De begroting van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat voor 2024 staat in het teken van keuzes maken. Door stijgende prijzen vallen projecten duurder uit en ontstaan er tekorten. Minister Harbers en staatssecretaris Heijnen zetten daarom vooral in op de grote onderhoudsbeurt van onze wegen, spoor, waterwerken en vaarwegen. Er is 10 miljard begroot voor onder meer infra zoals wegen, spoor, waterwerken en vaarwegen.
“Prinsjesdag 2023: Ministerie IenW zet met 10 miljard de noodzakelijke infra in de schijnwerpers”
Focus op onderhoud en renovatie
Op de begroting van 2024 van IenW (ministerie van Infrastructuur en Waterstaat) staat in totaal bijna 15 miljard euro. Daarvan gaat bijna 1,7 miljard naar waterwerken, zoals dijken, stuwen en keringen. Het werk daaraan gaat de komende jaren door, mede genoodzaakt door het veranderende klimaat.
Wegen, spoor en vaarwegen
Naar het werk aan wegen, het spoor en de vaarwegen gaat bijna 10 miljard euro. Bijna de helft daarvan gaat naar onderhoud en renovatie: 4,6 miljard. De komende jaren blijft dit bedrag hoog. Veel van onze bruggen, viaducten, zowel op het spoor als op de weg, zijn gebouwd in de periode na 1945. Die zijn, mede door zwaar en intensief gebruik, toe aan noodzakelijk onderhoud.
In 2024 is er bijvoorbeeld groot onderhoud aan de Heinenoordtunnel, de IJsselbruggen en het spoor bij Amsterdam, Leeuwarden en Kijfhoek.
Goede infrastructuur voorwaarde
Infra wegen Minister Harbers maakte eerder al bekend een deel van het budget voor de aanleg van voornamelijk wegen in te zetten voor groot onderhoud.
Harbers: “Door stijgende prijzen in de bouw, stikstofproblematiek en krapte op de arbeidsmarkt kunnen we de komende jaren weinig meer aanleggen. We willen het geld voor deze projecten niet in het spaarvarken laten zitten en geven het uit aan de broodnodige grote onderhoudsbeurt van onze wegen, bruggen en viaducten. Een goede infrastructuur is een voorwaarde voor de manier waarop we in Nederland leven”.
Tekorten IenW
Er zijn financiële tekorten ontstaan door stijgende bouwkosten, en er zijn personeelstekorten en stikstofproblemen. Om die drie redenen heeft Harbers eerder dit jaar besloten 17 infra projecten tijdelijk op pauze te zetten en het geld en de menskracht die daarmee vrijkwamen in te zetten om de tekorten op te vullen bij onderhoud- en aanlegprojecten die wel door kunnen gaan. Als er financiële ruimte is, worden de gepauzeerde projecten weer opgestart.
Puzzelen en schuiven met 15 miljard
Alle ministeries hebben een financiële opgave. IenW heeft tot en met 2036 een opgave van 150 miljoen euro per jaar op het mobiliteitsfonds. Dat betekent dat IenW in deze periode in totaal bijna 2 miljard minder kan investeren in wegen, spoor en vaarwegen.
Minister Harbers en staatssecretaris Heijnen hebben verschillende opties afgewogen om invulling te geven aan deze opgave. Zij willen niet tornen aan beheer- en onderhoudsprojecten, niet aan projecten die (bijna) in uitvoering zijn, niet aan het budget uit het coalitieakkoord om woningbouw bereikbaar te maken en ook niet aan de reservering voor de Lelylijn.
Noord-Zuidlijn
Daarom is uiteindelijk besloten de reservering voor het doortrekken van de OV-verbinding Amsterdam-Haarlemmermeer, beter bekend als het doortrekken van de Noord-Zuidlijn, voorlopig voor een groot deel weg te halen. Aan het project wordt wel doorgewerkt, op weg naar een beslissing in 2025.
Staatssecretaris Heijnen: “In de metropoolregio Amsterdam werken en wonen miljoenen mensen, de wegen en het openbaar vervoer zijn er vaak ontzettend vol. Met het doortrekken van de Noord-Zuidlijn komt er meer ruimte op het spoor, en dat is belangrijk voor het treinverkeer in heel Nederland. Daarom was het een moeilijk besluit om een flink deel van de reservering voor dit project weg te halen. Het project zit nu in de Verkenningsfase en dat betekent dat er de komende jaren nog veel onderzoek nodig is, voordat de schop de grond in kan. Dat gaat door, zonder vertraging”.
Investeren in schone leefomgeving
De komende jaren gaan tal van investeringen door waar dat kan. Dat geldt bijvoorbeeld voor maatregelen om te werken aan een schonere leefomgeving en het klimaat. Minister Harbers trekt 40 miljoen extra uit om stroompunten voor schepen aan te leggen. Zij kunnen dan, als ze zijn aangelegd, walstroom van de kade gebruiken, in plaats van hun dieselmotor.
Laadpalen en schone bouwmachines
Staatssecretaris Heijnen van IenW trekt in 2024 bijna 30 miljoen euro uit voor meer en slimmere laadpalen, zowel voor vrachtwagens als voor personenauto’s. Voor ondernemers die willen overstappen naar een schone bouwmachine of vrachtwagen haalt zij geld naar voren: 27 miljoen euro voor elektrische vrachtwagens en 6 miljoen voor schone bouwmachines.
De subsidieregelingen hiervoor waren afgelopen jaar zo populair, dat tal van goede plannen van Nederlandse ondernemers afgewezen dreigden te worden. Met de extra financiële ruimte komen er nu ruim 750 elektrische vrachtwagens de weg op. Het kabinet helpt de transport- en bouwsector zo letterlijk en figuurlijk vooruit en het scheelt uitstoot van stikstof en broeikasgassen.
Schoon water
Naast de lucht wil het kabinet ook dat het water schoner wordt. Daarom investeert IenW komend jaar 211 miljoen in schoon water. Schoon water is belangrijk, zowel voor onze natuur als ons drinkwater en om de Europese doelen te halen.
Circulaire economie
De circulaire economie krijgt steeds verder vorm. In 2024 staat er 82,4 miljoen euro op de begroting, zodat steeds meer spullen en materialen aan het eind van hun levensduur een nieuwe, nuttige bestemming krijgen.
10 miljard van IenW naar onder meer infra zoals wegen, spoor, waterwerken en vaarwegen.
