige suikerfabriek werken de provincie Noord-Brabant en de gemeente Breda aan een langjarige gebiedsontwikkeling. Een combinatie van wonen, werken en recreatie met 4000 tot 6000 nieuwbouw woningen op een bijzondere locatie.

“Met een oppervlakte van 46 voetbalvelden is ’t Zoet groter dan veel binnenstedelijke projecten in Brabant”

Het terrein is bovendien anderhalf keer zo groot als de historische binnenstad van Breda. Daarmee gaat het niet om een losse bouwlocatie, maar om een complete stadsuitbreiding op een plek met een industrieel verleden. Juist die voorgeschiedenis maakt de ontwikkeling technisch en bestuurlijk interessant. Je ziet hier hoe publieke partijen een voormalig fabrieksterrein stap voor stap geschikt maken voor een nieuw gebruik, met aandacht voor bereikbaarheid, leefkwaliteit en de relatie met de rivier de Mark.

Ontwikkeling nieuw stadsdeel

De basis voor de herontwikkeling van ’t Zoet ligt in de aankoop van het terrein door de provincie Noord-Brabant en de gemeente Breda. Daarmee kwam de regie over deze markante locatie in publieke handen. Dat is van belang, omdat de transformatie van een terrein als dit veel voorbereiding vraagt. Niet alleen stedenbouwkundige keuzes spelen een rol, maar ook bodemkwaliteit, infrastructuur, waterbeheer, fasering en afstemming met de bestaande stad.

De ambitie is om van ’t Zoet een nieuw stadsdeel te maken dat direct verbonden is met de binnenstad. De ligging aan de Mark geeft het gebied daarbij een extra kwaliteit. Voor ontwikkelaars, aannemers en adviseurs biedt dat kansen om te werken aan een stedelijke omgeving waar wonen, werken en verblijf dicht bij elkaar komen. Tegelijk vraagt zo’n opzet om een zorgvuldige invulling van openbare ruimte, mobiliteit en bouwlogistiek. Juist in een gebied dat op loopafstand van het station ligt, ligt een sterke nadruk op verbindingen voor voetgangers, fietsers en openbaar vervoer. ’t Zoet maakt onderdeel uit van de Brabantse gebiedsontwikkeling CrossMark Breda en is één van de landelijke nieuwbouw stationslocaties in Nederland. Andere recente voorbeelden daarvan zijn onder meer het Wagenkwartier in Amersfoort en Spoorzone Hengelo-Enschede.

CSM historie

De naam ’t Zoet verwijst naar de historie van de oude CSM suikerfabriek, voorheen de Bredasche Beetwortelsuikerfabriek. Deze fabriek opende in 1872 haar deuren, sloot onder CSM in 2005 en werd in 2010 gesloopt. Het voormalige fabrieksterrein en de omliggende terreinen worden nu een gebied waar nieuwe woningen, bedrijfsruimte en recreatieve functies elkaar versterken.

Voorbereiding op nieuwbouw ’t Zoet

Een terrein met een industrieel verleden vraagt eerst om een degelijke voorbereiding voordat grootschalige bouw mogelijk is. Dat geldt ook voor ’t Zoet. De bodemsanering is daarom een belangrijk onderdeel van het project. Op voormalige productielocaties is de kwaliteit van de bodem vaak een bepalende factor voor planning, kosten en uitvoerbaarheid. De sanering is niet alleen nodig om veilig te kunnen bouwen, maar ook om het gebied geschikt te maken voor langdurig verblijf en intensief gebruik.

Bij een binnenstedelijke transformatie als deze is ook water een vast aandachtspunt. De ligging aan de Mark maakt het nodig om klimaatadaptatie en waterveiligheid mee te nemen in het ontwerp. Dat kan gevolgen hebben voor maaiveldhoogtes, funderingen, groeninrichting en afvoer van hemelwater. Zulke keuzes bepalen uiteindelijk mede hoe toekomstvast het gebied wordt. Dat vraagt om een lange adem en een heldere koers, zodat deelprojecten later goed op elkaar aansluiten.

Gefaseerde planning en groei

De beschikbare projectinformatie laat zien dat de ontwikkeling is opgedeeld in meerdere fasen, van fase 1 tot en met fase 7. Die aanpak past bij de schaal van de opgave. Door in fasen te werken, kunnen betrokken partijen het gebied stap voor stap bouwrijp maken en tussentijds bijsturen als dat nodig is. Dat is verstandig bij een locatie waar sanering, infrastructuur en vastgoedontwikkeling in elkaar grijpen.

Een meerjarige planning biedt ook ruimte om de marktvraag goed te volgen. In de eerste fasen ligt de nadruk doorgaans op de randvoorwaarden: bodem, bereikbaarheid, tijdelijke inrichting en de eerste ruimtelijke kaders. Daarna kunnen deelgebieden worden ingevuld met concrete programma’s voor woningbouw, werkfuncties en voorzieningen. Voor bouwbedrijven is die fasering gunstig, omdat werkpakketten beter te plannen zijn en investeringen over meerdere jaren verdeeld kunnen worden.

Het doel is om een nieuw stadsdeel (pdf) te maken dat nieuwe woningen aan de stad en de regio toevoegt.

Verbinding en regionale opgave

De betekenis van ’t Zoet reikt verder dan de grenzen van het terrein zelf. Voor Breda is dit een strategische locatie tussen station, binnenstad en rivier. Juist die combinatie maakt de plek geschikt voor een gemengd stedelijk programma. De druk op de woningmarkt, de vraag naar aantrekkelijke werklocaties en de behoefte aan kwalitatieve openbare ruimte komen hier samen. Daarmee sluit de ontwikkeling aan op bredere opgaven in Brabant, waar binnenstedelijke verdichting en hergebruik van bestaande locaties steeds belangrijker worden.

Het project ook is ook boeiend vanwege de koppeling tussen gebiedskwaliteit en uitvoerbaarheid. Een ambitieus plan is pas sterk als het technisch haalbaar en financieel uitvoerbaar is. Daarom zal de uitwerking van deelgebieden veel vragen van ontwerpers, uitvoerders en overheden. Denk aan bouwmethoden die passen bij een complexe binnenstedelijke plek, slimme logistieke oplossingen en een inrichting die uitnodigt tot gebruik, maar ook duurzaam beheerd kan worden.

Projecten en perspectief op ’t Zoet

De verwijzing naar projecten binnen ’t Zoet laat zien dat het gebied niet als één massief plan wordt benaderd, maar als een verzameling deelopgaven. Dat biedt ruimte voor differentiatie in programma en architectuur. Het maakt ook mogelijk om functies op het juiste moment toe te voegen. Zo kan een eerste fase vooral de basis leggen, terwijl latere fasen zorgen voor verdere verdichting en verrijking van het gebied. Voor de markt is dat aantrekkelijk, omdat verschillende typen partijen kunnen instappen, van civiele aannemers tot woningbouwers en ontwikkelende beleggers.

Door de combinatie van sanering, stedelijke uitbreiding en ligging aan het water heeft ’t Zoet een profiel dat binnen Brabant opvalt. Het project laat zien hoe een oud industriegebied kan veranderen in een nieuw stuk stad met een eigentijdse functie. Voor Breda is dat niet alleen een ruimtelijke kans, maar ook een kans om de verbinding tussen centrum en omliggende delen te versterken. De komende jaren zal moeten blijken hoe de fasen zich vertalen naar concrete bouwproductie, maar duidelijk is al wel dat ’t Zoet uitgroeit tot een belangrijk dossier voor iedereen die werkt aan stedelijke ontwikkeling, gebiedstransformatie en bouwen in een complexe omgeving.

Bron: Gemeente Breda, Provincie Noord-Brabant en Wikipedia. Beeld: Gemeente Breda – T.P.J. Verhoeven.

Zie ook: Kabinet wijst 5 extra locaties aan voor versnelde woningbouw, in totaal nu 31.

Bouwend Nederland: “bonden zetten hoog in bij onderhandelingen cao Bouw & Infra”

0
Bouwend Nederland: "bonden zetten hoog in bij onderhandelingen cao Bouw & Infra"

Werkgevers en vakbonden zijn gisteren gestart met de onderhandelingen over een nieuwe cao Bouw & Infra, met als beoogde ingangsdatum 1 april 2027. Tijdens deze eerste ronde hebben FNV, CNV en de werkgeversdelegatie, waaronder Bouwend Nederland, hun voorstellen uitgewisseld en toegelicht. Daarmee is een traject begonnen dat veel betekent voor de bouw en infra. Vooral de hoogte van de looneisen en de extra afspraken over verlof en vergoedingen in de nieuwe cao zorgen nu al voor stevige discussie aan tafel.

De werkgevers noemen de voorstellen van de bonden zeer vergaand. Volgens hen ligt de inzet ruim boven wat bedrijven in de sector financieel kunnen dragen. Tegelijk willen de bonden afspraken maken die werken in de bouw en infra aantrekkelijker maken. Daarmee staan de onderhandelingen vanaf de start in het teken van een bekende spanning: hoe houd je de sector aantrekkelijk voor personeel, zonder dat de kosten voor bedrijven te hard oplopen?

Hoge looneis zet toon in de onderhandelingen

De belangrijkste inzet van FNV en CNV gaat over loon. FNV vraagt voor een cao van twaalf maanden, vanaf 1 april 2027, een loonsverhoging van 5,5 procent plus 80 euro per maand structureel. Omgerekend komt dat neer op nog eens 2,37 procent, waardoor de totale looneis uitkomt op 7,87 procent. Daarnaast wil FNV per 1 januari 2028 een automatische prijscompensatie invoeren. Dat betekent dat de lonen meestijgen met de ontwikkeling van de consumentenprijzen, gemeten via de CPI.

CNV houdt het in de voorstellenbrief op een loonsverhoging van 5,5 procent per 1 april 2027. Hoewel die eis lager ligt dan die van FNV, zien werkgevers ook dit als een forse stap. Zeker in combinatie met andere voorstellen ontstaat volgens hen een zwaar kostenbeeld. De onderhandelingen gaan daardoor niet alleen over koopkracht, maar ook over de vraag hoe de loonkosten zich verhouden tot de ruimte binnen bouwbedrijven.

Werkgevers wijzen erop dat de arbeidsproductiviteit achterblijft bij de loonontwikkeling. Dat is voor aannemers, infrabedrijven en andere ondernemingen in de sector een belangrijk punt. Als lonen sneller stijgen dan de opbrengsten of productiviteit, neemt de druk op marges verder toe. Juist in een markt waarin projecten al te maken hebben met vertraging, onzekerheid en stijgende uitvoeringskosten, kan dat gevolgen hebben voor investeringen en werkgelegenheid.

Extra voorstellen vergroten druk op cao Bouw & Infra

Naast de looneis hebben de vakbonden ook voorstellen gedaan die de totale loonkosten verder verhogen. Zo willen zij vier weken per jaar doorbetaald verlof voor mantelzorg. Ook vragen zij dat werkgevers bij ouderschapsverlof de uitkering van het UWV aanvullen tot 100 procent van het loon. Verder liggen er voorstellen voor een extra gereedschapsvergoeding en een reisurenregeling voor UTA-werknemers.

Volgens de werkgevers komt het totale pakket daarmee uit op een loonkostenstijging van ruim 20 procent. Dat percentage maakt duidelijk waarom de onderhandelingen direct scherp zijn gestart. Waar de bonden wijzen op de noodzaak om personeel te behouden en nieuwe instroom te stimuleren, kijken werkgevers vooral naar de betaalbaarheid op bedrijfsniveau. In de bouw en infra lopen de kosten voor materieel, planning, personeel en naleving van regels al langer op. Extra cao-afspraken kunnen die druk verder vergroten.

Voorzitter van de onderhandelingsdelegatie namens werkgevers George Raessens reageerde stevig op de voorstellen. Hij stelde dat werkgevers niet kunnen worden gezien als een onbeperkte bron voor het oplossen van maatschappelijke en individuele vraagstukken via doorbetaald verlof. Met die reactie laten werkgevers zien dat zij in deze onderhandelingen scherp willen blijven op de grens tussen publieke voorzieningen, wettelijke regelingen en afspraken in de cao.

Sectorbeeld bepaalt ruimte voor onderhandelingen

De achtergrond van deze onderhandelingen is een sector die tegelijk kansen en zorgen kent. De arbeidsmarkt blijft krap, waardoor bedrijven alles op alles zetten om vakmensen te behouden en nieuwe medewerkers aan te trekken. Werken in de bouw en infra moet daarom aantrekkelijk blijven, voor zowel uitvoerende beroepen als voor UTA-functies. Goede arbeidsvoorwaarden spelen daarin een duidelijke rol.

Tegelijk staan veel bedrijven onder druk. Ondanks het grote woningtekort loopt de woningbouw terug. In de infra is veel onderhoud nodig, maar volgens werkgevers blijft de financiering vanuit de overheid achter. Ook andere factoren hebben invloed op de orderportefeuille en planning. Denk aan stikstofproblemen, netcongestie, politieke onzekerheid, lange vergunningstrajecten en steeds veranderende regelgeving. Zulke omstandigheden maken het voor ondernemingen lastig om vooruit te plannen en nieuwe verplichtingen aan te gaan.

Daarom willen werkgevers de cao compact, leesbaar en betaalbaar houden. Zij geven aan dat zij terughoudend zijn met afspraken die bovenop bestaande wettelijke regelingen komen. Vanuit hun perspectief moet de cao vooral duidelijk en uitvoerbaar zijn. Dat standpunt zal in de komende onderhandelingen waarschijnlijk een grote rol blijven spelen, zeker nu de bonden juist extra afspraken vragen op het gebied van verlof, vergoeding en inkomenszekerheid.

Wie de inzet van partijen verder wil bekijken, kan terecht op de kennispagina cao-onderhandelingen. Ook zijn daar de voorstellenbrief van werkgevers en de stukken van FNV en CNV terug te vinden. Die documenten geven meer inzicht in de precieze inzet en de ruimte die partijen voor zichzelf zien.

Vervolg van onderhandelingen in december

Op donderdag 3 december gaan de onderhandelingen verder. Dan zal duidelijker worden waar ruimte zit voor toenadering en op welke punten de verschillen groot blijven. Vooral de combinatie van loon, automatische prijscompensatie, verlofregelingen en aanvullende vergoedingen maakt deze ronde beladen. Toch is het gebruikelijk dat de eerste fase scherp begint en dat partijen daarna zoeken naar een werkbaar midden.

Voor de sector is het van belang dat de onderhandelingen zo snel mogelijk leiden tot afspraken die zowel recht doen aan de positie van werknemers als aan de financiële werkelijkheid van bedrijven. De cao Bouw & Infra moet immers passen bij een markt waarin veel vraag is naar personeel, maar waarin projecten niet vanzelfsprekend rendabel zijn. Juist daarom worden de komende gesprekken met veel aandacht gevolgd door werkgevers, werknemers en opdrachtgevers. Bij de onderhandelingen eerder liet de nieuwe cao lang op zich wachten.

De gehele voorstellenbrief van Bouwend Nederland en die van de vakbonden CNV en FNV over de cao Bouw & Infra lezen (pdf’s).

Bron: Bouwend Nederland.

Zie ook: Veelgestelde vragen over CAO Bouw & Infra 2026 beantwoord.

Corporaties bouwden 24000 sociale huurwoningen

0
Corporaties bouwden Aedes

Corporaties bouwen in 2025 opnieuw meer woningen en laten daarmee zien dat de sector de productie verder opvoert, ondanks oplopende bouwkosten en een financiële positie die onder druk staat. Uit de Aedes-benchmark 2026 blijkt dat woningcorporaties bijna 24.000 nieuwe sociale huurwoningen hebben gerealiseerd. Tegelijk investeren zij fors in onderhoud, woningverbetering en verduurzaming.

Stijgende productie van sociale huur en middenhuur

Corporaties bouwen aantoonbaar meer dan een jaar eerder. In 2025 kwamen bijna 24.000 nieuwe sociale huurwoningen gereed. Dat zijn er ruim 2.000 meer dan in 2024. Daarnaast nam ook de productie van middenhuur duidelijk toe. Waar in 2024 nog 791 middenhuurwoningen werden toegevoegd, lag dat aantal in 2025 op 1.869. Daarmee groeit de rol van corporaties in meerdere segmenten van de woningmarkt.

Voor de bouwkolom is dat een belangrijk signaal. De vraag naar betaalbare woningen blijft groot en corporaties houden de investeringsstroom op gang, ook onder minder gunstige economische omstandigheden. Volgens de sectorcijfers uit de Aedes-benchmark zet die opgaande lijn al enkele jaren door. Dat is relevant voor aannemers, installateurs, adviseurs en toeleveranciers die betrokken zijn bij seriematige woningbouw, renovatie en gebiedsontwikkeling.

Tegelijk geldt dat Corporaties bouwen in een omgeving waarin grondstoffen, arbeid en financiering duurder zijn geworden. De gemiddelde stichtingskosten stegen van 228100 euro per woning in 2024 naar bijna 260000 euro in 2025. Die ontwikkeling heeft direct effect op projectopzetten, aanbestedingen en de ruimte om nieuwe plannen snel van de grond te krijgen. Vooral bij binnenstedelijke locaties en complexere projecten neemt de druk op de businesscase toe.

Investeringen blijven hoog, rek neemt af

De productie van nieuwe woningen staat niet op zichzelf. Corporaties investeerden in 2025 in totaal 12,4 miljard euro in onderhoud, woningverbetering en verduurzaming. In de praktijk worden deze opgaven steeds vaker gecombineerd. Planmatig onderhoud gaat dan samen met isolatiemaatregelen, installatietechnische aanpassingen en ingrepen aan de gebouwschil. Voor uitvoerende partijen betekent dit dat projecten integraler worden voorbereid en uitgevoerd.

Corporaties bouwden dus niet alleen nieuw, maar werken tegelijk aan de kwaliteit van de bestaande voorraad. Dat vraagt om een andere aanpak dan enkele jaren geleden. De woningen die nog moeten worden verduurzaamd, vragen vaker om zwaardere en duurdere maatregelen. Denk aan complexere isolatie, vervanging van installaties en bouwkundige aanpassingen die alleen in samenhang efficiënt zijn uit te voeren. Daardoor lopen de uitgaven per woning verder op.

De investeringsgroei is voor een groot deel gefinancierd met leningen. In 2025 gaven corporaties gemiddeld 4911 euro per woning uit aan nieuwbouw en verbeteringen. Dat is 85 procent meer dan in 2020. Van deze investeringen wordt 52 procent betaald met geleend geld. Die verhouding maakt duidelijk dat de sector nog steeds bereid is om door te investeren, maar ook dat de financiële ruimte niet onbeperkt is. Voor de uitvoering betekent dit dat opdrachtgevers scherper moeten kiezen welke projecten voorrang krijgen.

Uit de cijfers blijkt verder dat huurinkomsten wel zijn gestegen, maar nog altijd niet voldoende zijn om alle uitgaven te dekken. Gemiddeld leggen corporaties maandelijks 44 euro per woning toe. Daarmee staat het huishoudboekje van veel organisaties al jaren onder spanning. Voor de bouwpraktijk kan dit leiden tot strakkere fasering, meer aandacht voor total cost of ownership en een grotere nadruk op voorspelbare uitvoering.

Energiezuinige woningvoorraad

Een groot deel van de investeringen gaat naar duurzaamheid. De corporatiesector boekt daar meetbare voortgang. In 2025 nam het aantal woningen met energielabel A of beter toe met 73500. Inmiddels hebben ruim 1,1 miljoen corporatiewoningen zo’n label. Dat betekent dat ongeveer de helft van de totale voorraad inmiddels een hoog energieprestatieniveau heeft bereikt.

Tegelijk daalde het aantal woningen met energielabel E, F of G van 127.500 naar 108.200. Dat is een afname van ruim 15 procent. Ook de netto warmtevraag ontwikkelt zich in de goede richting. In 2021 lag die nog op 120,6 kWh per vierkante meter. In 2025 is dat gedaald naar 103,9 kWh per vierkante meter. Die verbetering laat zien dat isolatie en andere verduurzamingsmaatregelen effect hebben, zowel technisch als voor de woonlasten van huurders.

Voor de bouwbranche blijft dit een omvangrijke markt. Het wegwerken van EFG-labels vraagt vaak om maatwerk per complex of woningtype. Daarbij spelen bouwfysica, ventilatie, kierdichting, gevelaanpak en installatietechniek een grote rol. Ook logistiek en bewonerscommunicatie zijn in deze projecten van belang, omdat veel werkzaamheden worden uitgevoerd in bewoonde staat. Dat maakt een goede afstemming in de keten nodig.

Corporaties bouwden door onder druk van kosten en keuzes

De hogere productiecijfers geven een positief beeld, maar onder de oppervlakte groeit de noodzaak om keuzes te maken. Als de kosten van nieuwbouw, onderhoud, verduurzaming en leefbaarheid tegelijk stijgen, neemt de spanning tussen ambities en middelen toe. Corporaties bouwden wel door, maar kunnen investeringscapaciteit niet onbeperkt blijven vergroten via extra leningen. Dat punt komt in de sector nu steeds duidelijker naar voren.

Daarnaast blijft de kwaliteit van dienstverlening een factor van betekenis. Huurders waarderen corporaties al jaren positief. Vooral reparatieverzoeken scoren hoog, met een rapportcijfer van 8,2. Goede communicatie speelt daarbij een grote rol. Ook wanneer een storing of gebrek niet in één bezoek wordt opgelost, waarderen bewoners een duidelijke toelichting en heldere planning. Dat is ook voor uitvoerende partijen van belang, omdat klantcontact steeds vaker onderdeel is van de prestatie op de bouwplaats en in de wijk.

De Aedes-benchmark bundelt gegevens over huurdersoordeel, financiën, duurzaamheid, onderhoud en verbetering, beschikbaarheid en betaalbaarheid en leefbaarheid. In totaal deden 251 corporaties mee, goed voor 97 procent van alle verhuurde corporatiewoningen. Daarmee biedt de benchmark een breed en bruikbaar beeld van de sector. Voor de bouw- en uitvoeringspraktijk laat dat beeld zien dat Corporaties bouwen op tempo willen houden, maar dat de marges kleiner worden en projecten steeds zorgvuldiger moeten worden voorbereid.

Bron: Aedes, branchevereniging van woningcorporaties.

Nieuwbouw onder druk: datacenters vragen 5 procent van elektriciteit

0
elektriciteit levering aan datacenters

Het elektriciteitsverbruik van datacenters in Nederland is opnieuw gestegen. Nieuwe cijfers van het CBS laten zien dat deze sector inmiddels vijf procent van het totale nationale elektriciteitsverbruik voor zijn rekening neemt. Voor de bouw-, installatie- en vastgoedsector is dat een belangrijk signaal. De groei van datacenters raakt namelijk niet alleen de energiemarkt, maar ook gebiedsontwikkeling, netcapaciteit, technische installaties en de vraag naar en ontwikkeling van nieuwe bouwlocaties.

“Nederland telt ongeveer 200 datacenters van cloudproviders, techbedrijven en gespecialiseerde exploitanten, waaronder AI leveranciers”

Volgens de nieuwste cijfers werd in 2025 in totaal 5 664 gigawattuur aan elektriciteit geleverd aan datacenters. Dat is 12 procent meer dan een jaar eerder. In 2024 lag het aandeel nog op 4,6 procent van het totale elektriciteitsverbruik van Nederland. De stijging laat zien dat datacenters hun positie als grote energieverbruiker verder uitbouwen. Binnen de Europese Unie ligt alleen in Ierland het aandeel van datacenters in het totale stroomverbruik hoger.

elektriciteit levering aan datacenters

Groei verbruik elektriciteit bij datacenters

Nederland telt ongeveer 200 datacenters. Het gaat daarbij onder meer om faciliteiten van cloudproviders, techbedrijven en gespecialiseerde exploitanten. Vooral de grotere locaties zijn verantwoordelijk voor het grootste deel van het verbruik. Ongeveer 50 datacenters met een jaarlijkse afname van 10 GWh of meer nemen samen meer dan 90 procent van alle aan deze sector geleverde elektriciteit af.

Opvallend is dat het aantal grote datacenters de afgelopen jaren ongeveer gelijk is gebleven, terwijl de totale levering van elektriciteit wel verder is toegenomen. Dat wijst erop dat bestaande locaties intensiever worden gebruikt of technisch worden uitgebreid. Voor de uitvoeringspraktijk betekent dat onder meer extra vraag naar zwaardere energie-infrastructuur, uitbreiding van koelinstallaties, aanpassing van noodstroomvoorzieningen en optimalisatie van de gebouwgebonden techniek.

Naast zelfstandige datacenters zijn er ook organisaties met interne voorzieningen voor dataopslag en dataverwerking, zoals universiteiten en ziekenhuizen. Voor deze groep is voor 2025 een verbruik van 142 GWh geschat. Dat volume is in de gepubliceerde vergelijking verder niet meegenomen. Toch is ook dit segment voor de bouw interessant, omdat interne serverruimten en technische ruimten binnen zorg- en onderwijsgebouwen steeds zwaarder worden belast en dus hogere eisen stellen aan koeling, ventilatie en beschikbare stroom.

elektriciteit levering aan datacenters

Positie Nederland binnen Europese datacenters

In Europees verband staat Nederland hoog op de ranglijst. In 2024 stond ons land met 5,1 duizend GWh op de derde plaats binnen de Europese Unie als wordt gekeken naar het absolute elektriciteitsverbruik van datacenters. Duitsland verbruikte met 20 duizend GWh veruit het meest, gevolgd door Ierland met 7 duizend GWh. Nederland volgt daarna als belangrijke vestigingslocatie voor digitale infrastructuur.

Kijk je naar het aandeel in het totale nationale elektriciteitsverbruik, dan komt Nederland nog hoger uit. Met 4,6 procent in 2024 stond Nederland op de tweede plaats in de EU. Ierland stond bovenaan met ruim 21 procent. Duitsland volgde met 4,2 procent. Deze cijfers laten zien dat datacenters in Nederland een relatief grote plek innemen binnen de energiehuishouding. Voor beleidsmakers, netbeheerders en marktpartijen is dat een gegeven waar steeds nadrukkelijker rekening mee moet worden gehouden.

Ook de discussie over leveringszekerheid van elektriciteit wordt hierdoor relevanter. In regio’s waar netcongestie speelt, kan de komst of uitbreiding van datacenters leiden tot extra druk op de beschikbare capaciteit. Daardoor worden slimme oplossingen steeds belangrijker, zoals energiemanagement, buffering, efficiëntere koelsystemen en betere afstemming tussen vraag en aanbod. Voor technisch dienstverleners en ontwerpteams ontstaat hier een vakinhoudelijk interessant speelveld, waarin innovatie en uitvoerbaarheid samenkomen.

Druk op bouw en netcapaciteit door datacenters

De stijgende vraag naar elektriciteit vanuit datacenters werkt door in de hele bouwkolom. Nieuwe projecten vragen om kavels met voldoende netcapaciteit, een goede bereikbaarheid en ruimte voor zware installaties. Daarnaast worden eisen aan duurzaamheid steeds strenger. Opdrachtgevers letten niet alleen op energieverbruik, maar ook op materiaalkeuze, levensduur, onderhoud en mogelijkheden voor warmteterugwinning. Dat maakt het ontwerp- en bouwproces complexer, maar ook kansrijker voor partijen met specialistische kennis.

De cijfers van het CBS geven de markt daarom meer dan alleen een statistisch beeld. Ze laten zien dat de fysieke en technische footprint van datacenters in Nederland verder groeit. Wie actief is in utiliteitsbouw, energievoorziening of technische installaties ziet dat direct terug in de aard van de opgave. De vraag verschuift naar voorzieningen die hoge prestaties moeten leveren onder continue belasting, met minimale uitval en een zeer stabiele en hoge levering van elektriciteit. Dat trekt een forse wissel op het nu al te zwakke Nederlandse elektriciteitsnet. De woningbouwopgave komt hierdoor extra onder druk, of zelfs in gevaar.

Tegelijk is er ruimte voor een meer optimistische benadering. De groei van datacenters kan ook leiden tot investeringen in slimmere energie-oplossingen, sterkere samenwerking in de keten en een hoger technisch niveau van ontwerp en uitvoering. Voor bouwbedrijven en adviseurs die daarop inspelen, ontstaan nieuwe opdrachten en langdurige beheerrelaties. Meer achtergrond over de ontwikkeling van energie en data is ook te vinden via passende informatie over Europese cijfers.

Datacenters blijven daarmee een sector die direct raakt aan bouwproductie, infrastructuur en energiebeleid. De stijging naar 5 procent in 2025 van het totale elektriciteitsverbruik onderstreept dat de impact fors is. Voor de bouw, infra en techniek praktijk betekent dat: goed plannen, technisch scherp ontwerpen en vroegtijdig afstemmen met alle betrokken partijen

GWh?

Een gigawattuur (GWh) is een energie-eenheid die gelijkstaat aan 1 miljard wattuur (1.000.000.000 Wh) of 1 miljoen kilowattuur (1.000.000 kWh). Een gemiddeld Nederlands huishouden verbruikt ongeveer 2500 tot 3000 kWh elektriciteit per jaar. Een GWh is dus om-en-nabij het jaarlijkse stroomverbruik van zo’n 330 tot 400 huishoudens.

Bron en infographics: CBS.

Bas van den Dungen nieuwe CEO van PGGM

0
Bas van den Dungen nieuwe CEO van PGGM

PGGM krijgt per begin januari 2027 een nieuwe bestuursvoorzitter. Met de benoeming van Bas van den Dungen kiest de pensioenuitvoeringsorganisatie voor een ervaren bestuurder met een lange loopbaan in de publieke sector, financiën en zorg. PGGM beheert pensioenen voor miljoenen Nederlanders, onder andere voor de metaal, techniek en het schildersvak en speelt daarmee een grote rol in de continuïteit van de oudedagsvoorziening.

Nieuwe fase PGGM

De Raad van Commissarissen van PGGM heeft Bas van den Dungen (59) benoemd tot nieuwe CEO van de organisatie. Daarmee volgt Van den Dungen de huidige topman Edwin Velzel op. Zijn startdatum staat gepland voor begin januari 2027. Met deze benoeming haalt PGGM een bestuurder binnen die veel ervaring meebrengt uit de rijksoverheid en uit de zorgsector. Dat is van belang in een periode waarin pensioenuitvoerders te maken hebben met grote veranderingen in wetgeving, digitalisering, risicobeheer en communicatie met deelnemers.

PGGM is een coöperatieve pensioenuitvoeringsorganisatie zonder winstoogmerk. De organisatie verzorgt de pensioenuitvoering voor ongeveer zes miljoen Nederlanders en beheert daarnaast het vermogen van ruim drie miljoen huidige en voormalige werknemers, in verschillende techniek, metaal, bouw en uitzendbranches. Volgens de meest recente cijfers beheerde PGGM per 30 september 2026 wereldwijd 260 miljard euro aan langetermijn pensioenkapitaal. Daarmee heeft de organisatie een stevige positie in het Nederlandse pensioenlandschap en op de markt voor vermogensbeheer.

Ervaring in bestuur en toezicht van Bas van den Dungen

Bas van den Dungen is op dit moment secretaris-generaal van het ministerie van Financiën. Sinds 2020 draagt hij daar de departementale eindverantwoordelijkheid. In die functie was hij betrokken bij financiële beleidsvorming, bestuurlijke afstemming en toezicht op complexe dossiers. Die achtergrond sluit aan bij de omgeving waarin een pensioenuitvoerder als PGGM opereert, waar governance, publieke verantwoording en financieel beheer nauw met elkaar verbonden zijn.

Voor zijn periode bij Financiën was Bas van den Dungen Directeur-Generaal Curatieve Zorg bij het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Eerder werkte hij in verschillende bestuursfuncties bij Koninklijke Kentalis en bij de toenmalige Landelijke Vereniging voor Thuiszorg. Daardoor kent hij niet alleen de taal van beleid en toezicht, maar ook de praktijk van grote maatschappelijke organisaties. Juist die combinatie maakt zijn profiel interessant voor een organisatie die pensioenen beheert voor deelnemers in sectoren met een groot publiek belang.

Sector onder druk

De nieuwe CEO krijgt de eindverantwoordelijkheid over een organisatie van ongeveer tweeduizend werknemers. Dat betekent leidinggeven aan een grote uitvoeringsorganisatie met specialistische kennis op het gebied van pensioenadministratie, vermogensbeheer, klantcommunicatie, data, IT en juridische zaken. Voor een partij als PGGM is dat geen eenvoudige opgave. De sector staat onder druk door de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel, stijgende verwachtingen van deelnemers en strengere eisen aan transparantie en verantwoording.

Volgens voorzitter Marjanne Sint van de Raad van Commissarissen treft Bas van den Dungen een organisatie aan die onder Edwin Velzel begin 2026 vijf pensioenfondsen succesvol naar de Wtp heeft begeleid. Daarmee verwijst PGGM naar de Wet toekomst pensioenen, die de pensioenketen dwingt tot omvangrijke aanpassingen in processen, systemen en communicatie. Voor uitvoerende organisaties betekent dat langdurige implementatietrajecten, afstemming met sociale partners en een zorgvuldige begeleiding van deelnemers. Dat werk is nog niet klaar en zal ook de komende jaren veel aandacht vragen.

Het is interessant dat de benoeming plaatsvindt op een moment waarop bestuurlijke rust en inhoudelijke kennis zwaar wegen. De combinatie van overheids- en zorgervaring kan PGGM helpen bij de verdere uitvoering van strategische keuzes. Daarbij gaat het niet alleen om pensioenen, maar ook om duurzame investeringen, maatschappelijke legitimiteit en het versterken van vertrouwen onder deelnemers en aangesloten fondsen.

Koers en opgaven

In zijn eerste reactie stelt Bas van den Dungen dat geld vooral iets mogelijk moet maken en geen doel op zich is. Daarmee sluit hij aan bij de maatschappelijke opdracht die PGGM voor zichzelf formuleert. Die opdracht bestaat uit het verzorgen van een goede oudedagsvoorziening, zorgvuldig vermogensbeheer en aandacht voor thema’s zoals vitaal ouder worden. Binnen die koers speelt ook de inzet op duurzame investeringen een zichtbare rol.

De komst van Bas van den Dungen markeert daarmee een nieuwe bestuursfase voor PGGM. Zijn ervaring met financiën, toezicht, zorg en publieke besluitvorming sluit aan op de vraagstukken die nu op tafel liggen. Denk aan de verdere invoering van het nieuwe pensioenstelsel, demografische ontwikkelingen, uitvoerbaarheid van beleid en het beheer van groot langetermijnkapitaal. Voor organisaties, bedrijven en werknemers die afhankelijk zijn van een betrouwbare pensioenuitvoerder is het dan ook een benoeming die extra aandacht verdient. Binnen dat speelveld zal Bas van den Dungen vanaf 2027 richting moeten geven aan een organisatie met grote maatschappelijke verantwoordelijkheid en een stevige positie in de pensioenketen.

PGGM actief is voor grote fondsen zoals het Pensioenfonds Zorg en Welzijn, Pensioenfonds Metaal en Techniek, StiPP pensioenfonds (o.m. de uitzendbranche), Bpf Schilders en Bpf Koopvaardij. Deze brede klantenportefeuille vraagt om een scherp ingericht bestuursmodel, een hoge mate van compliance en een stabiele operationele aansturing. De komst van Bas van den Dungen past in die context van bestuurlijke continuïteit en verdere professionalisering.

Dat Van den Dungen nu naar PGGM overstapt, is meer dan een gewone bestuurswissel. Zijn profiel laat zien dat PGGM kiest voor een bestuurder die zowel het publieke domein als grote maatschappelijke instellingen goed kent.

Bron en beeld: PGGM.

Dit is je plan van aanpak als je een villa wilt laten bouwen

0
Eigen villa laten bouwen

Je eigen villa laten bouwen is een droom die voor lang niet iedereen uit zal komen. Je moet een flink bedrag op je spaarrekening hebben om dit te kunnen realiseren. Daar komt bij dat er in Nederland niet veel ruimte is. Ons land is klein en dichtbevolkt, waardoor het aantal beschikbare kavels beperkt is. Maar als je plannen hebt, dan zijn er zeker genoeg mogelijkheden. Houd er wel rekening mee dat er vanaf het moment dat je besluit dat je een eigen huis gaat laten bouwen tot het moment dat je er je intrek kunt nemen, een aantal jaren zullen verstrijken.

Een geschikte locatie vinden

Allereerst moet je een geschikte bouwlocatie vinden. Via een makelaar of een aannemer die villa’s bouwt, kun je soms worden gewezen op bouwkavels die te koop zijn. Houd bij het maken van je keuze rekening met het aantal vierkante meters dat je nodig hebt, zowel voor het huis dat je gaat bouwen als voor de buitenruimte. Want als je ook nog een royale tuin wilt, eventueel met zwembad of bijgebouwen, dan heb je daar al snel een paar honderd vierkante meter voor nodig. Ook moet duidelijk zijn wat de bestemming van de grond is. Wil je bijvoorbeeld ook je bedrijf op het terrein vestigen, zoals een huisartspraktijk of een schoonheidssalon, dan moet het bestemmingsplan daar wel in voorzien.

Het ontwerp van de villa

Je hebt vast al ideeën hoe jouw villa eruit moet gaan zien. Hoeveel slaapkamers en badkamers je wilt en of er speciale ruimtes moeten worden gebouwd, zoals een binnensauna of die praktijkruimte voor je dierenartspraktijk of je fotostudio. Je kunt contact opnemen met Buitenhuis Villabouw. Zij werken samen met ervaren architecten die je kunnen helpen bij het maken van de eerste schetsen en later de officiële bouwtekening voor jouw nieuwe huis. Deze tekeningen moeten worden ingediend bij de gemeente om de benodigde vergunning te verkrijgen. Houd er ook rekening mee dat er een aansluiting op het stroomnet en eventueel het gasnet moet worden aangevraagd. Vanwege de krapte op het stroomnet kan het langer duren dan verwacht voordat je aansluiting kan worden gerealiseerd.

Het bouwproces

Als alles is geregeld, kan de bouw beginnen. Houd rekening met tegenslagen, plan de oplevering van je huidige woning daarom niet te strak. Als je je huidige huis hebt verkocht en je nieuwe villa is nog niet klaar, dan moet je voor tijdelijke huisvesting zorgen en dat valt vaak niet mee vanwege de krapte op de huizenmarkt. De bouw kan vertraging oplopen door verschillende oorzaken. Het weer kan roet in het eten gooien, maar ook een tekort aan personeel bij aannemers kan een rol spelen bij vertraging. Het huis moet na de oplevering worden gecontroleerd op bouwkundige gebreken. Als je eenmaal je handtekening hebt gezet, kun je later niet gaan klagen over fouten of tekortkomingen die worden geconstateerd. Het interieur vraagt natuurlijk ook aandacht, hiervoor kun je een binnenhuisarchitect in de arm nemen die samen met jou de inrichting van de diverse vertrekken vorm kan geven.

Kabinet wijst 5 extra locaties aan voor versnelde woningbouw, in totaal nu 31

0
Sneller huizen bouwen op vijf nieuwe locaties

Het kabinet heeft opnieuw vijf woningbouwlocaties aangewezen waar de ontwikkeling van nieuwe woonwijken moet worden versneld. Dat is een duidelijk signaal dat het Rijk meer regie neemt om het sneller huizen bouwen mogelijk te maken. De nieuwe locaties zijn in Assen, Best, Roosendaal, Zuidplas en in het gebied rond Middelburg en Vlissingen. In totaal zijn er nu 31 woningbouwlocaties aangewezen.

“Samen moeten deze woningbouwlocaties goed zijn voor ongeveer 25000 woningen die vóór 2040 gereed moeten zijn, zodat er sneller nieuwe huizen beschikbaar zijn”

Voor veel marktpartijen komt deze stap niet onverwacht. De betrokken gemeenten hadden hun plannen voor gebiedsontwikkeling al langer voorbereid. Toch blijkt de realisatie in de praktijk vaak weerbarstig. Procedures rond vergunningen, bezwaartrajecten van omwonenden en de aanhoudende stikstofproblematiek zorgen ervoor dat projecten vertraging oplopen. Met de nieuwe aanwijzing wil het kabinet juist op deze punten ondersteuning bieden, zodat sneller huizen niet alleen een beleidsdoel blijft, maar ook leidt tot ‘direct’uitvoerbare projecten.

Nieuwe locaties voor sneller huizen bouwen

De vijf aangewezen gebieden sluiten aan op een bredere landelijke aanpak om de woningbouwproductie op te voeren. Eerder wees het kabinet al meerdere versnellingslocaties aan. Met deze nieuwe tranche komt het totaal uit op 31 locaties, verspreid over alle provincies. Volgens het kabinet moeten op deze plekken samen ruim 400.000 woningen sneller worden gerealiseerd dan oorspronkelijk gepland. Daarmee wordt sneller huizen bouwen een vaste lijn binnen het rijksbeleid voor wonen en ruimtelijke ordening.

Voor de sector is vooral van belang dat deze woningbouwlocaties niet vanaf nul hoeven te starten. De planvorming is in veel gevallen al aanwezig, waardoor de aandacht nu verschuift naar uitvoering, fasering en juridische haalbaarheid. Dat kan voordelen bieden voor ontwikkelaars, aannemers, adviseurs en toeleveranciers die op korte en middellange termijn capaciteit willen inzetten. Tegelijk vraagt het om goede afstemming tussen overheden, marktpartijen en netbeheerders, zodat sneller huizen niet vastloopt op randvoorwaarden zoals ontsluiting, milieuruimte en beschikbare bouwlogistiek.

Lees verder onder de afbeelding.
Kabinet wijst 5 extra locaties aan voor snel huizen bouw, in totaal nu 31

Belemmeringen rond procedures

Een belangrijk knelpunt blijft de doorlooptijd van vergunningprocedures. Gemeenten lopen geregeld aan tegen complexe bezwaarprocedures, terwijl ook de beoordeling van stikstofeffecten veel tijd vraagt. Het Rijk wil daarom vaker ondersteunen bij vergunningaanvragen en bij het wegnemen van bestuurlijke obstakels. Meer informatie over deze landelijke aanpak van woningbouw is te vinden via de bouwregelgeving van de Rijksoverheid en de pagina over woningbouw.

Dit betekent dat projecten mogelijk eerder naar de ontwerpfase, aanbesteding en realisatie kunnen doorstromen. Dat biedt perspectief, al blijft de praktijk complex. Vooral op locaties waar bestaande bedrijven aanwezig zijn, kan de ontwikkeling extra tijd kosten. Als bedrijven moeten verplaatsen, vraagt dat om heldere afspraken over planning, compensatie en tijdelijke bedrijfscontinuïteit. Minister Elanor Boekholt-O’Sullivan heeft in een Kamerbrief aangegeven dat hierover zorgvuldige afspraken nodig zijn. Dat lijkt logisch, omdat sneller huizen bouwen alleen haalbaar is als ook de economische functies in een gebied ordelijk worden ingepast of verplaatst.

Bereikbaarheid van de woningbouwlocaties

Opvallend is dat het kabinet voor deze vijf locaties geen extra budget voor infrastructuur uittrekt. Volgens de minister is dat niet nodig, omdat de aangewezen gebieden al goed bereikbaar zijn. Goede bereikbaarheid kan de uitvoeringsfase versnellen, zeker wanneer bouwverkeer, materiaalstromen en toekomstige bewoners gebruik kunnen maken van bestaande netwerken. Tegelijk blijft het van belang om lokaal te toetsen of wegen, ov-verbindingen en nutsvoorzieningen de extra druk aankunnen.

Juist bij binnenstedelijke of gemengde gebiedsontwikkelingen is bereikbaarheid meer dan alleen een verkeerskundige opgave. Het raakt ook de fasering van de bouw, de inrichting van de openbare ruimte en de aansluiting op bestaande voorzieningen. Als het kabinet verwacht dat op deze locaties sneller huizen kan worden gerealiseerd zonder extra infrastructuurgeld, dan legt dat ook verantwoordelijkheid bij gemeenten en regio’s om de uitvoering strak te organiseren. Dat vraagt om een realistische planning en een goede samenhang tussen civiele werken, woningbouw en vergunningverlening.

Waar en hoeveel nieuwe woningen?

De nieuwe woningbouwlocaties zijn in Assen, Best, Roosendaal, het gebied rond Middelburg en Vlissingen en ook in Zuidplas. Dat is een omstreden gebied in verband met de ligging op het laagste punt van ons land.

In Assen komen in Kloosterveen, Stadskwartier en Zuidoost rond de 5500 woningen. In Best 3500 huizen Op Walcheren komen in en rond Middelburg, Vlissingen en Veere zo’n 5000 woningen. In Roosendaal komen in de spoorzone 5000 tot 6000 woningen. In Cortelande in het Zuid-Hollandse Zuidplas komt een heel nieuw dorp met ongeveer 6000 woningen.

Haalbaar?

Komende periode zal moeten blijken hoe snel de ondersteuning van het Rijk in de praktijk effect heeft. Plannen liggen er al, maar de vertaling naar tempo op de bouwplaats vraagt meer dan bestuurlijke ambitie alleen. Voor de sector biedt dat werk, maar ook een opgave om slim, schaalbaar en met oog voor de omgeving te bouwen. Als de procedurele druk afneemt en verplaatsing van bedrijven goed wordt geregeld, kan sneller huizen op deze vijf locaties uitgroeien tot een haalbare versnelling van de landelijke woningbouwproductie. Dat is geen makkelijke route, maar wel een route die voor veel partijen nu dichterbij komt en misschien sneller tot uitvoering leidt dan eerder werd gedacht.

Bron: Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening, NOS. Infogram: Ministerie VRO.

Bouwen op een kwetsbare ondergrond: hoe voorkom je schade aan het terrein?

0
Bouwen op een kwetsbare ondergrond: hoe voorkom je schade aan het terrein?

Een bouwplaats op zachte of natte grond vraagt om een goede voorbereiding. Zware machines, vrachtwagens en bouwmaterialen belasten de bodem dagelijks. Zonder de juiste maatregelen ontstaan al snel diepe rijsporen, verzakkingen en schade aan het terrein. Dit kan leiden tot vertraging, extra herstelwerk en hogere kosten. Hoe houd je een bouwplaats goed bereikbaar en beperk je tegelijkertijd de schade aan de ondergrond?

Waarom is een kwetsbare ondergrond een uitdaging?

De bodemgesteldheid verschilt per bouwlocatie. Op zandgrond is de draagkracht vaak gunstiger dan op veen- of kleigrond. Vooral na langdurige regenval kan de bodem zachter worden en minder belasting verdragen.

Zodra zwaar materieel over deze ondergrond rijdt, ontstaan er problemen. Wielen zakken weg, voertuigen trekken diepe sporen en de bodem raakt steeds verder beschadigd. Bij herhaald gebruik van dezelfde routes neemt de schade vaak toe.

Ook de planning ondervindt hier de gevolgen van. Vrachtwagens bereiken hun losplaats moeilijker en machines hebben meer tijd nodig om zich over het terrein te verplaatsen. In sommige gevallen zijn extra werkzaamheden nodig om de bouwplaats weer toegankelijk te maken.

Voorkom schade met een goede bouwplaatsinrichting

Een slimme inrichting van de bouwplaats helpt om schade aan de bodem te beperken. Daarbij is het belangrijk om vooraf te bepalen waar voertuigen rijden, waar materieel wordt opgesteld en welke delen van het terrein extra bescherming nodig hebben.

Door vaste rijroutes aan te wijzen, voorkom je dat bouwverkeer zich over het hele terrein verspreidt. Ook helpt het om zware machines zoveel mogelijk op geschikte opstelplaatsen te laten werken.

De draagkracht van de bodem speelt hierbij een grote rol. Een ondergrond die geschikt is voor lichte bedrijfswagens, kan bij het gebruik van zware kranen of vrachtwagens alsnog problemen opleveren. Daarom is het verstandig om de verwachte belasting al tijdens de werkvoorbereiding te beoordelen.

Belasting verdelen

Een veelgebruikte manier om kwetsbare grond te beschermen, is het aanleggen van tijdelijke rijroutes met rijplaten. Deze platen verdelen de belasting van voertuigen over een groter oppervlak. Hierdoor neemt de plaatselijke druk op de bodem af en beperk je de kans op diepe rijsporen en verzakkingen.

Er bestaan verschillende soorten, waaronder staal en composiet. Welke uitvoering geschikt is, hangt af van de bodem, het gewicht van het materieel en de werkzaamheden.

Zo levert Ferex composiet rijplaten voor tijdelijke wegen, werkvloeren en opstelplaatsen. Deze platen combineren een relatief laag gewicht met een hoge belastbaarheid. Door het gekoppelde systeem ontstaat een aaneengesloten rijvlak dat helpt om de ondergrond te beschermen.

Bij geschikte omstandigheden zijn deze platen rechtstreeks op de bestaande bodem te plaatsen. Hierdoor is uitgebreide grondbewerking vaak overbodig.

Minder grondwerk betekent minder herstelwerk

Bij traditionele tijdelijke bouwwegen wordt regelmatig gebruikgemaakt van zand of puin om de ondergrond te verstevigen. Dat vraagt om aanvoer van materiaal en graafwerkzaamheden. Na afloop van het project moet de tijdelijke verharding vaak weer verwijderd worden.

Tijdelijke rijplaten bieden in veel situaties een alternatief. Doordat ze op de bestaande ondergrond geplaatst kunnen worden, blijft de bodem zoveel mogelijk intact. Na de werkzaamheden kunnen de platen weer worden verwijderd.

Dit kan vooral voordelen bieden op locaties waar het terrein na afloop in de oorspronkelijke staat moet terugkeren. Bijvoorbeeld bij werkzaamheden op landbouwgrond, in natuurgebieden of op tijdelijke bouwterreinen.

Ook het transport speelt een rol. Het lichte gewicht maakt het mogelijk om meer vierkante meters per vrachtwagen te vervoeren. Dat kan het aantal transportbewegingen en de bijbehorende uitstoot beperken.

Houd rekening met de belasting en het gebruik

Een tijdelijke rijroute die geschikt is voor bestelwagens, is daarmee nog geen geschikte ondergrond voor zwaar bouwmaterieel. De belasting verschilt sterk per voertuig en toepassing.

Bij het kiezen van rijplaten verdienen daarom verschillende punten aandacht:
1. Bodemgesteldheid: hoe stevig is de ondergrond en hoeveel belasting kan deze dragen?
2. Type materieel: welke voertuigen en machines gebruiken de tijdelijke route?
3. Gebruiksduur: blijft de tijdelijke verharding enkele dagen of meerdere maanden liggen?
4. Weersomstandigheden: welke invloed hebben regen en wisselende grondwaterstanden op de bodem?
5. Bereikbaarheid: welke routes en opstelplaatsen zijn nodig om het werk veilig uit te voeren?

Vooral bij zware machines en kraanopstelplaatsen is een goede beoordeling van de draagkracht belangrijk. Rijplaten verdelen de belasting, maar nemen de beperkingen van de onderliggende bodem niet automatisch weg.

Wie tijdelijke rijplaten wil inzetten, kan de beschikbare uitvoeringen vergelijken. Wil je weten welke oplossing past bij jouw bouwproject? Bekijk de mogelijkheden.

Bescherm de bodem vanaf het begin van het project

Schade aan de ondergrond ontstaat vaak geleidelijk. Wat begint met een paar kleine rijsporen, kan na meerdere transportbewegingen uitgroeien tot een slecht begaanbare bouwplaats. Achteraf herstellen kost tijd en brengt extra werkzaamheden met zich mee.

Door al tijdens de voorbereiding aandacht te besteden aan de bodemgesteldheid, rijroutes en tijdelijke verharding, verklein je de kans op problemen tijdens de uitvoering. Een goed beschermde ondergrond helpt om het bouwterrein bereikbaar te houden en beperkt de schade die na afloop hersteld moet worden.

NDP Handreiking geeft richting aan kwaliteit van begroeide hellende daken

0
NDP Handreiking geeft richting aan kwaliteit van begroeide hellende daken

De vernieuwde NDP Handreiking voor hellende daken is tijdens vakbeurs Daken & Zaken onder de aandacht gebracht van de Nederlandse dakensector. Met deze publicatie wil het Nationaal Dakenplan de kwaliteit van begroeide hellende daken verder verbeteren. Voor professionals biedt de handreiking een praktisch kader om ontwerp, uitvoering en beheer beter op elkaar af te stemmen.

“De uitreiking van het eerste exemplaar NDP Handreiking markeert een nieuwe stap in de verdere professionalisering van integrale dakkwaliteit”

Dak-coryfee en eerdere Dakenman van het jaar, Erik Steegman van Kiwa, overhandigde het document aan Nadia van den Berg, van het Nationaal Dakenplan. Daarmee kreeg de NDP Handreiking direct een zichtbaar podium binnen een vakbeurs waar dak- innovatie, techniek en samenwerking centraal staan.

Dakvorm en vakgebieden

De nieuwe NDP Handreiking sluit aan op de eerder verschenen handreiking voor nieuwbouw, maar richt zich specifiek op de technische en organisatorische eisen van begroeide hellende daken. Juist bij deze dakvorm komen meerdere vakgebieden samen. Denk daarbij aan waterdichting, afwatering, detaillering, vegetatiesystemen en installatietechniek. Wanneer die onderdelen niet vroegtijdig op elkaar worden afgestemd, ontstaan in de praktijk regelmatig faalkosten, herstelwerkzaamheden en een kortere levensduur van de dakconstructie.

Integrale samenwerking bij hellende daken

Volgens de opstellers laat de NDP Handreiking zien dat een goed functionerend hellend groendak niet vanuit één discipline kan worden ontworpen. Architecten, bouwkundig adviseurs, dakdekkers, hoveniers en installateurs moeten al vanaf de eerste ontwerpfase samen optrekken. Dat geldt niet alleen voor nieuwbouw, maar ook voor renovatieprojecten binnen de bouw- en vastgoedsector.

De handreiking beschrijft dat de kans op verborgen gebreken toeneemt wanneer ontwerpkeuzes los van elkaar worden gemaakt. Bij hellende daken spelen bovendien extra aandachtspunten, zoals afschuifkrachten, bouwfysica, waterhuishouding en veilige bereikbaarheid voor aanleg en onderhoud. Door deze thema’s integraal te benaderen, ontstaat een dakconcept dat beter presteert op levensduur, duurzaamheid en beheer. Daarmee biedt de NDP Handreiking niet alleen technische richtlijnen, maar ook een werkmethode voor partijen die in bouwteamverband willen samenwerken.

Rol van dakregisseur in de NDP Handreiking

Een belangrijk advies uit de NDP Handreiking is het vroeg aanstellen van een onafhankelijke dakregisseur. Deze functionaris bewaakt de samenhang tussen waterdichting, groenvoorziening en installatietechniek. In veel projecten blijkt juist op de grensvlakken tussen deze disciplines de meeste afstemmingsschade te ontstaan. Een dakregisseur kan die risico’s in een vroeg stadium signaleren en de betrokken partijen sturen op samenhang in ontwerp en uitvoering.

Voor bestaande gebouwen adviseert de werkgroep om niet direct uit te gaan van de gewenste eindfunctie van het dak. Eerst moet duidelijk zijn wat de bouwkundige staat van het dak is. Daarom noemt de publicatie het belang van een dakadvies, een conditiemeting en een constructief onderzoek. Pas daarna kan een veilige en duurzame oplossing worden ontworpen. Dat maakt de NDP Handreiking ook relevant voor vastgoedeigenaren en adviseurs die werken aan renovatie, verduurzaming en klimaatadaptatie.

Technische richtlijnen voor ontwerp en uitvoering

De NDP Handreiking bevat zeventien principedetails die door Kiwa BDA zijn ontwikkeld. Deze details ondersteunen ontwerpers bij het maken van onderbouwde keuzes in een vroege projectfase. De publicatie gaat onder meer in op ventilerende hellende dakconstructies met waterdichte cassettevoorzieningen en op niet-ventilerende hellende daken met isolatie en gesloten dakbedekkingssystemen. Ook komen doorsnede details, aansluitdetails en de integratie van vegetatiesystemen uitgebreid aan bod.

Voor de praktijk is vooral van belang dat waterberging, afwatering en veiligheidsvoorzieningen niet als losse onderdelen worden behandeld. De handreiking koppelt deze onderwerpen aan beheer en onderhoud, zodat al tijdens de planvorming rekening wordt gehouden met de gebruiksfase. Dat voorkomt latere aanpassingen op de bouwplaats en helpt om kwaliteit beter te borgen. Voor veel projecten is dat een goede basis om gespecialiseerde marktpartijen eerder te betrekken, zodat het ontwerp minder vaak hoeft te worden herzien. Zo ontstaat een meer stabiele en doelgerichte aanpak, al blijft goede afstemming tussen alle partijen nodig.

Meerwaarde van de NDP Handreiking voor de sector

De meerwaarde van de NDP Handreiking ligt in de combinatie van technische kennis en procesmatige afspraken. Het document is bedoeld als praktisch hulpmiddel voor opdrachtgevers, ontwerpers, aannemers en beheerders die werken aan toekomstbestendige daken. Daarbij gaat het niet alleen om een functioneel dak, maar ook om oplossingen die bijdragen aan biodiversiteit, energietransitie en klimaatadaptatie.

Voor de sector is dat van groeiend belang. Begroeide hellende daken vragen om een hoge mate van vakmanschap en een duidelijke verdeling van verantwoordelijkheden. Als die basis op orde is, kan een project beter inspelen op eisen rond duurzaamheid, veiligheid en lange termijn prestaties. De NDP Handreiking biedt daarvoor een gestructureerd kader dat direct toepasbaar is in ontwerp- en uitvoeringsprocessen binnen de Nederlandse dakensector.

Toepassing van de NDP Handreiking bij beheer

Ook in de beheerfase houdt de NDP Handreiking waarde. De publicatie maakt duidelijk dat onderhoud, inspectie en veilige toegang al in het ontwerp moeten worden meegewogen. Daarmee verschuift de aandacht van alleen aanleg naar de volledige levensduur van het dak. Voor bouwprofessionals die werken aan duurzame dakconcepten biedt dat een bruikbare leidraad om kwaliteit aantoonbaar te verbeteren en projecten beter voor te bereiden op de praktijk van morgen.

De Handreiking Integrale Dakkwaliteit Hellende Daken is binnenkort beschikbaar via het Nationaal Dakenplan. Wij houden je op de hoogte over de verschijningsdatum.

Bron en beeld: Kiwa.

Zie ook: Servicepunt helpt bewoners en bedrijven op weg met duurzame daken.