Home Blog

Nieuwbouw onder druk: datacenters vragen 5 procent van elektriciteit

0
elektriciteit levering aan datacenters

Het elektriciteitsverbruik van datacenters in Nederland is opnieuw gestegen. Nieuwe cijfers van het CBS laten zien dat deze sector inmiddels vijf procent van het totale nationale elektriciteitsverbruik voor zijn rekening neemt. Voor de bouw-, installatie- en vastgoedsector is dat een belangrijk signaal. De groei van datacenters raakt namelijk niet alleen de energiemarkt, maar ook gebiedsontwikkeling, netcapaciteit, technische installaties en de vraag naar en ontwikkeling van nieuwe bouwlocaties.

“Nederland telt ongeveer 200 datacenters van cloudproviders, techbedrijven en gespecialiseerde exploitanten, waaronder AI leveranciers”

Volgens de nieuwste cijfers werd in 2025 in totaal 5 664 gigawattuur aan elektriciteit geleverd aan datacenters. Dat is 12 procent meer dan een jaar eerder. In 2024 lag het aandeel nog op 4,6 procent van het totale elektriciteitsverbruik van Nederland. De stijging laat zien dat datacenters hun positie als grote energieverbruiker verder uitbouwen. Binnen de Europese Unie ligt alleen in Ierland het aandeel van datacenters in het totale stroomverbruik hoger.

elektriciteit levering aan datacenters

Groei verbruik elektriciteit bij datacenters

Nederland telt ongeveer 200 datacenters. Het gaat daarbij onder meer om faciliteiten van cloudproviders, techbedrijven en gespecialiseerde exploitanten. Vooral de grotere locaties zijn verantwoordelijk voor het grootste deel van het verbruik. Ongeveer 50 datacenters met een jaarlijkse afname van 10 GWh of meer nemen samen meer dan 90 procent van alle aan deze sector geleverde elektriciteit af.

Opvallend is dat het aantal grote datacenters de afgelopen jaren ongeveer gelijk is gebleven, terwijl de totale levering van elektriciteit wel verder is toegenomen. Dat wijst erop dat bestaande locaties intensiever worden gebruikt of technisch worden uitgebreid. Voor de uitvoeringspraktijk betekent dat onder meer extra vraag naar zwaardere energie-infrastructuur, uitbreiding van koelinstallaties, aanpassing van noodstroomvoorzieningen en optimalisatie van de gebouwgebonden techniek.

Naast zelfstandige datacenters zijn er ook organisaties met interne voorzieningen voor dataopslag en dataverwerking, zoals universiteiten en ziekenhuizen. Voor deze groep is voor 2025 een verbruik van 142 GWh geschat. Dat volume is in de gepubliceerde vergelijking verder niet meegenomen. Toch is ook dit segment voor de bouw interessant, omdat interne serverruimten en technische ruimten binnen zorg- en onderwijsgebouwen steeds zwaarder worden belast en dus hogere eisen stellen aan koeling, ventilatie en beschikbare stroom.

elektriciteit levering aan datacenters

Positie Nederland binnen Europese datacenters

In Europees verband staat Nederland hoog op de ranglijst. In 2024 stond ons land met 5,1 duizend GWh op de derde plaats binnen de Europese Unie als wordt gekeken naar het absolute elektriciteitsverbruik van datacenters. Duitsland verbruikte met 20 duizend GWh veruit het meest, gevolgd door Ierland met 7 duizend GWh. Nederland volgt daarna als belangrijke vestigingslocatie voor digitale infrastructuur.

Kijk je naar het aandeel in het totale nationale elektriciteitsverbruik, dan komt Nederland nog hoger uit. Met 4,6 procent in 2024 stond Nederland op de tweede plaats in de EU. Ierland stond bovenaan met ruim 21 procent. Duitsland volgde met 4,2 procent. Deze cijfers laten zien dat datacenters in Nederland een relatief grote plek innemen binnen de energiehuishouding. Voor beleidsmakers, netbeheerders en marktpartijen is dat een gegeven waar steeds nadrukkelijker rekening mee moet worden gehouden.

Ook de discussie over leveringszekerheid van elektriciteit wordt hierdoor relevanter. In regio’s waar netcongestie speelt, kan de komst of uitbreiding van datacenters leiden tot extra druk op de beschikbare capaciteit. Daardoor worden slimme oplossingen steeds belangrijker, zoals energiemanagement, buffering, efficiëntere koelsystemen en betere afstemming tussen vraag en aanbod. Voor technisch dienstverleners en ontwerpteams ontstaat hier een vakinhoudelijk interessant speelveld, waarin innovatie en uitvoerbaarheid samenkomen.

Druk op bouw en netcapaciteit door datacenters

De stijgende vraag naar elektriciteit vanuit datacenters werkt door in de hele bouwkolom. Nieuwe projecten vragen om kavels met voldoende netcapaciteit, een goede bereikbaarheid en ruimte voor zware installaties. Daarnaast worden eisen aan duurzaamheid steeds strenger. Opdrachtgevers letten niet alleen op energieverbruik, maar ook op materiaalkeuze, levensduur, onderhoud en mogelijkheden voor warmteterugwinning. Dat maakt het ontwerp- en bouwproces complexer, maar ook kansrijker voor partijen met specialistische kennis.

De cijfers van het CBS geven de markt daarom meer dan alleen een statistisch beeld. Ze laten zien dat de fysieke en technische footprint van datacenters in Nederland verder groeit. Wie actief is in utiliteitsbouw, energievoorziening of technische installaties ziet dat direct terug in de aard van de opgave. De vraag verschuift naar voorzieningen die hoge prestaties moeten leveren onder continue belasting, met minimale uitval en een zeer stabiele en hoge levering van elektriciteit. Dat trekt een forse wissel op het nu al te zwakke Nederlandse elektriciteitsnet. De woningbouwopgave komt hierdoor extra onder druk, of zelfs in gevaar.

Tegelijk is er ruimte voor een meer optimistische benadering. De groei van datacenters kan ook leiden tot investeringen in slimmere energie-oplossingen, sterkere samenwerking in de keten en een hoger technisch niveau van ontwerp en uitvoering. Voor bouwbedrijven en adviseurs die daarop inspelen, ontstaan nieuwe opdrachten en langdurige beheerrelaties. Meer achtergrond over de ontwikkeling van energie en data is ook te vinden via passende informatie over Europese cijfers.

Datacenters blijven daarmee een sector die direct raakt aan bouwproductie, infrastructuur en energiebeleid. De stijging naar 5 procent in 2025 van het totale elektriciteitsverbruik onderstreept dat de impact fors is. Voor de bouw, infra en techniek praktijk betekent dat: goed plannen, technisch scherp ontwerpen en vroegtijdig afstemmen met alle betrokken partijen

GWh?

Een gigawattuur (GWh) is een energie-eenheid die gelijkstaat aan 1 miljard wattuur (1.000.000.000 Wh) of 1 miljoen kilowattuur (1.000.000 kWh). Een gemiddeld Nederlands huishouden verbruikt ongeveer 2500 tot 3000 kWh elektriciteit per jaar. Een GWh is dus om-en-nabij het jaarlijkse stroomverbruik van zo’n 330 tot 400 huishoudens.

Bron en infographics: CBS.

Bas van den Dungen nieuwe CEO van PGGM

0
Bas van den Dungen nieuwe CEO van PGGM

PGGM krijgt per begin januari 2027 een nieuwe bestuursvoorzitter. Met de benoeming van Bas van den Dungen kiest de pensioenuitvoeringsorganisatie voor een ervaren bestuurder met een lange loopbaan in de publieke sector, financiën en zorg. PGGM beheert pensioenen voor miljoenen Nederlanders, onder andere voor de metaal, techniek en het schildersvak en speelt daarmee een grote rol in de continuïteit van de oudedagsvoorziening.

Nieuwe fase PGGM

De Raad van Commissarissen van PGGM heeft Bas van den Dungen (59) benoemd tot nieuwe CEO van de organisatie. Daarmee volgt Van den Dungen de huidige topman Edwin Velzel op. Zijn startdatum staat gepland voor begin januari 2027. Met deze benoeming haalt PGGM een bestuurder binnen die veel ervaring meebrengt uit de rijksoverheid en uit de zorgsector. Dat is van belang in een periode waarin pensioenuitvoerders te maken hebben met grote veranderingen in wetgeving, digitalisering, risicobeheer en communicatie met deelnemers.

PGGM is een coöperatieve pensioenuitvoeringsorganisatie zonder winstoogmerk. De organisatie verzorgt de pensioenuitvoering voor ongeveer zes miljoen Nederlanders en beheert daarnaast het vermogen van ruim drie miljoen huidige en voormalige werknemers, in verschillende techniek, metaal, bouw en uitzendbranches. Volgens de meest recente cijfers beheerde PGGM per 30 september 2026 wereldwijd 260 miljard euro aan langetermijn pensioenkapitaal. Daarmee heeft de organisatie een stevige positie in het Nederlandse pensioenlandschap en op de markt voor vermogensbeheer.

Ervaring in bestuur en toezicht van Bas van den Dungen

Bas van den Dungen is op dit moment secretaris-generaal van het ministerie van Financiën. Sinds 2020 draagt hij daar de departementale eindverantwoordelijkheid. In die functie was hij betrokken bij financiële beleidsvorming, bestuurlijke afstemming en toezicht op complexe dossiers. Die achtergrond sluit aan bij de omgeving waarin een pensioenuitvoerder als PGGM opereert, waar governance, publieke verantwoording en financieel beheer nauw met elkaar verbonden zijn.

Voor zijn periode bij Financiën was Bas van den Dungen Directeur-Generaal Curatieve Zorg bij het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Eerder werkte hij in verschillende bestuursfuncties bij Koninklijke Kentalis en bij de toenmalige Landelijke Vereniging voor Thuiszorg. Daardoor kent hij niet alleen de taal van beleid en toezicht, maar ook de praktijk van grote maatschappelijke organisaties. Juist die combinatie maakt zijn profiel interessant voor een organisatie die pensioenen beheert voor deelnemers in sectoren met een groot publiek belang.

Sector onder druk

De nieuwe CEO krijgt de eindverantwoordelijkheid over een organisatie van ongeveer tweeduizend werknemers. Dat betekent leidinggeven aan een grote uitvoeringsorganisatie met specialistische kennis op het gebied van pensioenadministratie, vermogensbeheer, klantcommunicatie, data, IT en juridische zaken. Voor een partij als PGGM is dat geen eenvoudige opgave. De sector staat onder druk door de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel, stijgende verwachtingen van deelnemers en strengere eisen aan transparantie en verantwoording.

Volgens voorzitter Marjanne Sint van de Raad van Commissarissen treft Bas van den Dungen een organisatie aan die onder Edwin Velzel begin 2026 vijf pensioenfondsen succesvol naar de Wtp heeft begeleid. Daarmee verwijst PGGM naar de Wet toekomst pensioenen, die de pensioenketen dwingt tot omvangrijke aanpassingen in processen, systemen en communicatie. Voor uitvoerende organisaties betekent dat langdurige implementatietrajecten, afstemming met sociale partners en een zorgvuldige begeleiding van deelnemers. Dat werk is nog niet klaar en zal ook de komende jaren veel aandacht vragen.

Het is interessant dat de benoeming plaatsvindt op een moment waarop bestuurlijke rust en inhoudelijke kennis zwaar wegen. De combinatie van overheids- en zorgervaring kan PGGM helpen bij de verdere uitvoering van strategische keuzes. Daarbij gaat het niet alleen om pensioenen, maar ook om duurzame investeringen, maatschappelijke legitimiteit en het versterken van vertrouwen onder deelnemers en aangesloten fondsen.

Koers en opgaven

In zijn eerste reactie stelt Bas van den Dungen dat geld vooral iets mogelijk moet maken en geen doel op zich is. Daarmee sluit hij aan bij de maatschappelijke opdracht die PGGM voor zichzelf formuleert. Die opdracht bestaat uit het verzorgen van een goede oudedagsvoorziening, zorgvuldig vermogensbeheer en aandacht voor thema’s zoals vitaal ouder worden. Binnen die koers speelt ook de inzet op duurzame investeringen een zichtbare rol.

De komst van Bas van den Dungen markeert daarmee een nieuwe bestuursfase voor PGGM. Zijn ervaring met financiën, toezicht, zorg en publieke besluitvorming sluit aan op de vraagstukken die nu op tafel liggen. Denk aan de verdere invoering van het nieuwe pensioenstelsel, demografische ontwikkelingen, uitvoerbaarheid van beleid en het beheer van groot langetermijnkapitaal. Voor organisaties, bedrijven en werknemers die afhankelijk zijn van een betrouwbare pensioenuitvoerder is het dan ook een benoeming die extra aandacht verdient. Binnen dat speelveld zal Bas van den Dungen vanaf 2027 richting moeten geven aan een organisatie met grote maatschappelijke verantwoordelijkheid en een stevige positie in de pensioenketen.

PGGM actief is voor grote fondsen zoals het Pensioenfonds Zorg en Welzijn, Pensioenfonds Metaal en Techniek, StiPP pensioenfonds (o.m. de uitzendbranche), Bpf Schilders en Bpf Koopvaardij. Deze brede klantenportefeuille vraagt om een scherp ingericht bestuursmodel, een hoge mate van compliance en een stabiele operationele aansturing. De komst van Bas van den Dungen past in die context van bestuurlijke continuïteit en verdere professionalisering.

Dat Van den Dungen nu naar PGGM overstapt, is meer dan een gewone bestuurswissel. Zijn profiel laat zien dat PGGM kiest voor een bestuurder die zowel het publieke domein als grote maatschappelijke instellingen goed kent.

Bron en beeld: PGGM.

Dit is je plan van aanpak als je een villa wilt laten bouwen

0
Eigen villa laten bouwen

Je eigen villa laten bouwen is een droom die voor lang niet iedereen uit zal komen. Je moet een flink bedrag op je spaarrekening hebben om dit te kunnen realiseren. Daar komt bij dat er in Nederland niet veel ruimte is. Ons land is klein en dichtbevolkt, waardoor het aantal beschikbare kavels beperkt is. Maar als je plannen hebt, dan zijn er zeker genoeg mogelijkheden. Houd er wel rekening mee dat er vanaf het moment dat je besluit dat je een eigen huis gaat laten bouwen tot het moment dat je er je intrek kunt nemen, een aantal jaren zullen verstrijken.

Een geschikte locatie vinden

Allereerst moet je een geschikte bouwlocatie vinden. Via een makelaar of een aannemer die villa’s bouwt, kun je soms worden gewezen op bouwkavels die te koop zijn. Houd bij het maken van je keuze rekening met het aantal vierkante meters dat je nodig hebt, zowel voor het huis dat je gaat bouwen als voor de buitenruimte. Want als je ook nog een royale tuin wilt, eventueel met zwembad of bijgebouwen, dan heb je daar al snel een paar honderd vierkante meter voor nodig. Ook moet duidelijk zijn wat de bestemming van de grond is. Wil je bijvoorbeeld ook je bedrijf op het terrein vestigen, zoals een huisartspraktijk of een schoonheidssalon, dan moet het bestemmingsplan daar wel in voorzien.

Het ontwerp van de villa

Je hebt vast al ideeën hoe jouw villa eruit moet gaan zien. Hoeveel slaapkamers en badkamers je wilt en of er speciale ruimtes moeten worden gebouwd, zoals een binnensauna of die praktijkruimte voor je dierenartspraktijk of je fotostudio. Je kunt contact opnemen met Buitenhuis Villabouw. Zij werken samen met ervaren architecten die je kunnen helpen bij het maken van de eerste schetsen en later de officiële bouwtekening voor jouw nieuwe huis. Deze tekeningen moeten worden ingediend bij de gemeente om de benodigde vergunning te verkrijgen. Houd er ook rekening mee dat er een aansluiting op het stroomnet en eventueel het gasnet moet worden aangevraagd. Vanwege de krapte op het stroomnet kan het langer duren dan verwacht voordat je aansluiting kan worden gerealiseerd.

Het bouwproces

Als alles is geregeld, kan de bouw beginnen. Houd rekening met tegenslagen, plan de oplevering van je huidige woning daarom niet te strak. Als je je huidige huis hebt verkocht en je nieuwe villa is nog niet klaar, dan moet je voor tijdelijke huisvesting zorgen en dat valt vaak niet mee vanwege de krapte op de huizenmarkt. De bouw kan vertraging oplopen door verschillende oorzaken. Het weer kan roet in het eten gooien, maar ook een tekort aan personeel bij aannemers kan een rol spelen bij vertraging. Het huis moet na de oplevering worden gecontroleerd op bouwkundige gebreken. Als je eenmaal je handtekening hebt gezet, kun je later niet gaan klagen over fouten of tekortkomingen die worden geconstateerd. Het interieur vraagt natuurlijk ook aandacht, hiervoor kun je een binnenhuisarchitect in de arm nemen die samen met jou de inrichting van de diverse vertrekken vorm kan geven.

Kabinet wijst 5 extra locaties aan voor versnelde woningbouw, in totaal nu 31

0
Sneller huizen bouwen op vijf nieuwe locaties

Het kabinet heeft opnieuw vijf woningbouwlocaties aangewezen waar de ontwikkeling van nieuwe woonwijken moet worden versneld. Dat is een duidelijk signaal dat het Rijk meer regie neemt om het sneller huizen bouwen mogelijk te maken. De nieuwe locaties zijn in Assen, Best, Roosendaal, Zuidplas en in het gebied rond Middelburg en Vlissingen. In totaal zijn er nu 31 woningbouwlocaties aangewezen.

“Samen moeten deze woningbouwlocaties goed zijn voor ongeveer 25000 woningen die vóór 2040 gereed moeten zijn, zodat er sneller nieuwe huizen beschikbaar zijn”

Voor veel marktpartijen komt deze stap niet onverwacht. De betrokken gemeenten hadden hun plannen voor gebiedsontwikkeling al langer voorbereid. Toch blijkt de realisatie in de praktijk vaak weerbarstig. Procedures rond vergunningen, bezwaartrajecten van omwonenden en de aanhoudende stikstofproblematiek zorgen ervoor dat projecten vertraging oplopen. Met de nieuwe aanwijzing wil het kabinet juist op deze punten ondersteuning bieden, zodat sneller huizen niet alleen een beleidsdoel blijft, maar ook leidt tot ‘direct’uitvoerbare projecten.

Nieuwe locaties voor sneller huizen bouwen

De vijf aangewezen gebieden sluiten aan op een bredere landelijke aanpak om de woningbouwproductie op te voeren. Eerder wees het kabinet al meerdere versnellingslocaties aan. Met deze nieuwe tranche komt het totaal uit op 31 locaties, verspreid over alle provincies. Volgens het kabinet moeten op deze plekken samen ruim 400.000 woningen sneller worden gerealiseerd dan oorspronkelijk gepland. Daarmee wordt sneller huizen bouwen een vaste lijn binnen het rijksbeleid voor wonen en ruimtelijke ordening.

Voor de sector is vooral van belang dat deze woningbouwlocaties niet vanaf nul hoeven te starten. De planvorming is in veel gevallen al aanwezig, waardoor de aandacht nu verschuift naar uitvoering, fasering en juridische haalbaarheid. Dat kan voordelen bieden voor ontwikkelaars, aannemers, adviseurs en toeleveranciers die op korte en middellange termijn capaciteit willen inzetten. Tegelijk vraagt het om goede afstemming tussen overheden, marktpartijen en netbeheerders, zodat sneller huizen niet vastloopt op randvoorwaarden zoals ontsluiting, milieuruimte en beschikbare bouwlogistiek.

Lees verder onder de afbeelding.
Kabinet wijst 5 extra locaties aan voor snel huizen bouw, in totaal nu 31

Belemmeringen rond procedures

Een belangrijk knelpunt blijft de doorlooptijd van vergunningprocedures. Gemeenten lopen geregeld aan tegen complexe bezwaarprocedures, terwijl ook de beoordeling van stikstofeffecten veel tijd vraagt. Het Rijk wil daarom vaker ondersteunen bij vergunningaanvragen en bij het wegnemen van bestuurlijke obstakels. Meer informatie over deze landelijke aanpak van woningbouw is te vinden via de bouwregelgeving van de Rijksoverheid en de pagina over woningbouw.

Dit betekent dat projecten mogelijk eerder naar de ontwerpfase, aanbesteding en realisatie kunnen doorstromen. Dat biedt perspectief, al blijft de praktijk complex. Vooral op locaties waar bestaande bedrijven aanwezig zijn, kan de ontwikkeling extra tijd kosten. Als bedrijven moeten verplaatsen, vraagt dat om heldere afspraken over planning, compensatie en tijdelijke bedrijfscontinuïteit. Minister Elanor Boekholt-O’Sullivan heeft in een Kamerbrief aangegeven dat hierover zorgvuldige afspraken nodig zijn. Dat lijkt logisch, omdat sneller huizen bouwen alleen haalbaar is als ook de economische functies in een gebied ordelijk worden ingepast of verplaatst.

Bereikbaarheid van de woningbouwlocaties

Opvallend is dat het kabinet voor deze vijf locaties geen extra budget voor infrastructuur uittrekt. Volgens de minister is dat niet nodig, omdat de aangewezen gebieden al goed bereikbaar zijn. Goede bereikbaarheid kan de uitvoeringsfase versnellen, zeker wanneer bouwverkeer, materiaalstromen en toekomstige bewoners gebruik kunnen maken van bestaande netwerken. Tegelijk blijft het van belang om lokaal te toetsen of wegen, ov-verbindingen en nutsvoorzieningen de extra druk aankunnen.

Juist bij binnenstedelijke of gemengde gebiedsontwikkelingen is bereikbaarheid meer dan alleen een verkeerskundige opgave. Het raakt ook de fasering van de bouw, de inrichting van de openbare ruimte en de aansluiting op bestaande voorzieningen. Als het kabinet verwacht dat op deze locaties sneller huizen kan worden gerealiseerd zonder extra infrastructuurgeld, dan legt dat ook verantwoordelijkheid bij gemeenten en regio’s om de uitvoering strak te organiseren. Dat vraagt om een realistische planning en een goede samenhang tussen civiele werken, woningbouw en vergunningverlening.

Waar en hoeveel nieuwe woningen?

De nieuwe woningbouwlocaties zijn in Assen, Best, Roosendaal, het gebied rond Middelburg en Vlissingen en ook in Zuidplas. Dat is een omstreden gebied in verband met de ligging op het laagste punt van ons land.

In Assen komen in Kloosterveen, Stadskwartier en Zuidoost rond de 5500 woningen. In Best 3500 huizen Op Walcheren komen in en rond Middelburg, Vlissingen en Veere zo’n 5000 woningen. In Roosendaal komen in de spoorzone 5000 tot 6000 woningen. In Cortelande in het Zuid-Hollandse Zuidplas komt een heel nieuw dorp met ongeveer 6000 woningen.

Haalbaar?

Komende periode zal moeten blijken hoe snel de ondersteuning van het Rijk in de praktijk effect heeft. Plannen liggen er al, maar de vertaling naar tempo op de bouwplaats vraagt meer dan bestuurlijke ambitie alleen. Voor de sector biedt dat werk, maar ook een opgave om slim, schaalbaar en met oog voor de omgeving te bouwen. Als de procedurele druk afneemt en verplaatsing van bedrijven goed wordt geregeld, kan sneller huizen op deze vijf locaties uitgroeien tot een haalbare versnelling van de landelijke woningbouwproductie. Dat is geen makkelijke route, maar wel een route die voor veel partijen nu dichterbij komt en misschien sneller tot uitvoering leidt dan eerder werd gedacht.

Bron: Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening, NOS. Infogram: Ministerie VRO.

Bouwen op een kwetsbare ondergrond: hoe voorkom je schade aan het terrein?

0
Bouwen op een kwetsbare ondergrond: hoe voorkom je schade aan het terrein?

Een bouwplaats op zachte of natte grond vraagt om een goede voorbereiding. Zware machines, vrachtwagens en bouwmaterialen belasten de bodem dagelijks. Zonder de juiste maatregelen ontstaan al snel diepe rijsporen, verzakkingen en schade aan het terrein. Dit kan leiden tot vertraging, extra herstelwerk en hogere kosten. Hoe houd je een bouwplaats goed bereikbaar en beperk je tegelijkertijd de schade aan de ondergrond?

Waarom is een kwetsbare ondergrond een uitdaging?

De bodemgesteldheid verschilt per bouwlocatie. Op zandgrond is de draagkracht vaak gunstiger dan op veen- of kleigrond. Vooral na langdurige regenval kan de bodem zachter worden en minder belasting verdragen.

Zodra zwaar materieel over deze ondergrond rijdt, ontstaan er problemen. Wielen zakken weg, voertuigen trekken diepe sporen en de bodem raakt steeds verder beschadigd. Bij herhaald gebruik van dezelfde routes neemt de schade vaak toe.

Ook de planning ondervindt hier de gevolgen van. Vrachtwagens bereiken hun losplaats moeilijker en machines hebben meer tijd nodig om zich over het terrein te verplaatsen. In sommige gevallen zijn extra werkzaamheden nodig om de bouwplaats weer toegankelijk te maken.

Voorkom schade met een goede bouwplaatsinrichting

Een slimme inrichting van de bouwplaats helpt om schade aan de bodem te beperken. Daarbij is het belangrijk om vooraf te bepalen waar voertuigen rijden, waar materieel wordt opgesteld en welke delen van het terrein extra bescherming nodig hebben.

Door vaste rijroutes aan te wijzen, voorkom je dat bouwverkeer zich over het hele terrein verspreidt. Ook helpt het om zware machines zoveel mogelijk op geschikte opstelplaatsen te laten werken.

De draagkracht van de bodem speelt hierbij een grote rol. Een ondergrond die geschikt is voor lichte bedrijfswagens, kan bij het gebruik van zware kranen of vrachtwagens alsnog problemen opleveren. Daarom is het verstandig om de verwachte belasting al tijdens de werkvoorbereiding te beoordelen.

Belasting verdelen

Een veelgebruikte manier om kwetsbare grond te beschermen, is het aanleggen van tijdelijke rijroutes met rijplaten. Deze platen verdelen de belasting van voertuigen over een groter oppervlak. Hierdoor neemt de plaatselijke druk op de bodem af en beperk je de kans op diepe rijsporen en verzakkingen.

Er bestaan verschillende soorten, waaronder staal en composiet. Welke uitvoering geschikt is, hangt af van de bodem, het gewicht van het materieel en de werkzaamheden.

Zo levert Ferex composiet rijplaten voor tijdelijke wegen, werkvloeren en opstelplaatsen. Deze platen combineren een relatief laag gewicht met een hoge belastbaarheid. Door het gekoppelde systeem ontstaat een aaneengesloten rijvlak dat helpt om de ondergrond te beschermen.

Bij geschikte omstandigheden zijn deze platen rechtstreeks op de bestaande bodem te plaatsen. Hierdoor is uitgebreide grondbewerking vaak overbodig.

Minder grondwerk betekent minder herstelwerk

Bij traditionele tijdelijke bouwwegen wordt regelmatig gebruikgemaakt van zand of puin om de ondergrond te verstevigen. Dat vraagt om aanvoer van materiaal en graafwerkzaamheden. Na afloop van het project moet de tijdelijke verharding vaak weer verwijderd worden.

Tijdelijke rijplaten bieden in veel situaties een alternatief. Doordat ze op de bestaande ondergrond geplaatst kunnen worden, blijft de bodem zoveel mogelijk intact. Na de werkzaamheden kunnen de platen weer worden verwijderd.

Dit kan vooral voordelen bieden op locaties waar het terrein na afloop in de oorspronkelijke staat moet terugkeren. Bijvoorbeeld bij werkzaamheden op landbouwgrond, in natuurgebieden of op tijdelijke bouwterreinen.

Ook het transport speelt een rol. Het lichte gewicht maakt het mogelijk om meer vierkante meters per vrachtwagen te vervoeren. Dat kan het aantal transportbewegingen en de bijbehorende uitstoot beperken.

Houd rekening met de belasting en het gebruik

Een tijdelijke rijroute die geschikt is voor bestelwagens, is daarmee nog geen geschikte ondergrond voor zwaar bouwmaterieel. De belasting verschilt sterk per voertuig en toepassing.

Bij het kiezen van rijplaten verdienen daarom verschillende punten aandacht:
1. Bodemgesteldheid: hoe stevig is de ondergrond en hoeveel belasting kan deze dragen?
2. Type materieel: welke voertuigen en machines gebruiken de tijdelijke route?
3. Gebruiksduur: blijft de tijdelijke verharding enkele dagen of meerdere maanden liggen?
4. Weersomstandigheden: welke invloed hebben regen en wisselende grondwaterstanden op de bodem?
5. Bereikbaarheid: welke routes en opstelplaatsen zijn nodig om het werk veilig uit te voeren?

Vooral bij zware machines en kraanopstelplaatsen is een goede beoordeling van de draagkracht belangrijk. Rijplaten verdelen de belasting, maar nemen de beperkingen van de onderliggende bodem niet automatisch weg.

Wie tijdelijke rijplaten wil inzetten, kan de beschikbare uitvoeringen vergelijken. Wil je weten welke oplossing past bij jouw bouwproject? Bekijk de mogelijkheden.

Bescherm de bodem vanaf het begin van het project

Schade aan de ondergrond ontstaat vaak geleidelijk. Wat begint met een paar kleine rijsporen, kan na meerdere transportbewegingen uitgroeien tot een slecht begaanbare bouwplaats. Achteraf herstellen kost tijd en brengt extra werkzaamheden met zich mee.

Door al tijdens de voorbereiding aandacht te besteden aan de bodemgesteldheid, rijroutes en tijdelijke verharding, verklein je de kans op problemen tijdens de uitvoering. Een goed beschermde ondergrond helpt om het bouwterrein bereikbaar te houden en beperkt de schade die na afloop hersteld moet worden.

NDP Handreiking geeft richting aan kwaliteit van begroeide hellende daken

0
NDP Handreiking geeft richting aan kwaliteit van begroeide hellende daken

De vernieuwde NDP Handreiking voor hellende daken is tijdens vakbeurs Daken & Zaken onder de aandacht gebracht van de Nederlandse dakensector. Met deze publicatie wil het Nationaal Dakenplan de kwaliteit van begroeide hellende daken verder verbeteren. Voor professionals biedt de handreiking een praktisch kader om ontwerp, uitvoering en beheer beter op elkaar af te stemmen.

“De uitreiking van het eerste exemplaar NDP Handreiking markeert een nieuwe stap in de verdere professionalisering van integrale dakkwaliteit”

Dak-coryfee en eerdere Dakenman van het jaar, Erik Steegman van Kiwa, overhandigde het document aan Nadia van den Berg, van het Nationaal Dakenplan. Daarmee kreeg de NDP Handreiking direct een zichtbaar podium binnen een vakbeurs waar dak- innovatie, techniek en samenwerking centraal staan.

Dakvorm en vakgebieden

De nieuwe NDP Handreiking sluit aan op de eerder verschenen handreiking voor nieuwbouw, maar richt zich specifiek op de technische en organisatorische eisen van begroeide hellende daken. Juist bij deze dakvorm komen meerdere vakgebieden samen. Denk daarbij aan waterdichting, afwatering, detaillering, vegetatiesystemen en installatietechniek. Wanneer die onderdelen niet vroegtijdig op elkaar worden afgestemd, ontstaan in de praktijk regelmatig faalkosten, herstelwerkzaamheden en een kortere levensduur van de dakconstructie.

Integrale samenwerking bij hellende daken

Volgens de opstellers laat de NDP Handreiking zien dat een goed functionerend hellend groendak niet vanuit één discipline kan worden ontworpen. Architecten, bouwkundig adviseurs, dakdekkers, hoveniers en installateurs moeten al vanaf de eerste ontwerpfase samen optrekken. Dat geldt niet alleen voor nieuwbouw, maar ook voor renovatieprojecten binnen de bouw- en vastgoedsector.

De handreiking beschrijft dat de kans op verborgen gebreken toeneemt wanneer ontwerpkeuzes los van elkaar worden gemaakt. Bij hellende daken spelen bovendien extra aandachtspunten, zoals afschuifkrachten, bouwfysica, waterhuishouding en veilige bereikbaarheid voor aanleg en onderhoud. Door deze thema’s integraal te benaderen, ontstaat een dakconcept dat beter presteert op levensduur, duurzaamheid en beheer. Daarmee biedt de NDP Handreiking niet alleen technische richtlijnen, maar ook een werkmethode voor partijen die in bouwteamverband willen samenwerken.

Rol van dakregisseur in de NDP Handreiking

Een belangrijk advies uit de NDP Handreiking is het vroeg aanstellen van een onafhankelijke dakregisseur. Deze functionaris bewaakt de samenhang tussen waterdichting, groenvoorziening en installatietechniek. In veel projecten blijkt juist op de grensvlakken tussen deze disciplines de meeste afstemmingsschade te ontstaan. Een dakregisseur kan die risico’s in een vroeg stadium signaleren en de betrokken partijen sturen op samenhang in ontwerp en uitvoering.

Voor bestaande gebouwen adviseert de werkgroep om niet direct uit te gaan van de gewenste eindfunctie van het dak. Eerst moet duidelijk zijn wat de bouwkundige staat van het dak is. Daarom noemt de publicatie het belang van een dakadvies, een conditiemeting en een constructief onderzoek. Pas daarna kan een veilige en duurzame oplossing worden ontworpen. Dat maakt de NDP Handreiking ook relevant voor vastgoedeigenaren en adviseurs die werken aan renovatie, verduurzaming en klimaatadaptatie.

Technische richtlijnen voor ontwerp en uitvoering

De NDP Handreiking bevat zeventien principedetails die door Kiwa BDA zijn ontwikkeld. Deze details ondersteunen ontwerpers bij het maken van onderbouwde keuzes in een vroege projectfase. De publicatie gaat onder meer in op ventilerende hellende dakconstructies met waterdichte cassettevoorzieningen en op niet-ventilerende hellende daken met isolatie en gesloten dakbedekkingssystemen. Ook komen doorsnede details, aansluitdetails en de integratie van vegetatiesystemen uitgebreid aan bod.

Voor de praktijk is vooral van belang dat waterberging, afwatering en veiligheidsvoorzieningen niet als losse onderdelen worden behandeld. De handreiking koppelt deze onderwerpen aan beheer en onderhoud, zodat al tijdens de planvorming rekening wordt gehouden met de gebruiksfase. Dat voorkomt latere aanpassingen op de bouwplaats en helpt om kwaliteit beter te borgen. Voor veel projecten is dat een goede basis om gespecialiseerde marktpartijen eerder te betrekken, zodat het ontwerp minder vaak hoeft te worden herzien. Zo ontstaat een meer stabiele en doelgerichte aanpak, al blijft goede afstemming tussen alle partijen nodig.

Meerwaarde van de NDP Handreiking voor de sector

De meerwaarde van de NDP Handreiking ligt in de combinatie van technische kennis en procesmatige afspraken. Het document is bedoeld als praktisch hulpmiddel voor opdrachtgevers, ontwerpers, aannemers en beheerders die werken aan toekomstbestendige daken. Daarbij gaat het niet alleen om een functioneel dak, maar ook om oplossingen die bijdragen aan biodiversiteit, energietransitie en klimaatadaptatie.

Voor de sector is dat van groeiend belang. Begroeide hellende daken vragen om een hoge mate van vakmanschap en een duidelijke verdeling van verantwoordelijkheden. Als die basis op orde is, kan een project beter inspelen op eisen rond duurzaamheid, veiligheid en lange termijn prestaties. De NDP Handreiking biedt daarvoor een gestructureerd kader dat direct toepasbaar is in ontwerp- en uitvoeringsprocessen binnen de Nederlandse dakensector.

Toepassing van de NDP Handreiking bij beheer

Ook in de beheerfase houdt de NDP Handreiking waarde. De publicatie maakt duidelijk dat onderhoud, inspectie en veilige toegang al in het ontwerp moeten worden meegewogen. Daarmee verschuift de aandacht van alleen aanleg naar de volledige levensduur van het dak. Voor bouwprofessionals die werken aan duurzame dakconcepten biedt dat een bruikbare leidraad om kwaliteit aantoonbaar te verbeteren en projecten beter voor te bereiden op de praktijk van morgen.

De Handreiking Integrale Dakkwaliteit Hellende Daken is binnenkort beschikbaar via het Nationaal Dakenplan. Wij houden je op de hoogte over de verschijningsdatum.

Bron en beeld: Kiwa.

Zie ook: Servicepunt helpt bewoners en bedrijven op weg met duurzame daken.

Gebruikt bouwmaterieel van de veiling: zo voorkom je een miskoop

0
Gebruikt bouwmaterieel veiling

Een extra minigraver voor een druk voorjaar, een schaftkeet voor een nieuw werk of een partij bouwhekken: het hoeft niet altijd nieuw te zijn. Op online bedrijfsveilingen komt dagelijks tweedehands bouwmaterieel voorbij, van graafmachines en andere bouwmachines tot steigers en elektrisch gereedschap. De prijs kan gunstig uitvallen, maar de spelregels zijn anders dan bij een dealer. Met een goede voorbereiding houd je de risico’s klein.

Tweedehands bouwmaterieel kopen op een veiling: anders dan bij de handel

Bij een handelaar is een gebruikte bouwmachine nagekeken, kun je proefdraaien en krijg je meestal een vorm van garantie. Op een veiling koop je gebruikt bouwmaterieel zoals het erbij staat. Je kunt niet terug als iets tegenvalt, de ophaaldagen liggen vast en boven op je bod betaal je opgeld aan het veilinghuis. Daar staat tegenover dat je zelf bepaalt wat je maximaal wilt uitgeven, en dat je kunt kiezen uit aanbod van veel verschillende verkopers tegelijk.

Dat maakt een veiling vooral interessant voor wie weet wat hij zoekt en een machine of partij op waarde kan schatten. Twijfel je, neem dan iemand mee die er dagelijks mee werkt: je monteur, je machinist of je materieelbeheerder.

Kavelomschrijving lezen: let op de kleine woorden

De kavelomschrijving en de foto’s zijn alles waar je op kunt bouwen. Lees ze zoals je een bestek leest, en ga ervan uit dat wat niet genoemd wordt er ook niet bij zit.
• Bekijk elke foto op volle grootte. Urenteller, typeplaatje, keuringssticker en de staat van banden of rupsen staan er vaak gewoon op.
• Let op kleine woorden. “Ca. 40 bouwhekken” kunnen er ook 35 zijn. “Ongetest” betekent dat niemand heeft gekeken of het werkt. “Body” bij accugereedschap wil zeggen: zonder accu’s en lader.
• Kijk wat er apart verkocht wordt. Bakken, een sloophamer of een snelwissel staan regelmatig als losse kavel in dezelfde veiling.
• Lees de voorwaarden van de veiling. Daarin staan het opgeld, de betaaltermijn en de regels voor het ophalen.

Vijf vragen aan het veilinghuis voordat je biedt

Veilinghuizen zijn gewoon bereikbaar, en een telefoontje of mail vooraf scheelt verrassingen achteraf. Deze vijf vragen leveren het meeste op:
• Waar komt het materieel vandaan? Uit een faillissement, een bedrijfsbeëindiging of de vloot van een verhuurder? Dat zegt iets over onderhoud en papieren.
• Is er een kijkdag? Zo ja: ga, of stuur iemand. Een kwartier bij de machine zegt meer dan twintig foto’s.
• Welke documenten zitten erbij? Denk aan keuringsrapporten, de conformiteitsverklaring, een onderhoudsboekje, kentekenpapieren en sleutels of codes.
• Hoe wordt er geladen? Is er op de ophaallocatie een heftruck of kraan aanwezig, of regel je dat zelf?
• Wanneer moet het weg zijn? Bij een terrein dat leeg moet, heb je soms maar een of twee dagen.

Maximumbod bepalen: reken terug vanaf de handelsprijs

De meeste kopers beginnen bij het huidige bod en kijken hoeveel er nog bij kan. Omgekeerd rekenen werkt beter. Zoek op wat vergelijkbaar tweedehands bouwmaterieel bij de handel kost, nagekeken en geleverd. Trek daar alles van af wat je op een veiling zelf moet regelen: het opgeld, transport en laden, een nieuwe keuring als de oude verlopen is, ontbrekende aanbouwdelen of accu’s en een reserve voor reparaties.

Wat overblijft is je maximale bod. Leg dat bedrag vast voordat de veiling sluit, want in de laatste minuten wordt het vaakst meer geboden dan vooraf de bedoeling was. Vraag ook vooraf een prijs op bij je transporteur: een minigraver past op een machinetransporter, voor een zware rupskraan heb je een dieplader nodig.

Keuring en emissie-eisen: kan de machine meteen het werk op?

Een gewonnen kavel op een bouwmaterieel-veiling is nog geen inzetbare machine. Als werkgever ben je er zelf verantwoordelijk voor dat arbeidsmiddelen veilig en gekeurd zijn. Controleer dus of de keuring van bijvoorbeeld een graafmachine, hoogwerker, steiger of hijsmiddel nog geldig is, en plan anders een keuring in voordat je het materieel gebruikt. Kijk bij bouwmachines ook naar de emissieklasse van de motor: opdrachtgevers stellen daar steeds vaker eisen aan, en een oudere machine kun je dan niet op elk werk kwijt.

Wie twijfelt of iets aan de eisen voldoet, laat de veiligheidskundige of het keurbedrijf meekijken voordat er geboden wordt. Dat kost weinig tijd en voorkomt dat een koopje ongebruikt op de werf blijft staan.

Meer tips per soort bouwmaterieel

Wil je per soort materieel weten waar je op let, van onderwagen en hydrauliek bij een tweedehands graafmachine tot units, steigers, aggregaten en gereedschap? Europe Auctions, een zoekplatform dat kavels van Europese veilinghuizen naast elkaar toont, heeft daarvoor een uitgebreide checklist gemaakt: Bouwmaterieel kopen op een veiling: hier let je op.

Arbeidsinspectie ziet nog te veel risico’s bij nachtwerk

0
Arbeidsinspectie ziet veel risico’s bij nachtwerk

Werkgevers in sectoren waar veel in de nacht wordt gewerkt, nemen de risico’s van nachtwerk nog te vaak onvoldoende mee in hun arbobeleid. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van de Arbeidsinspectie. Ook oor de bouw, infra en techniek is dat een belangrijk signaal. Ook op bouwplaatsen, in productieomgevingen, bij logistieke stromen en in technisch beheer komt werken buiten reguliere tijden voor. Juist dan moet je als werkgever goed onderbouwen waarom nachtwerk nodig is, welke risico’s daarbij horen en hoe je werknemers daartegen beschermt.

Onderzoek Arbeidsinspectie

De Arbeidsinspectie onderzocht in totaal 285 werkgevers in sectoren waar veel ’s nachts wordt gewerkt, waaronder industrie, transport, zorg, horeca en distributie. Van deze groep zijn 193 werkgevers bezocht binnen het onderzoek Arbo in Bedrijf. Daarnaast zijn 92 werkgevers geïnspecteerd op de naleving van de arbozorg en de Arbeidstijdenwet. Bij 58 bedrijven is handhavend opgetreden vanwege tekortkomingen in de arbozorg, overtredingen van de Arbeidstijdenwet of een combinatie van beide. Opvallend is dat bij 20 procent van de bezochte werkgevers permanent in de nacht wordt gewerkt, terwijl dat volgens de regels maar zelden is toegestaan.

Waarom wordt er gekozen voor nachtwerk?

Uit het onderzoek blijkt dat bij 46 procent van de onderzochte werkgevers vooral economische redenen een rol spelen. Het gaat dan om het halen van productiedoelen, het bedienen van klanten of het beter benutten van installaties en processen. Voor bedrijven kan dat op korte termijn aantrekkelijk zijn, maar de keerzijde is dat de belasting van werknemers toeneemt.

De gezondheidsrisico’s van nachtwerk komen in de praktijk vaak bij de werknemer terecht Dit terwijl een deel van de maatschappelijke kosten later elders landt. Bijvoorbeeld in de zorg of via uitval op de arbeidsmarkt.

Aard en noodzaak van het werk

Bij 41 procent van de werkgevers is nachtwerk volgens het onderzoek gekoppeld aan de aard van het werk. Dat geldt vooral voor functies waarbij directe inzet nodig is, zoals in de zorg, bij hulpdiensten of in processen die niet stilgezet kunnen worden. Ook in bouw, techniek en vooral de infra zijn er situaties waarin doorwerken in de nacht voorkomt. Bijvoorbeeld bij spoorwerk, wegwerkzaamheden, onderhoud aan vitale installaties of logistieke operaties die overdag niet mogelijk zijn. Juist in die context vraagt nachtwerk om een stevige risicoafweging en een goed plan van aanpak.

Bijna negen op de tien werkgevers geven aan dat zij weinig mogelijkheden zien om nachtwerk verder terug te dringen. Dat beeld laat zien dat nachtwerk in veel organisaties als vast onderdeel van de bedrijfsvoering is gaan voelen. Toch vraagt de Arbeidsinspectie om een andere houding. Werkgevers moeten eerst nagaan of het werk echt in de nacht moet gebeuren. Als dat niet zo is, dan ligt het voor de hand om planningen, levermomenten of productieprocessen anders in te richten.

Tekortschietende aanpak

De inspectieresultaten laten zien dat de risico-inventarisatie en evaluatie bij veel werkgevers niet op orde is. Bij 54 procent van de geïnspecteerde bedrijven is nachtwerk niet als apart risico opgenomen. Dat is een serieus gemis, omdat werken in de nacht andere belasting geeft dan werk overdag. Denk aan verstoring van het bioritme, minder hersteltijd, vermoeidheid en een grotere kans op fouten. In omgevingen met machines, verkeer, hijswerk of technische installaties kan dat direct gevolgen hebben voor de veiligheid op de bouwplaats en werkvloer.

Ook in het plan van aanpak schiet de uitwerking vaak tekort. Bij 69 procent van de geïnspecteerde werkgevers ontbreken concrete maatregelen. Daarmee blijft onduidelijk hoe een organisatie werknemers wil beschermen, hoe roosters gezond worden ingericht en hoe toezicht wordt georganiseerd. Voor bedrijven is dat een belangrijk aandachtspunt. Een algemene verwijzing naar werkoverleg of rustpauzes is niet genoeg. Er zijn gerichte maatregelen nodig die passen bij de duur, frequentie en zwaarte van het nachtwerk.

Voorlichting over risico’s nachtwerk

Verder blijkt dat de voorlichting aan werknemers niet altijd goed verloopt. Volgens 63 procent van de geïnspecteerde werkgevers worden werknemers geïnformeerd over de risico’s van nachtwerk. Toch zegt slechts ongeveer de helft van de geïnterviewde werknemers die informatie ook echt te hebben ontvangen. Dat verschil is veelzeggend. Voorlichting moet niet alleen formeel geregeld zijn, maar ook aantoonbaar aankomen op de werkvloer. Dat vraagt om heldere communicatie, toolboxen, werkplekinstructies en leidinggevenden die controleren of afspraken ook worden begrepen.

Gezondheid, inzetbaarheid en productiviteit bij nachtwerk

In Nederland werken ongeveer 1,2 miljoen mensen soms of regelmatig in de nacht. Dat maakt het onderwerp breed relevant, ook voor werkgevers die met flexibele planningen, storingsdiensten of projectmatige uitvoering werken. Nachtwerk verstoort het natuurlijke dag- en nachtritme. Daardoor neemt de kans toe op slaapproblemen, hart- en vaatziekten en diabetes type 2. Daarnaast zorgt vermoeidheid voor minder alertheid, wat weer kan leiden tot meer arbeidsongevallen.

Voor de bouw, infra en techniek is dat geen abstract risico. Wie werkt met zwaar materieel, op hoogte, langs wegen en spoor of in afgesloten technische ruimten, weet dat concentratie en reactievermogen direct samenhangen met veiligheid. Vermoeidheid bouwt zich vaak ongemerkt op. Dat maakt het nodig om roosters, rusttijden en taakverdeling heel precies te organiseren. Ook moet je rekening houden met reistijd, de mogelijkheid om te herstellen en de belasting over meerdere nachten achter elkaar. Zeker bij langdurige projecten kan een ogenschijnlijk werkbaar rooster na verloop van tijd toch te zwaar blijken.

Beperken?

Dat de Gezondheidsraad al in 2017 adviseerde om nachtwerk waar mogelijk te beperken, laat zien dat de kennis hierover niet nieuw is. Wat nu vooral opvalt, is dat het aandeel nachtwerkers niet afneemt. Daarmee blijft de druk op werkgevers bestaan om scherper te kijken naar noodzaak, planning en bescherming. Er is dus werk aan de winkel, maar ook ruimte voor verbetering als opdrachtgevers en uitvoerende partijen eerder in het proces keuzes maken.

Minder nachtwerk en betere bescherming

Volgens de Arbeidsinspectie ligt de verantwoordelijkheid niet alleen bij de individuele werkgever. Ook opdrachtgevers, werkgeversorganisaties, werknemersorganisaties en de overheid hebben invloed op de mate waarin nachtwerk voorkomt. In aanbestedingen, onderhoudscontracten en projectplanningen worden keuzes gemaakt die direct gevolgen hebben voor werktijden. Als opdrachtgevers zeer korte doorlooptijden eisen of werkzaamheden alleen buiten openingstijden willen laten uitvoeren, dan neemt de druk op nachtelijke inzet toe.

Voor bedrijven betekent dit dat je al in de voorbereidingsfase moet toetsen of nachtwerk echt nodig is. Soms kan een andere fasering, een slim logistiek venster of een aangepaste afstemming met omgeving en beheerder voldoende zijn om nachtwerk te beperken. Als werken in de nacht toch nodig is, dan vraagt dat om goede arbozorg. Stipte naleving van de Arbeidstijdenwet en duidelijke afspraken over toezicht, pauzes, vervoer en herstel. Dat klinkt wellicht vanzelfsprekend, maar de onderzoeksresultaten laten zien dat dit nog niet overal goed gaat.

De oproep van de Arbeidsinspectie is daarom helder. Voorkom nachtwerk waar dat kan en bescherm werknemers goed waar het moet. Voor de sector is dat niet alleen een verplichting vanuit wet- en regelgeving, maar ook een praktische manier om uitval, fouten en ongevallen te beperken.

Bron: Nederlandse Arbeidsinspectie.

Jaren 60- of 70-woning isoleren: alles over de werkzaamheden en de kosten

0
Jaren 60- of 70-woning isoleren alles over de werkzaamheden en de kosten - bouwenuitvoering

Rijtjeshuizen uit de jaren zestig en zeventig staan in vrijwel elke wijk, en ze komen steeds vaker op de planning van aannemers en uitvoerders. Eigenaren denken bij verduurzamen vaak aan zonnepanelen of een warmtepomp, maar bij woningen uit de jaren zestig en zeventig is het verstandig eerst de bestaande bouwkundige en energetische staat in kaart te brengen.

Vooral voor een warmtepomp zijn warmteverlies, isolatie en het afgiftesysteem belangrijke randvoorwaarden. Zonnepanelen staan daar grotendeels los van. Isolatiemaatregelen kunnen een flinke investering vragen. Eigen middelen, subsidies en verschillende financieringsmogelijkheden kunnen daarom naast elkaar worden bekeken.

Eerst de bestaande constructie inventariseren

Vooral woningen uit 1965–1975 vragen om een grondige opname. Gevels, daken en vloeren zijn vaak ongeïsoleerd of hebben een dunne laag uit de beginjaren van de isolatie. Veel woningen zijn bovendien deels aangepast. Leg per bouwdeel vast wat er zit, in welke staat en wat de randvoorwaarden zijn.

Spouwmuur: de spouw is vaak smal, enkele centimeters. Bij 5 cm vulling met een lambdawaarde van 0,035 W/mK kom je op ongeveer Rd 1,4. Gangbaar zijn EPS-parels, minerale wol en PUR/PIR-schuim. Controleer bij de materiaalkeuze of het toegepaste product voldoet aan de actuele Europese product- en emissie-eisen.

Dak: bepaal de benodigde isolatiewaarde aan de hand van de bestaande constructie en de aard van de verbouwing. Onder het Bbl verschillen de eisen afhankelijk van wat precies wordt vernieuwd of vervangen.

Vloer: bij een kruipruimte zijn hoogte, bereikbaarheid en vocht bepalend. Kies tussen isolatie aan de onderzijde van de vloer en bodemisolatie, met een streefwaarde rond Rc 3,5. Controleer de ventilatie van de kruipruimte en de staat van een eventuele houten vloer.

Glas en kozijnen: HR++ haalt een U-waarde tot 1,2 W/m²K, HR+++ tot 0,7. Controleer of de bestaande kozijnen het zwaardere glas aankunnen en let op de afdichting en de aansluiting op het metselwerk.

Luchtdichtheid en ventilatie: na-isoleren neemt de natuurlijke infiltratie af. Zonder voldoende ventilatie ontstaan condens en schimmel. Controleer na het isoleren ook of de bestaande ventilatievoorzieningen voldoende zijn. Welke oplossing passend is, hangt af van de woning en de uitgevoerde maatregelen.

Natuurbescherming: spouw en dakrand kunnen verblijfplaats zijn van vleermuizen of vogels. Toets dit vooraf aan de regels voor soortenbescherming onder de Omgevingswet.

Kosten en terugverdientijd

Neem een tussenwoning uit 1970 met 110 m² woonoppervlak, een ongeïsoleerd dak en vloer, een geschikte spouwmuur en enkelglas. Voor een rekenvoorbeeld gelden deze indicatieve bedragen:

Dakisolatie: € 4.500
Spouwmuurisolatie: € 1.500
Vloerisolatie: € 2.000
HR++-glas: € 5.000

De totale investering bedraagt 13.000 euro, vóór eventuele subsidie. Dit is een vereenvoudigde raming, geen gemiddelde marktprijs of offerte. Bij dakwerkzaamheden kunnen bijvoorbeeld extra kosten ontstaan door herstel van de constructie of afwerking.

Stel dat de maatregelen het jaarlijkse gasverbruik met 700 kuub verlagen. Bij een rekenprijs van 1,37 euro per kuub gas levert dat 959 euro besparing per jaar op. De eenvoudige terugverdientijd is dan 13.000 euro gedeeld door 959 euro: ongeveer 13,6 jaar.

De uitkomst staat of valt met de uitgangssituatie. Wie al dubbelglas heeft of een deels geïsoleerd dak, behaalt doorgaans een andere besparing. Ook stookgedrag, energieprijzen, subsidies en financieringskosten beïnvloeden het resultaat.

Financiering: hypotheek, duurzaamheidslening en subsidie

Een investering van 13.000 euro is voor veel woningeigenaren een flinke uitgave. Bij voldoende inkomen en overwaarde kan een eigenaar de bestaande hypotheek verhogen of een aanvullende hypotheek afsluiten. De rente kan lager zijn dan bij een consumptieve lening, maar er kunnen advies-, taxatie- en notariskosten bijkomen. De rente over het extra hypotheekdeel kan onder voorwaarden aftrekbaar zijn van de belasting. Daarvoor moet het geleende bedrag worden gebruikt voor de eigen woning en doorgaans binnen dertig jaar ten minste annuïtair of lineair worden afgelost.

Naast een hypotheekverhoging bestaan andere financieringsmogelijkheden voor verduurzaming, zoals een duurzaamheidslening of de Energiebespaarlening van het Nationaal Warmtefonds. Vergelijk daarbij rente, looptijd, bijkomende kosten en fiscale gevolgen.

Daarbij staan rente, looptijd en maandelijkse aflossing vooraf vast. De aanvraag kan eenvoudiger zijn dan een hypotheekverhoging en er zijn doorgaans minder bijkomende kosten. De rente kan bij een dergelijke consumptieve lening voor verduurzaming van de eigen woning in bepaalde gevallen ook fiscaal aftrekbaar zijn.

Ook het Nationaal Warmtefonds biedt de Energiebespaarlening voor goedgekeurde energiebesparende maatregelen. Bij een totaal bruto huishoudinkomen onder €60.000 euro kan deze lening onder voorwaarden tegen nul procent rente worden afgesloten. Het geld kan overigens wel enkel via een bouwdepot besteed aan goedgekeurde werkzaamheden.

Daarnaast kan subsidie het te financieren bedrag verlagen. Via de ISDE-regeling kunnen woningeigenaren onder voorwaarden subsidie krijgen voor bepaalde isolatiemaatregelen. Controleer vooraf welke maatregelen in aanmerking komen en welke eisen gelden.

Neem opnieuw de woning met een investering van 13.000 euro. Ontvangt de eigenaar bijvoorbeeld 3.000 euro subsidie, dan resteert 10.000 euro om te financieren. Bij een veronderstelde energiebesparing van 959 euro per jaar komt de besparing neer op gemiddeld ongeveer 80 euro per maand. Dat is geen gegarandeerde opbrengst: energieprijzen en stookgedrag veranderen, en de maandlasten hangen af van de gekozen financiering.

Van opname naar uitvoerbaar plan

Onderscheid noodzakelijk herstel van energetische verbetering en combineer werk met gepland onderhoud. Een dak dat toch open moet, is het logische moment om te isoleren. Niet iedere woning hoeft in één keer volledig aangepakt te worden. Een goed onderbouwde fasering voorkomt dubbel werk en houdt het bouwkundig én financieel uitvoerbaar. Daarna kun je beoordelen welke vervolgstappen, zoals een warmtepomp of zonnepanelen, technisch en financieel bij de woning passen.

Pylon drone maakt werk aan de weg straks veiliger

0

Een verkeerskegel drone die zelfstandig naar een locatie vliegt en daar verandert in een zichtbare pylon, laat zien hoe ontwerp en techniek kunnen bijdragen aan meer veiligheid langs de weg. Voor wegbeheerders, hulpverleners en de infra is het concept vooral interessant omdat het inspeelt op een bekend risico. Het handmatig uitzetten van een werkvak of afzetting op plaatsen waar verkeer met hoge snelheid passeert.

“De SkyCone vliegende verkeerskegel is ontwikkeld als een drone die de functie van een traditionele pylon combineert met die van een quadcopter”

Onderscheiden

Het ontwerp komt van een team van het Beijing Institute of Technology. De vinding kreeg een onderscheiding tijdens de European Product Design Award in de categorie voor conceptuele industriële productontwikkeling. Het concept van de verkeerskegel drone kan een interessante ontwikkeling zijn. Maar het moet nog worden getoetst op uitvoerbaarheid, regelgeving, beheer, onderhoud en kosten.

Ontwerp van de verkeerskegel drone

De SkyCone start als een quadcopter drone met vier armen die naar buiten zijn gericht. In iedere arm is een afgeschermde propeller opgenomen. Zo’n afgeschermde rotor draagt bij aan een betere bescherming van de draaiende delen en kan schade bij contact beperken. De drone vliegt in deze vorm naar een vooraf ingestelde locatie, bijvoorbeeld bij een ongeval, andere calamiteiten of een zone met wegwerkzaamheden.

Zodra het toestel de bestemming heeft bereikt en is geland, verandert deze. De vier armen klappen omhoog en worden met magnetische vergrendelingen aan elkaar gekoppeld. Daardoor ontstaat een piramidevorm die sterk lijkt op een reguliere verkeers pylon. De herkenbare oranje kleur, de witte reflectievlakken en geïntegreerde ledverlichting moeten ervoor zorgen dat weggebruikers de markering tijdig zien, ook bij beperkt zicht of in de avonduren.

In het midden van het drone systeem zijn onder andere een camera en verlichting gemonteerd. De camera is neerwaarts gericht en kan in theorie ondersteuning bieden bij observatie van de directe situatie ter plaatse. Dat kan nuttig zijn om een eerste beeld te krijgen van een incidentlocatie voordat personeel de gevarenzone betreedt.

Meer veiligheid door gebruik verkeerskegel drone bij incidenten

De grootste meerwaarde van de verkeerskegel drone ligt in het terugdringen van blootstelling van wegwerkers aan rijdend verkeer. Bij het handmatig plaatsen van kegels of andere afzetmaterialen moeten medewerkers vaak dicht langs een actieve rijstrook werken. Dat geldt zowel voor geplande werkzaamheden als voor spoedsituaties, zoals een aanrijding of een plotselinge wegblokkade.

Volgens de cijfers van de ontwerpers zelf, ziet 57 procent van de medewerkers langs snelwegen het handmatig plaatsen van verkeerskegels als de gevaarlijkste taak. Dat beeld is herkenbaar binnen de infra en hulpdiensten sector. Juist de eerste minuten rond een calamiteit zijn vaak onoverzichtelijk en gevaarlijk. De locatie is nog niet volledig afgezet, verkeersdeelnemers reageren soms laat en de stress en werkdruk is hoog. Een systeem waarbij een verkeerskegel drone vooruit wordt gestuurd, kan helpen om sneller een eerste veiligheidszone te markeren.

Verkeerskegel drone voor snellere afzetting wegwerkzaamheden

Veiligheid wegwerkers en hulpdiensten

Het idee past binnen bredere aandacht voor veiligheid op en rond infra projecten. Als je met een automatisch systeem alvast een tijdelijke markering kunt neerzetten, ontstaat mogelijk meer tijd en ruimte voor de wegwerkers om het verdere werkvak ordelijk op te bouwen. De vraag is, of zo’n oplossing in de praktijk robuust genoeg is onder wisselende omstandigheden.

Naast toepassingen op snelwegen noemen de ontwerpers ook bergwegen, bouwlocaties en gladheidswaarschuwingen. In al die gevallen gaat het om plaatsen waar risico’s aanwezig zijn voordat medewerkers veilig toegang hebben tot het gebied. Een verkeerskegel drone kan dan fungeren als eerste visuele markering of tijdelijke waarschuwing.

Praktische toepasbaarheid

Hoewel het concept zeer interessant is, zijn er onbeantwoorde vragen. Een belangrijke vraag betreft de aanschafkosten. Een standaard verkeerskegel is relatief goedkoop en eenvoudig vervangbaar. De verkeerskegel drone bestaat een verkeerskegel drone uit sensoren, accu’s, aandrijving, besturingselektronica, verlichting en dergelijke. Dat maakt het systeem technisch complex en duurder.

Ook de inzetbaarheid onder realistische werkomstandigheden is nog onzeker. Denk aan windbelasting, regen, vervuiling, botsingsgevaar en de stabiliteit na plaatsing op oneffen verharding. Bij werkzaamheden langs snelwegen spelen bovendien luchtverplaatsingen door passerend zwaar verkeer een grote rol. Een lichte constructie moet dan voldoende stevig staan om niet te verschuiven of om te vallen.

Daar komt bij dat de logistiek rond opladen, transport, inspectie en terughalen nog niet is uitgewerkt. Als een meerdere van deze drones worden gebruikt, moet duidelijk zijn hoe die worden beheerd en bestuurd. Je hebt dan te maken met accubeheer, software-updates, periodieke controle en storingsafhandeling. Voor infraaannemers en wegbeheerders zijn dat reële vragen bij iedere nieuwe investering.

Een ander aandachtspunt is wet- en regelgeving. Automatisch vliegende drones in de nabijheid van verkeer brengen extra veiligheidsrisico’s met zich mee. Er moet worden gekeken naar luchtvaartregels, aansprakelijkheid en veiligheidsbepalingen. Maar ook naar noodprocedures en afstemming met meldkamers en verkeerscentrales van de hulpdiensten.

Alternatieven

Het basisdoel van de SkyCone is niet nieuw. Er zijn al systemen die het plaatsen van verkeerskegels automatiseren, maar dan vanuit een voertuig. Voorbeeld daarvan is de Automated Cone Truck van Arrowes uit Australië. Dit systeem wordt onder meer ingezet op de Eastern Freeway in Melbourne. Daar zijn tienduizenden kegels geplaatst en de blootstelling van de wegwerkers aan het verkeer sterk is verminderd.

Dat verschil is relevant. Bij voertuiggebonden systemen blijven de kegels conventioneel, terwijl de plaatsing wordt gemechaniseerd. De SkyCone pakt het anders aan. Iedere kegel is tegelijk transportmiddel en afzetmiddel. Dat maakt het concept opvallend en vernieuwend, maar ook technisch complexer.

Toch laat de verkeerskegel drone zien dat ontwerpers zoeken naar nieuwe vormen van risicobeheersing op de werkplek. Zeker nu digitalisering, robotisering en onbemande systemen vaker worden toegepast. Niet ieder concept haalt de praktijk, maar dit soort ideeën helpen wel om anders te kijken naar bekende handelingen die al jaren als normaal worden gezien.

Potentie van verkeerskegel drone voor infra en veiligheid

De waarde van het ontwerp is mede gelegen in de discussie die het oproept. Hoe kun je wegwerkers en personeel van bijvoorbeeld, rijkswaterstaat, politie, brandweer en ambulance, beter beschermen tijdens een incident of wegwerk? Welke taken zijn geschikt voor automatisering en welke juist niet? En hoe verhoudt nieuwe techniek zich tot uitvoerbaarheid, training en acceptatie op de openbare weg, bouwplaats en werkvloer?

De SkyCone geeft nog geen definitief antwoord op die vragen, maar maakt wel duidelijk dat veiligheid langs de weg op meerdere manieren benaderd kan worden. Een verkeerskegel drone is voorlopig vooral een ontwerpconcept. Maar wel een concept dat aansluit bij actuele thema’s. Thema’s zoals veilige werkmethoden, beperking van blootstelling aan verkeer en slimmer gebruik van autonome systemen. Juist daarom verdient het plan aandacht van opdrachtgevers, uitvoerders en veiligheidskundigen die nadenken over de volgende stap bij incidenten en tijdelijke verkeersmaatregelen.

Bron: Beijing Institute of Technology, European Product Design Award, Drone Watch, Wikipedia. Beeld: European Product Design Award.