CIRCO: boeren voor de bouw

Door

-

27 oktober 2023

Uit het onderzoek naar biobased bouwmaterialen van Arcadis* uit december 2022 blijkt dat vooral bermvegetatie, cellulose, houtvezel en lignine grote potentie hebben in Nederland vanwege beschikbaarheid en brede toepassing. Door de crisis in de landbouw biedt dit volgens CIRCO perspectief voor boeren: produceren voor de bouw.

“CIRCO Hub Friesland voortrekker van productie landbouwgewassen voor de bouw”

Toch zijn er ook voortrekkers, zoals Circulair Friesland signaleert. In het noorden van Nederland zijn verschillende experimenten gaande met het toepassen van landbouwgewassen voor de bouw. Zo sloten de leden van Circulair Friesland een convenant om de vraag en het aanbod van de vezelhennepketen bij elkaar te krijgen.

Uitdagingen voor boeren

Er zijn echter nog hobbels te nemen, ziet CIRCO trainer Heidi van Woudenberg als ze workshops geeft aan boeren.

“Het is een groeiende markt maar meer leveringszekerheid is nodig”, zegt van Woudenberg. Gewassen verbouwen voor de bouw is een van de duurzame oplossingen die in haar workshop voorbijkomen.

“Boeren gaan pas over op het verbouwen van gewassen voor de bouw als de afname zeker is. De overheid zou hier kunnen helpen met een garantie voor hoeveelheid en prijzen. Heel kort door de bocht: als het minder oplevert dan wat een hectare nu oplevert met vee of akkerbouw, schakelen boeren niet over”.

Lees verder onder de afbeelding.

Voordelen

Zo gek is de overweging voor overheden niet om garant te gaan staan voor afname: Er zitten veel maatschappelijke voordelen aan het verbouwen van gewassen voor biobased bouwen, waaronder:

● Opslag van koolstof in bodem en producten
● Verminderen van CO2-uitstoot (door huidige materialen)
● Voorkomen van bodemdaling en veen-oxidatie
● Vergroten van biodiversiteit
● Verbeteren van bodemkwaliteit
● Verbeteren van waterberging en -zuivering
● Creëren van nieuwe verdienmodellen middels Carbon Credits
● Gezondere leefomgeving

Met investeringen van de overheid in bijvoorbeeld garantiefondsen zou het mes dus aan twee kanten kunnen snijden, boeren verdienen een goede boterham en het biedt een alternatief voor huidige landbouwproductie.

Voordelen voor bouwbedrijven

Voor bouwbedrijven zijn er ook veel voordelen te onderzoeken. Lokaal biobased bouwen biedt een oplossing voor de grondstoffenschaarste, leveringszekerheid en CO2-vastlegging. Ook biedt biobased bouwen soms meerwaarde op het gebied van gezondheid van zowel bewoners en gebruikers van biobased gebouwen als van bouwvakkers op de bouwplaats. En met biobased bouwen kan snel, flexibel, prefab en modulair worden gebouwd. Er zijn zelfs vaak minder installaties nodig in biobased gebouwen en dit is gunstig voor de businesscase en de onderhoudskosten.

Lees verder onder de afbeelding.

Zekerheid in de vezelhennepketen

Voor Circulair Friesland en de CIRCO methode waar zij gebruik van maken, ligt de businesscase precies aan de basis van het convenant. Twee jaar geleden is Circulair Friesland begonnen met de vraagkant te stimuleren door aannemers en overheden erbij te betrekken.

Door het convenant te sluiten kregen boeren en de bouwketen zicht op afzet in de regionale markt, waardoor een verdienmodel gegarandeerd kon worden. Voor de verwerking en toepassing van de vezelhennep bouwt Green Inclusive momenteel een fabriek, hier wordt de teelt omgezet in onder andere isolatiemateriaal. De productie is opgeschaald van 50 hectare twee jaar geleden naar 600 hectare in Friesland dit jaar. Op dit moment wordt er berekend hoeveel hennepvezel gebruikt kan worden in huizen in Friesland en Groningen.

Vragen

We spraken met Nick Boersma, programmamanager bij Circulair Friesland:

Waarom hebben jullie gekozen voor de vorm van een convenant?
Nick: “Om twee redenen, ten eerste willen we met het Biobased Isolatiepact de biobased materialen bekender maken voor de bouw want momenteel gebruiken we nog veel te veel fossiele producten. Ten tweede is voor boeren zekerheid van afzet nodig en door het convenant te ondertekenen gaven corporaties, aannemers en overheden met hun handtekening ook echt de zekerheid dat een bepaald aantal woningen zal worden geïsoleerd met vezelhennep of andere biobased materialen. Zo stimuleer je de productie.”

Waar liepen jullie tegen aan in het proces om de keten bij elkaar te krijgen?
Nick: “Wat vooral een probleem was, was de onbekendheid van de producten, je moet aannemers echt overtuigen. Aannemers zijn natuurlijk verantwoordelijk voor wat ze bouwen en zijn daarbij gebonden aan wet- en regelgeving en certificeringen. Er bestaan veel mythes over bouwen met biobased materialen (dat het brandbaar of juist vochtig is of dat het ongedierte aantrekt- allemaal niet waar) en die moeten ontkracht worden.”

Wat zijn de voordelen van biobased bouwen?
Nick: “De teelt biedt boeren een nieuw verdienmodel. Ze hoeven minder vee te houden en krijgen de kans om CO2 te beteugelen. Daarnaast wordt de grond verrijkt waardoor er minder toevoegingen nodig zijn. Ook zijn er geen bestrijdingsmiddelen nodig voor vezelhennep. Het is met name geschikt voor zandgronden maar zeker ook als wisselgewas op andere grondsoorten.

Bovendien wordt werk uit handen gegeven: Green Inclusive, de teler en verwerker, betaalt de boer voor het zaaien en oogsten. Dan groeit de vezel in vier maanden naar wel 3,5 meter hennep. Dat is hoog maar daardoor is het ook een efficiënt gewas. De prijs ligt nu nog relatief laag vergeleken met melk, maar vanaf dit jaar kan dat veranderen door de certificering van carbon credits voor vezelhennep via Green Inclusive. Zo verdient de boer met het langdurig opslaan van CO2. De komende maanden starten we met onze partners een campagne waarin boeren vertellen wat ze ervan vinden.”

Lees verder onder de afbeelding.

Wat zijn de volgende stappen om te nemen?
Nick: “Heb je even, haha? Allereerst moeten de materialen bekender worden. Vervolgens moeten tussenpartijen zich specialiseren en prefab-bouwers, aannemers, leveranciers moeten omturnen naar het gebruik van biobased materialen.

Naast vezelhennep zien we dat de ontwikkeling van lisdodde (door o.a. Bouwgroep Dijkstra Draisma), vlas en miscanthus gewassen zijn die veel potentie hebben voor de bouw. In Friesland zijn we daar hard mee bezig. Ook het onderwijs doet mee.

Daarnaast moeten de certificeringen en eisen aan de opdrachtgeverskant nog veranderen om meer vraag te stimuleren, zo moet de Milieu Prestatie Gebouwen (MPG) worden aangepast, daarin wordt biobased nu nog slecht gewaardeerd. Gebruik van beton is volgens deze normen in sommige gevallen zelfs milieuvriendelijker dan hout. Vervolgens moeten we de markt rondom carbon credits doorontwikkelen om het verdienmodel voor boeren te vergroten en te bestendigen. Een hele lijst waarbij we de gehele keten nodig hebben, maar het gaat de goede kant op!”

Over CIRCO

Hier is meer lezen over de Vezelhennep-productie voor de bouw in Friesland. Meer lezen over de CIRCO methode en op de partnerwebsite CIRCONNECT. Omtrent het *Arcadis-onderzoek is hier meer te vinden.

Auteur: Anke van Ravensteijn.
Beeld: CIRCO, Green Inclusive, Circulair Friesland.

CIRCO: boeren voor de bouw. lees ook:
Eerste prefab hennephuis ter wereld.
De urgente belofte van biobased bouwen.
Energieneutraal wonen in een strohuis.

Toekomstbestendige Woningbouw voor BAM

Door

Redactie Bouw en Uitvoering

-

26 oktober 2023

0

BAM Wonen ondertekent convenant Toekomstbestendige Woningbouw

BAM Wonen heeft het convenant Toekomstbestendige Woningbouw ondertekend. Het convenant helpt overheden en marktpartijen uit de provincie Utrecht, Flevoland en Noord- en Zuid-Holland sneller overeen te komen wat de uitgangspunten zijn voor een toekomstbestendig bouwplan voor woningen. Er staan afspraken in over onder meer energieneutraal, circulair en klimaatadapatief bouwen.

Met de ondertekening van het convenant wil BAM Wonen het belang onderstrepen van uniformiteit in meetmethoden en uitvragen met een duidelijke visie en ambitie richting 2030, zo bericht de bouwer: “Door meer naar één landelijke maatlat te gaan, creëren we, ook op langere termijn, ruimte voor innovatie en halen we meer uit onze industriële kracht. Daarbij is ook ruimte voor hoge ambities, door de minimale prestaties op de indicatoren projectmatig te verhogen”.

Integraal werken aan zes thema’s

Met het ondertekenen van het convenant sluit BAM Wonen zich aan bij het platform Toekomstbestendig Bouwen. De organisaties gaan met elkaar verder om de gemaakte afspraak te vertalen naar de praktijk en delen kennis met elkaar om te leren hoe er nog duurzamer gebouwd kan worden. Belangrijk is daarin dat integraal gewerkt wordt aan zes thema’s. Naast energieneutraal, circulair en klimaatadapatief bouwen gaat dit om natuurinclusiviteit en biodiversiteit, duurzame mobiliteit en gezonde leefomgeving. Met de ondertekening geeft BAM Wonen invulling aan BAM’s strategie ‘Building a sustainable tomorrow’.

Toekomstbestendige Woningbouw

Duurzaam, goedkoper en sneller bouwen is waar het platform Toekomstbestendig Bouwen voor gaat. De aangesloten organisaties maken met elkaar afspraken over wat duurzaam en toekomstbestendig is. De aangesloten organisaties vormen met elkaar een kennisplatform. Dit levert standaarddocumenten op om bijvoorbeeld duurzaamheidseisen te kunnen opnemen in een uitvraag, of voor de onderbouwing van een subsidieaanvraag. Daarnaast biedt het platform kennissessies aan en krijgen organisaties praktisch advies.

BAM Wonen ondertekent het convenant officieel op 23 november tijdens het Toekomstbestendig Bouwen event.

BAM Wonen ondertekent convenant Toekomstbestendige Woningbouw. Lees ook:
Toepassing biobased bouwmaterialen door BAM en Building Balance.
Langezijds, één van langste gebouwen Nederland opgeleverd.
Meer bouwen, minder CO2.

BIM de toekomst van bouwen: van planning tot oplevering

Door

Redactie Bouw en Uitvoering

-

25 oktober 2023

0

BIM de toekomst van bouwen: van planning tot oplevering

BIM (Bouw Informatie Model) is niet alleen een buzzword, maar een benadering die de manier van bouwen, ontwerpen en beheren radicaal verandert. Met BIM worden bouwprojecten niet langer uitgetekend op papier, maar komen ze digitaal tot leven met diepgaande details en informatie.

De bouwsector lijkt enthousiast over de mogelijkheden hiervan. Toch is er nog veel winst te behalen. Uit onderzoek blijkt dat 80 procent van de bouwprofessionals BIM kent, maar slechts 32 procent er gebruik van maakt. Gilbert Roersen, Technisch Specialist bij Boels Rental beantwoord de belangrijkste vragen en voordelen.

Wat is het nu precies?

BIM is een innovatieve aanpak om gedetailleerde modellen van bouwprojecten te maken en te beheren. In tegenstelling tot traditionele 2D-tekeningen, zijn de modellen 3D en bevatten ze uitgebreide informatie over fysieke en functionele aspecten van elk bouwproject. Van afmetingen en materiaaleigenschappen tot de planningen en zelfs lange termijn onderhoudsdetails. Dit betekent dat je niet alleen het visuele aspect van een bouwproject ziet, maar ook kunt begrijpen hoe het functioneert.

Voor wie interessant?

Binnen een bouwproject werken verschillende partijen samen, wat vaak leidt tot versnipperde informatie. De kracht van ligt in het verbeteren van samenwerking. Verschillende experts in de sector, zoals projectontwikkelaars, architecten, ingenieurs, adviesbureaus, kunnen tegelijkertijd aan hetzelfde model werken. Dit zorgt voor realtime samenwerking en vroegtijdige probleemoplossing nog voor de bouw begint.

De voordelen

1. Efficiëntie
BIM stroomlijnt het ontwerp-, bouw- en beheerproces met nauwkeurige en actuele data. Dit vermindert herhalingen en vertragingen, wat leidt tot besparing van tijd en kosten.

2. Visualisatie
BIM biedt 3D visualisaties en zelfs virtuele tours van een bouwproject. Zo ontstaat er een realistisch beeld van het eindresultaat, nog voordat de bouw begint.

3. Kostenbeheersing
BIM helpt bij het opstellen van nauwkeurige kostenplaatjes en begrotingen. Ook kan het model assisteren bij het monitoren van kosten gedurende het hele bouwproject.

4. Planning
BIM maakt het mogelijk om het project van begin tot eind te plannen en te beheren. Zo is de voortgang beter te volgen en zijn knelpunten snel aan te pakken.

5. Duurzaamheid
BIM faciliteert de integratie van duurzaamheidsanalyses in het ontwerpproces om energie-efficiëntie en milieuprestaties te optimaliseren.

6. Klanttevredenheid
Door BIM te gebruiken, krijgen klanten en opdrachtgevers een duidelijker beeld van het project en zijn ze actief betrokken zijn bij het besluitvormingsproces.

Digitalisering is essentieel om de bouwsector zowel moderner als duurzamer te maken, en daarmee beter voor te bereiden op de toekomst. BIM, als een belangrijk hulpmiddel, biedt de mogelijkheid om deze verschuiving te realiseren. Met slimmere bouwprojecten die gericht zijn op precisie en efficiëntie.

Lees ook:
BIM afsprakendocument voor tijdelijke hulpconstructies.

Commercieel vastgoed herstelt na half 2024

Door

Redactie Bouw en Uitvoering

-

24 oktober 2023

0

Commercieel vastgoed herstelt na half 2024

Beleggers schatten de neerwaartse risico’s op de commerciële vastgoedmarkt nu hoger in en de stijging van de rentes heeft de vraag naar commercieel vastgoed verlaagd. Beleggers willen hierdoor minder betalen voor vastgoed, bericht ING research.

“Timing en tempo kentering verschillen per segment, maar er komt herstel van de markt in commercieel vastgoed”

Herstel en aannames

Vooruitkijkend stelt de bank in haar vooruitzicht commercieel vastgoed, dat de totale vastgoedmarkt na de eerste helft van 2024 zal herstellen. De vastgoedprijzen zijn dan aangepast aan de hogere rentes en toegenomen risicoperceptie van vastgoedbeleggers. De timing en het tempo van het herstel verschillen per segment, vanwege de verschillende structurele trends in logistiek vastgoed, winkels, woningen en kantoren.

Belangrijke aannames hierbij zijn volgens ING, dat de kapitaalmarktrentes dan iets lager liggen dan nu en de Nederlandse economie een langdurige recessie weet te vermijden.

Commercieel vastgoed en rentes

De flinke stijging van de kapitaalmarktrentes in 2022 heeft de vraag naar commercieel vastgoed verlaagd. Het beleggingsvolume* op de vastgoedmarkt is in de eerste helft van 2023 met ruim 60 procent verlaagd ten opzichte van de dezelfde periode in 2022.

Afkoeling tot in eerste helft 2024

Hoewel de mogelijkheid van iets lagere rentes kan zorgen voor opwaartse prijsdruk, zijn er drie ontwikkelingen die komende tijd neerwaartse druk blijven zetten, volgens ING research.

1. Beleggers zijn vanwege de hogere rentes en toegenomen onzekerheden niet bereid om de huidige prijzen te betalen: de rentes en economische onzekerheden zijn afgelopen tijd toegenomen. De prijzen die vastgoedbeleggers willen betalen zijn hierdoor gedaald.

2. De stijging van de kapitaalmarktrentes werkt met een vertraging door in de economie en remt deze af. Dit wordt zichtbaar in bedrijfsbeëindigingen, hogere leegstandspercentages en faillissementen. Hierdoor remt de gebruikersvraag naar kantoren en logistiek vastgoed af.

3. Vastgoedbeleggers waarvan de financiering afloopt, zullen op zoek gaan naar herfinanciering. Dit zal niet altijd lukken, vanwege de hogere financieringskosten en lagere waarde van het onderpand als gevolg van de lagere vastgoedprijzen. Het aantal gedwongen verkopen zou hierdoor toenemen en zo de vastgoedprijzen negatief beïnvloeden.

Lees verder onder de afbeelding.

Schaarste belangrijk

Hoewel de vastgoedmarkt verder afkoelt, leggen schaarste op de markt voor huurwoningen en logistiek vastgoed een bodem onder de prijzen in die segmenten. In de kantorenmarkt blijven goed bereikbare, duurzame kantoren vanwege het beperkte aanbod in trek. ING verwacht daarom relatief kleinere prijsdalingen in die segmenten.

Volledige publicatie commercieel vastgoed

De gehele ING research publicatie is hier te lezen.

*De totale waarde van alle beleggingstransacties

Commercieel vastgoed herstelt na half 2024. Lees ook:
Vraag naar direct beschikbaar vastgoed nog groot.
Commerciële vastgoedmarkt wordt geremd door tekort aan beschikbare ruimte en grond.

Woningbouwopgave op kleine groene locaties goed mogelijk

Door

Redactie Bouw en Uitvoering

-

23 oktober 2023

0

Woningbouwopgave op kleine groene locaties goed mogelijk

Uit onderzoek van EIB onder 23 gemeenten in de provincie Noord-Holland is gebleken dat – ook bij strikte ruimtelijke condities – een kwart van de totale woningbouwopgave in deze dichtbevolkte provincie kan worden gerealiseerd via het concept van ‘straatje erbij’.

“EIB over studie Praktijktoets van locaties in 23 gemeenten in Noord-Holland”

Strategie

Aangezien het hier gaat om aanvullende mogelijkheden voor woningbouw bovenop de bestaande binnenstedelijke plannen biedt dit een zeer effectieve strategie om de woningnood op te lossen. Om dit te realiseren is aanpassing van het provinciaal beleidskader nodig dat tot op heden vrijwel geen ruimte biedt voor kleinschalige woningbouw buiten bestaand stedelijk gebied, aldus Economisch Instituut voor de Bouw (EIB) in haar berichtgeving.

Praktijktoets

In een eerdere* studie van het EIB is een verkenning gemaakt van de mogelijkheden voor kleinschalige woningbouw aansluitend op de bestaande bebouwing in de provincie Noord-Holland. Hieruit kwam naar voren dat het ruimtelijk potentieel voor kleine groene woonlocaties erg groot is, namelijk voor ongeveer 309.000 woningen.

Buffers

Om de gevonden locaties te toetsen in de praktijk, hebben vervolgens verdiepende gesprekken met 23 gemeenten plaatsgevonden. Uit deze toets komt naar voren dat de ruimtelijke mogelijkheden met een derde afnemen tot een totaal van 220.000 woningen. Bij deze afname ging het met name om (buffergebied van) UNESCO Werelderfgoed, ontsluitingsproblemen, hinderaspecten of de aanwezigheid van een vogelbeschermingsgebied.

Na deze correcties resteert zoals hierboven aangegeven echter nog steeds een ruimtelijk potentieel voor 220.000 woningen op kleine groene locaties. Dit potentieel is nog steeds groter dan de totale woningbouwopgave van de provincie tot 2030 van ruim 180.000 woningen.

Potentie voor woningbouwopgave groter

Er blijken echter grote verschillen te zijn in termen van zowel de ruimtelijke mogelijkheden als de woningbouwopgaven in verschillende regio’s binnen de provincie. In de meeste regio’s is de potentie veel groter dan de opgave, zodat veel selectiviteit aan de orde is. In de regio Groot-Amsterdam zijn de ruimtelijke condities nog voldoende om 20 procent van de woningbouwopgave via kleinschalige groene locaties te realiseren. De beperkingen zijn het grootst in Haarlem en het Gooi en Vechtstreek waar kleine groene locaties in ruim 10 procent van de woningbouwopgave kunnen voorzien.

Lees verder onder de afbeelding.

37.000 tot 45.000 woningen

Door de ruimtelijke mogelijkheden te confronteren met de regionale vraag en het aanbod van woningen per regio te maximeren op 25 procent van de opgave ontstaat een woningaanbod van 37.000 woningen onder de strikte condities die voor het onderzoek zijn gehanteerd. Er zijn in de regio’s waar de ruimtelijke mogelijkheden relatief minder groot zijn echter mogelijkheden om minder extensief met ruimte om te gaan en zo meer woningen te realiseren.

Als alleen al in deze regio’s 20 woningen per hectare zouden worden gerealiseerd in plaats van 15 woningen per hectare, dan stijgt het woningaanbod al tot ruim 45.000, wat een kwart is van de totale woningbouwopgave in de provincie.

Daarnaast liggen er uiteraard mogelijkheden om in regio’s met veel ruimtelijke mogelijkheden meer aanbod dan 25 procent van de woningbouwopgave te realiseren via kleine groene locaties, als men hiervoor zou kiezen.

EIB: Straatje erbij

Er kan volgens EIB worden geconcludeerd dat het goed mogelijk is om langs het concept van een ‘straatje erbij’ te voorzien in ongeveer een kwart van de woningbouwopgave in de provincie Noord-Holland. Aangezien het gaat om aanvullende locaties en woningbouw bovenop de binnenstedelijke programmering biedt dit een belangrijk kanaal om de woningnood op lossen op middellange termijn.

Provinciale verordening belangrijkste knelpunt

Uit de gesprekken met gemeenten is gebleken dat veel van de gesignaleerde locaties door gemeenten geschikt worden geacht voor woningbouw en niet zelden ook al concreet in beeld zijn (geweest) bij de gemeenten. De provinciale Omgevingsverordening vormt hierbij veruit het belangrijkste knelpunt, laat EIB weten.

“Zo is in de zogeheten Metropoolregio Amsterdam (MRA), waar 85% van de woningbouwopgave in de provincie Noord-Holland ligt vrijwel geen kleinschalige woningbouw mogelijk. In de rest van de provincie zijn de mogelijkheden echter ook zeer beperkt om een ‘straatje erbij’ te ontwikkelen en wordt veel bestaand Stedelijk Gebied omringd door wat de provincie heeft aangewezen als Bijzonder Provinciaal Landschap (BPL).

Hier is in de praktijk ook vrijwel geen woningbouw mogelijk. Vanuit gemeenten wordt aangegeven dat de provincie de beleidskaders ook strak interpreteert en niet bereid is om uitzonderingen op het beleid toe te staan. De sleutel om kleine groene locaties tot stand te brengen is dan ook een aanpassing van het beleidskader vanuit de provincie”.

Lees verder onder de afbeelding.

Kruimelregeling voor kleine projecten

EIB: “Een eenvoudige en effectieve oplossing zou zijn om te komen tot een kruimelregeling voor het landelijk gebied, ongeacht of het landelijk gebied zich bevindt in de MRA of in BPL. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan het toepassen van een vrijstelling op projecten van maximaal 50 woningen aansluitend op de bestaande bebouwing”.

Men bericht verder: “Een belangrijk punt hierbij is dat beschermde gebieden zoals het BPL heel groot zijn in verhouding tot de kleinschalige woningbouw die hierdoor mogelijk zou worden. Als alle gemeenten de ruimte zouden benutten die zo zou ontstaan, zou hier 2 procent van het totale areaal BPL mee zijn gemoeid en 1,7 procent van het areaal overig landelijk gebied.

Dat een dergelijke vrijstelling tot een achteruitgang van het landelijk gebied zou leiden lijkt in dit licht niet te onderbouwen. Ook is minder dan 2 procent van het totale landbouwareaal nodig om 45.000 woningen te realiseren via kleine locaties aan de randen van steden en dorpen”.

EIB-studie downloaden

De EIB-studie ‘Kleine groene woonlocaties: Praktijktoets van locaties in 23 gemeenten in Noord-Holland’ is als pdf te downloaden.

* EIB-studie uit 2022: ‘Kleine groene woonlocaties: Het belang van kleinschalige woonlocaties in het groen voor het woningbouwbeleid’.

Bron: EIB

Aanvulling NOS en Planbureau voor de Leefomgeving

“Het plan om bij steden en dorpen een ‘straatje erbij’ te bouwen, levert veel minder huizen op dan eerder gedacht. Volgens het Planbureau voor de Leefomgeving levert het maximaal 95.000 woningen op”, bericht de NOS op 24 september 2024.

Lees ook:
Meer bouwen, minder CO2.
Doorbouwen! Maatregelen in belang grotere woningbouwproductie.

Aanmelden Bewust Veilig Dag

Door

Redactie Bouw en Uitvoering

-

20 oktober 2023

0

De voorbereidingen voor de Bewust Veilig Dag zijn al in volle gang. 27 maart 2024 is de achtste editie. De laatste keer deden er 695 bedrijven aan de dag mee. Aanmelden kan al.

Samenwerking staat centraal tijdens Bewust Veilig Dag

Ongevallen voorkomen

‘Veiligheid versterkt als je samenwerkt’. Onder dat motto besteden de bouw-, techniek-, infra- en onderhoudssector tijdens de dag weer extra aandacht aan veilig en gezond werken.

Samenwerking is essentieel om ongevallen te voorkomen. Een goede afstemming met collega’s, opdrachtgevers en andere betrokkenen op de werkplaats is nodig om de veiligheid en een gezonde projectlocatie te waarborgen. Bovendien slaat samenwerking ook op het creëren van bewustzijn rond veiligheid met zoveel mogelijk bedrijven binnen de sector. Dat is waarom de Bewust Veilig Dag in het leven is geroepen.

Bewust Veilig initiatieven

Tijdens de dag besteden alle deelnemende bedrijven elk op hun eigen manier aandacht aan veiligheid op het werk. Zij kunnen zich aansluiten bij een van de activiteiten die de organisatie beschikbaar stelt, maar ook eigen initiatieven worden van harte toegejuicht. Verschillende deelnemers van de vorige editie organiseerden hun eigen toolboxen, quizzen, fotowedstrijden en andere activiteiten. Alles is mogelijk, zolang het thema ‘veilig en gezond werken’ maar centraal staat.

Record

Met een recordaantal van 695 deelnemende bedrijven was de afgelopen editie van de dag, de meest succesvolle tot nu toe. Maar hoe meer bedrijven gezamenlijk aandacht besteden aan veilig en gezond werken en het voorkomen van ongevallen, hoe beter.

Daarom hopen de initiatiefnemers Bouwend Nederland, Techniek Nederland, OnderhoudNL en Aannemersfederatie Nederland het deelnemersaantal van vorig jaar tijdens de komende Bewust Veilig Dag te overtreffen.

Gratis aanmelden

In de komende maanden zal meer duidelijk worden over de invulling van de Bewust Veilig Dag 2024. Wie op de hoogte wil blijven, kan zich alvast aanmelden.

Lees ook:

Op bouwplaatsen vaak valgevaar geconstateerd.

Vakboek natuursteen verschenen

Door

Redactie Bouw en Uitvoering

-

19 oktober 2023

0

‘Vakboek Natuursteen’, een naslagwerk voor de aankomende en de ervaren natuursteenbewerker, is onlangs verschenen. Het door experts in het vakgebied geschreven boek, biedt uitgebreide en actuele kennis voor de omgang met- en de bewerking van natuursteen.

Het Vakboek Natuursteen is mogelijk gemaakt door CNV Vakmensen, FNV Bouwen & Wonen en NOA*, verenigd in het Branche Platform Afbouw. Het boek werd eind vorige week aan diverse belangstellenden uit de natuursteenbranche gepresenteerd.

Oude techniek en veel nieuwe ontwikkelingen

Wat is er nog te vertellen over dit eeuwenoude ambacht? Naast alle basis bewerkingstechnieken is er veel te leren over moderne schuur-, polijst- en zaagmiddelen.

Maar ook over moderne bevestigingsmaterialen, die de laatste jaren zijn ontwikkeld, en hoe CNC-zaagmachines een ander manier van werken mogelijk maakte, wordt geschreven.

Het boek besteedt ook veel aandacht aan de innovaties bij het transport en het tillen van natuursteen en de noodzaak van de persoon beschermende maatregelen.

Bij elkaar zijn 550 pagina’s gevuld met vakinformatie. Er is veel energie gestoken in het beeldmateriaal. Het Vakboek Natuursteen is voorzien van veel foto’s en illustraties die speciaal voor het boek zijn gemaakt. De verschillende technieken en processen worden duidelijk in beeld gebracht.

Vakboek en naslagwerk

Het vakboek is een belangrijke bron van kennis voor iedereen die betrokken is bij het ambacht. Of je nu een student natuursteenbewerker bent of een doorgewinterde steenhouwer.

Het boek verkent grondig de verschillende soorten natuursteen en materialen. Vervolgens is elk hoofdstuk gewijd aan specifieke thema’s zoals bouwkunde, grafwerk, bewerken en stellen van natuursteen, technisch tekenen en constructies. Elk onderwerp wordt behandeld met de diepgang en precisie die de vakman nodig heeft.

Deskundigheid natuursteen

Aan het vakboek werkten een groot aantal deskundigen uit de natuursteenbranche mee. Hun expertise en ervaring is door de onderwijskundigen van Savantis samengebracht.

Het Vakboek Natuursteen is verkrijgbaar onder ISBN-nummer: 9789492794680, en kan online besteld worden.

*Ondernemingsvereniging Afbouwbedrijven.

Vakboek natuursteen verschenen. Lees ook:
Domtoren Utrecht restauratie en onderhoud (artikel).

Referentiedetails woningbouw geactualiseerd

Door

Redactie Bouw en Uitvoering

-

18 oktober 2023

0

Referentiedetails woningbouw geactualiseerd

Het naslagwerk ‘Referentiedetails voor woningen en woongebouwen’ van ISSO is geactualiseerd. De informatie in de details is aangepast aan de huidige woningbouw en bouwpraktijk en tevens aan de nieuwste wet- en regelgeving.

Ook Passiefhuis

De details die nu geactualiseerd zijn, hebben allemaal betrekking op woningen en woongebouwen. Het betreft onder meer om Passiefhuis-details en standaard referentiedetails met verschillende soorten gevelbekleding, verschillende draagstructuren en balkons.

De referentiedetails zijn beschikbaar via ISSO Open. Het zijn niet alleen de teksten en de bouwfysische gegevens die nieuw zijn, ook de tekeningen zijn verbeterd. Daardoor is nu bijvoorbeeld het verloop tussen de verschillende bouwkundige onderdelen beter te zien. ook onderwerpen zoals als isolatie of luchtdichting zijn gemakkelijker te herkennen.

Lees verder onder de afbeelding.

Aanvullende informatielagen

De details zijn nu voorzien van verschillende informatielagen. Door deze verrijking zijn de details nu voorzien van aanvullende informatie. Bijvoorbeeld bouwkundige prestaties, zoals warmteweerstand, waterdichtheid of losmaakbaarheid wordt nu nader toegelicht.

Losmaakbaarheid is een nieuwe informatielaag die is geïntroduceerd in het kader van circulariteit, een steeds belangrijkere prestatie-eis. Die laag-structuur wordt door ISSO sinds enige tijd vaker en ook op verschillende andere details toepast.

Meest gebruikte details woningbouw

“Uit analyses op de website zagen we welke referentiedetails onze relaties het meest gebruiken. Bovendien bleek uit een onderzoekje onder de gebruikers dat bijvoorbeeld de tekeningen voor verbetering vatbaar waren”, vertelt Dennis van der Kooij van ISSO.

De nieuwe ‘Referentiedetails voor woningen en woongebouwen’ zijn in te zien op de ISSO website.

Referentiedetails woningbouw geactualiseerd. Lees ook:
Rapport ‘Circulariteit in ISSO-Referentiedetails’.
Instructieboek installatie warmtepompen geactualiseerd.
Publicaties voor EP- maatwerkadviseurs utiliteits- en woningbouw.

Duurzame verandering met warmtepompinstallatie in commerciële gebouwen

Door

Redactie Bouw en Uitvoering

-

18 oktober 2023

0

Duurzame verandering met warmtepompinstallatie in industriële en commerciële gebouwen. Beeld Johnson Controls.

Gebouwen veroorzaken bijna 40% van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen. Des te belangrijker het koolstofvrij maken van gebouwen is, want alleen zo kunnen we de planeet duurzamer maken. Een van de belangrijkste drijfveren voor het bereiken van CO2-neutraliteit is elektrificatie, oftewel het vervangen van technologieën of processen die fossiele brandstoffen gebruiken door technologie die wordt aangedreven door duurzame elektriciteit. Een voorbeeld hiervan is warmtepomptechnologie. In dit artikel meer over het aansturen op duurzame verandering met een warmtepompinstallatie in industriële en commerciële gebouwen.

De warmtepomp is sinds 2022 ongekend populair als het gaat om verduurzaming van gebouwen en hebben een cruciale rol in het verminderen van de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen. Zo ondersteunen ze zowel bij het verwarmen als koelen van gebouwen. En ze dragen bij aan industriële processen. Met de recordtemperaturen van de afgelopen tijd, zijn energie-efficiëntie en het opwekken van duurzame energie belangrijker dan ooit en cruciaal voor de transformatie van commercieel en industrieel vastgoed.

Warmtepomp draagt bij aan circulaire economie

Industriële warmte is volgens het IEA goed voor twee derde van de industriële energievraag en bijna één vijfde van het wereldwijde energieverbruik. Elektrificatie is een veelbelovende en haalbare oplossing voor het verduurzamen van de warmtebehoefte en biedt, in combinatie met duurzame energie, mogelijkheden om koolstofarme of –vrije verwarming te realiseren.

Efficiëntie warmtepompinstallatie

Warmtepompen kunnen één eenheid elektrische energie opnemen en drie tot acht keer die hoeveelheid energie leveren voor verwarming of koeling. Hierdoor bieden ze ongeëvenaarde efficiëntie. Daarnaast zijn ze bijzonder geschikt om elektriciteit om te zetten in warmte, waardoor de totale kosten uiteindelijk veel lager worden en de afstoot tegelijkertijd afneemt. In Nederland neemt de vraag naar warmtepompen en de beweging naar verplichte installatie van warmtepompen als vervanging van centrale boilers sterk toe. Dit geldt voor zowel industrieel als commercieel vastgoed.

Warmtepompen halen de warmte vanuit verschillende (lokale) bronnen. Dit doen ze ook bij zeer lage temperaturen, waardoor er minder afvalwarmte ontstaat. Dit draagt weer bij aan het vergroten van de algehele energie-efficiëntie, -zekerheid en betrouwbaarheid. De thermische energiebronnen omvatten afvalwarmte van rioolwater, industriële processen, elektriciteitsproductie, restwarmte uit koeling van bijvoorbeeld datacenters en nog veel meer. Het hergebruik van deze warmte is de sleutel tot de groene energietransitie in Europa.

Opkomende technologie stimuleert verandering

Naarmate technologie en de maatregelen vanuit de overheid zich ontwikkelen, neemt ook de vraag naar warmtepompen in commerciële en industriële gebouwen toe. Hierdoor kunnen bestaande systemen snel omschakelen naar systemen die gebruikmaken van warmtepomptechnologie.

Een andere belangrijke bouwsteen voor het bereiken van net zero is digitalisering. Het verbinden van systemen met een centraal platform zoals Johnson Controls OpenBlue, ondersteunt bedrijven bij het optimaliseren van de efficiëntie en prestaties van hun warmtepomp. Dit is mogelijk dankzij real-time gegevens en inzichten die helpen bij het minimaliseren van kosten. Kunstmatige intelligentie (AI) speelt ook een rol bij voorspellende analyses.

Hoe meer de technologie verbonden is met andere systemen in het gebouw, hoe groter het potentieel is voor gegevens en inzichten om de algehele prestaties van warmtepompen te laten zien, stilstand te helpen verminderen, de levensduur van de warmtepomp te maximaliseren en in het algemeen de duurzaamheid en energiebesparing in een gebouw te verbeteren.

Commerciële toepassingen

Hoewel de initiële kosten voor een hybride of elektrische warmtepomp hoger kunnen zijn dan dat van de huidige systemen, wegen de algemene voordelen zwaarder. De terugverdientijd van een warmtepomp is vaak minder dan vijf jaar. Daarnaast worden warmtepompen ook gebruikt om inkomsten te genereren door overtollige warmte te verkopen aan andere bedrijven die warmte nodig hebben.

Restwarmte uit afvalwater

Johnson Controls realiseerde onlangs een project met HAMBURG WASSER (Hamburg Water) en Hamburg Energiewerke (Hamburg Energie), waarbij het bedrijf de Dradenau-locatie van de centrale afvalwaterzuiveringsinstallatie van Hamburg uitrust met een nieuw warmtepompsysteem dat jaarlijks ongeveer 66.000 ton CO2 bespaart. De warmtepompinstallatie onttrekt warmte van het behandelde afvalwater dat de fabriek iedere dag verlaat en voert dit terug naar het centrale stadsverwarmingssysteem van Hamburg Energie, onderdeel van het Energiepark Hafen (het havenenergiepark van de stad) verwarmingsnetwerk. Het project is een van de eerste grootschalige warmtepompprojecten in Duitsland.

Grootschalige warmtepomptechnologie

Deskundigen zien de inzet van grootschalige warmtepomptechnologie als de beste manier om steden van goedkopere, duurzamere en klimaatvriendelijkere thermische energie te voorzien. En aangezien de wereld tegen 2030 de uitstoot met bijna de helft moet verminderen om de opwarming van de aarde met anderhalve graad te beperken, is de inzet van warmtepompen als een tastbare manier om het energieverbruik te verduurzamen, zeker het overwegen waard.

Auteur: Daniela Pandrea, General Manager Benelux & Nordics, General Manager for EMEALA Sustainable Infrastructure bij Johnson Controls.
Beeld: Johnson Controls.

Aansturen op duurzame verandering met warmtepompinstallatie in Nederlandse industriële en commerciële gebouwen. Lees ook:
OpenBlue Innovation Center in Rotterdam.
Johnson Controls breidt aanbod uit met hoge temperatuur warmtepompen.
Technologie vormt de basis voor verduurzaming gebouwen.

50 tons emissieloze elektrische kraan bij Mammoet

Door

Redactie Bouw en Uitvoering

-

17 oktober 2023

0

50 tons emissieloze elektrische kraan bij Mammoet

Mammoet heeft de eerste 50 tons elektrische hydraulische kraan aan haar vloot toegevoegd, de Liebherr LTC 1050-3.1E. Het hijsen is volledig elektrisch, waardoor er geen CO2-uitstoot is en ook binnen industriële omgevingen kan worden gewerkt.

“De 50-tons elektrische compacte kraan breidt emissievrije hijsmogelijkheden belangrijk uit”

Mammoet heeft een elektrische hydraulische kraan aan haar vloot toegevoegd, de Liebherr LTC 1050-3.1E. Het hijsen is volledig elektrisch, waardoor er geen CO2-uitstoot is en er bijvoorbeeld ook binnen industriële omgevingen kan worden gewerkt.

CO2 beperken

Ook de bouw, infra en industrie probeert de CO2 uitstoot zoveel mogelijk te beperken en te voldoen aan de klimaatdoelstellingen voor 2030. Mammoet ondersteund haar klanten daarbij zoveel mogelijk.

“Door inzet van de elektrische zelfrijdende modulaire transporter, kan de Liebherr LTC 1050-3.1E, CO2-vrij worden ingezt”, laat het bedrijf weten.

De 50 tons is doorlopend inzetbaar

De kraan kan ter plaatse worden aangesloten op een 32, 63 of 125 ampère voeding. Er dus is er geen beperking aan het aantal werkuren dat de kraan kan worden ingezet, zoals het geval zou zijn bij batterijvoeding. Naast het feit dat de kraan emissieloos werkt, is ook het geluid tijdens het gebruik minimaal.

Peter van Oostrom van Mammoet: “Kranen in het 50-tons bereik zijn ideaal om te dienen als testbed voor nieuwe en innovatieve technologieën. Dergelijke kranen zijn bij ons de de klok rond aan het werk. Hierdoor zijn wij in staat om nieuwe mogelijkheden uitgebreid te testen en aan te bieden aan onze klanten”.

Lees verder onder de afbeelding.

De LTC 1050-3.1E kan binnenshuis werken zonder emissies en ook op afstand bestuurd rijden.

Elektrische kraan met extra voordeel

“De elektrische kraan is een aanvulling op onze bestaande mobiele vloot en biedt klanten die de CO2-impact van het hijsen willen verminderen een extra voordeel. De kraan geeft Mammoet ook meer flexibiliteit bij het aannemen van klussen in kleine ruimtes. Met name binnenshuis is emissievrij hijsen belangrijk”, aldus van Oostrom.

Inzet

De kraan wordt door Mammoet in Nederland ingezet voor verschillende projecten in de civiele- en energiesector. Alle hijswerkzaamheden worden volledig elektrisch uitgevoerd. Om naar de locatie te komen, is de kraan volledig compatibel met HVO-brandstof, waardoor in vergelijking met diesel, een reductie van 90 procent in CO2-uitstoot wordt bereikt.

Lees verder onder de afbeelding.

De 50 tons compacte kraan is geschikt voor werkzaamheden in diverse industriële omgevingen.

50 tons emissieloze elektrische kraan bij Mammoet. Lees ook:
Een van de grootste hijskranen ter wereld in Rotterdam (video).
Elektrische 160 ton rupshijskraan.